Сабр мусулмоннинг қуролидир
Қуръони каримда: “Албатта, сабр қилувчиларга (охиратда) мукофотлари беҳисоб берилур”, деб марҳамат қилинади (Зумар сураси, 10-оят). Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Мўминнинг ишига ажабланаман. Ҳар бир иши ўзи учун яхшиликдир. Бу фақат мўминга хос. Севинтирувчи иш бўлса, шукр қилади, бу унга яхшилик бўлади. Балога учраса, сабр қилади, бу ҳам унинг учун хайрлидир”, деганлар (Имом Муслим, Имом Доримий, Имом Аҳмад ривояти).
Сабр мусулмоннинг қуролидир. Лекин уни ўз ўрнида қўллаш зарур. Меҳнат қилмасак, қашшоқликка рози бўлсак, Аллоҳ пешонамизга шуни ёзган экан, деб муҳтожлик олдида бош эгсак, сабрли саналмаймиз. .
Ҳақ ва ҳақсизлик олдида сўзламай туриш сабрлилик бўлмайди. Китобларда бундай ҳикмат бор: “Ҳақиқатга қарши киши тилсиз шайтондир”.
Сабр уч турлидир. Агар Аллоҳдан бандасининг молига, жонига, фарзандига фалокат етса ва одамнинг бу бахтсизликларни қайтаришга куч ва билими кифоя қилмаса, у вақтда рози бўлиб сабр этади. Зилзила, сув тошқинлари, урушлар вақтида турли қийинчиликларга чидаш сабр ҳисобланади. Сабрнинг савобига ишонмаганлар қийинчиликлар олдида умидсизликка тушиб, яшашдан безадилар, улар учун ҳаётнинг лаззати қолмайди.
Қуръони каримда: «Сизларни бироз хавф-хатар, очлик (азоби) билан, молу жон ва мевалар (ҳосили)ни камайтириш йўли билан синагаймиз. (Шундай ҳолатларда) сабр қилувчиларга хушхабар беринг (эй Муҳаммад)! Уларга мусибат етганда: “Албатта, биз Аллоҳнинг ихтиёридамиз ва албатта, биз Унинг ҳузурига қайтувчилармиз”, – дейдилар», деб амр қилинади (Бақара сураси, 155–156-оятлар). Демак, одамлар бу оламда ҳамиша имтиҳон қилинади.
Сабрнинг иккинчи тури фарз, вожиб, суннат ибодатларни холис адо этишга чидашдир. Иссиқ кунларда очлик ва чанқоқликка чидаб рўза тутиш, қисқа тунларда бомдод намозини вақтида ўқиш, ҳаж қилиш, закот бериш, ибодатларни тўла-тўкис адо этишнинг ўзига хос қийинчиликлари бор. Уларга чидамай туриб Аллоҳ розилигига эришиш мумкин эмас.
Сабрнинг учинчи тури нафснинг ножўя тилаклари ва шайтоннинг ҳийлаларига қарши туришдир. Бу ҳолда одам шайтонга алданиб, Аллоҳ йўлидан адашса, ғоят катта гуноҳга қолади. Ҳар қайси инсон ичида уни ножўя ишларга ундовчи бир куч бор. Бу нафси аммора дейилади. Бу ҳақда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар: “Ҳақиқий паҳлавон курашда енгган киши эмас. Асл паҳлавон ғазаби келганида ўзини боса олган одамдир” (Имом Бухорий ривояти).
Абдуқаҳҳор ДАДАБОЕВ
Тошкент шаҳридаги “Маъруф ота” жоме масжиди имом ноиби
“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 11-сонидан