Сутра қўйиш, намозни бузиш ҳақида
Намоз ўқимоқчи бўлган киши, олдимдан бирор киши ўтиб қолади, деб ўйласа, икки қошидан бири рўпарасига тикка қилиб сутра қўйиши мустаҳаб. Сутра икки қош ўртасига қўйилмайди. Сутранинг узунлиги бир зироъ (ярим метр) ёки ундан узун ва йўғонлиги камида бармоқдай бўлади. Сутрага яқин туриш суннатдир. Агар сутра бўладиган нарса топа олмаса, узун тўғри чизиқ чизиши керак. Баъзилар ҳилолдай эгри шакл чизиш зарур, деган.
Кесиб ўтувчини қайтариш
Намоз ўқиётган киши сутра қўйган ё қўймаган бўлса-да, олдидан ўтаётган кишини қайтармаслиги мустаҳабдир. Аммо олдидан ўтаётганни боши, кўзи ёки қўли билан ишора қилиб ёхуд тасбеҳ айтиб, қайтаришга рухсат бор. Лекин ҳам ишора қилиб, ҳам тасбеҳ айтиб қайтариш макруҳ бўлади.
Эркак киши қироатни баландроқ қилиб, аёллар ишора билан ё ўнг қўл бармоқлари билан чап бармоқлари устига уриб, олдидан ўтаётган кишини қайтариши ҳам мумкин. Аёл киши қироатни баландроқ қилиб ё тасбеҳ айтиб олдидан ўтаётганни қайтармайди. Чунки аёллар қироатни баланд қилиши ё овоз чиқариб тасбеҳ айтиши ножоиздир.
Намоз ўқиётган киши олдидан ўтмоқчи бўлган одамни қўл кўтариб қайтариши мумкин эмас.
Макруҳ бўлмаган амаллар
- Уст кийим (чопон) барларини боғлаш;
- Белига, намоз ўқишига халақит қилмаса, қилич ва шунга ўхшаш нарсаларни боғлаш (агар халақит берса, макруҳдир);
- Қуръонга ёки осилиб турган қиличга, шамга ёки қандилга қараб, олдида ўтирган кишининг орқасида намоз ўқиш;
- Жонли нарсанинг расми бўлган гиламда расмга сажда қилмай намоз ўқиш;
- Чақиб олиш хавфи бўлган илон ё чаённи бир неча марта уриб бўлса ҳам, ўлдириш; .
- Намозни пешона ботиб кетмайдиган гилам, палос ва кигизга ўхшаш нарсалар устида ўқиш; ерда ёки ерда унган ўсимликдан бўлган мато устида намоз ўқиш афзалдир;
- Нафл намозларнинг бир ракатида бир сурани бир неча бор ўқиш;
- Аврати очилмаслиги учун тиззасига ёпишиб қолган иштонини тиззаларидан оз амал билан ажратиш.
Намозни бузиш ҳақида
- Қийин аҳволда қолган кишининг ёрдам сўраб чақиришини эшитганида, ёрдам бериш мақсадида намозни бузиш вожибдир.
- Бир дирҳам кумуш қийматида бўлган нарсанинг, бошқа кишиники бўлса ҳам, ўғирланишидан қўрққан пайтда намозни бузиш жоиздир. .
- Фарз намоз ўқиётган кишининг ота-онасидан бири чақирганида, намозни бузиши жоиз эмас.
- Бўри қўйларига ҳужум қилишидан қўрққанда ё қўзичоқ ё ёш боланинг қудуққа тушишининг олдини олиш учун намозни бузиш жоиз.
- Боланинг ё онасининг ўлиб қолиши хавфи бўлганда доя намозни бузиш ё тахир (кечиктириб) ўқиши вожиб. Ўлим хавфи бўлмаган пайтда ҳам доя вақти кирган намозни кечиктириб, бола билан машғул бўлишининг зарари йўқ.
- Мусофир ўғрилар ёки қароқчилардан қўрққанида, намозни кечиктириши мумкин. Бошқа ҳолларда намозни кечиктириш жоиз эмас.
Ҳасан ибн Аммор ШУРУНБУЛОЛИЙнинг «Нурул изоҳ» асаридан
“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 8-сонидан