Мақолалар

Сафарда тўрт ракатли фарз намозни қаср қилиш (икки ракатга қисқартириш)

Чоп этилди May 16, 2020 Сафарда тўрт ракатли фарз намозни қаср қилиш (икки ракатга қисқартириш)da fikr bildirishni o'chirish

Бунинг машруълиги Қуръон, суннат ва ижмоъи уммат билан собит бўлган. Қуръонда Аллоҳ таоло айтади:

“Ер (юзи) бўйлаб сафар қилганингизда, агар кофирларнинг сизларга фитна (ҳужум) қилишидан қўрқсангиз, намозни қаср (қисқа) қилишингизда сизлар учун гуноҳ йўқдир[1]. Зеро, кофирлар сизларга аниқ душмандир» (Нисо, 101).

Бу оятнинг маъноси:

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ – яъни, сафар қилсангиз

فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ – яъни, гуноҳ бўлмайди

أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ – яъни, пешин, аср ва хуфтон намозини икки ракатдан ўқинглар. Аммо бомдод намози қаср қилишни қабул эт­майди, чунки унинг ўзи қисқадир. Шунингдек, шом намози ҳам қаср қилишни қабул қилмайди. Чунки у тоқ ракатлидир.

Юқорида келтирилган оятдаги: «إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا» – «агар кофирларнинг сизларга фитна (ҳужум) қилишидан қўрқсангиз», (Нисо, 101) жумласининг зоҳири:

Сафарда қаср қилишнинг жоизлигида хавф-хатарнинг бўлиши қатъий шарт қилинган. Аммо суннати набавийяда сафарда хавф бўлса ҳам, бўлмаса ҳам, қаср жоизлиги баён этилган.

Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан тинчлик ҳолатда қаср қилиш ҳақида сўралганда, ул зот бунга жавобан: “Аллоҳ уни сизларга садақа қилган, бас, Аллоҳнинг садақасини қабул қи­линглар”, деганлар.

 «…Зеро, кофирлар сизларга аниқ душмандир» (Нисо,101) яъни: “Улар сизларга адовати очиқ бўлган душмандир. Уларнинг адоватидан огоҳ бўлинглар ва улардан сақланинглар. Яъни, намозда ҳам, намоздан ташқарида ҳам улардан ҳушёр бўлинглар”, деган мазмундадир.

Хавф-хатар бўлмаган пайтда ҳам мусофир учун қаср жоизли­ги­ни қуйидаги ҳадис ҳам таъкидлайди.

Ҳазрат Ибн Умайя айтган:

Ҳазрат Умар ибн Хаттобга: “Одамларнинг намозларини қаср қилиб ўқишлари ҳақида нима дейсиз? Аллоҳ таоло Ўз каломида бундай деган: إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا «…агар кофирларнинг сизларга фитна (ҳужум) қилишидан қўрқсангиз…» (Нисо, 101). “Бироқ бугун бу сабаб (йўқ бўлиб) кетган”, деди. Шунда ҳазрат Умар: “Сен ажабланган нарсада мен ҳам ажаб­ландим ва буни Расулуллоҳ (соллаллоҳу алай­ҳи ва саллам)га айтдим. Шунда ул зот: “Садақадир, Аллоҳ уни сизларга садақа қилган. Аллоҳ таолонинг садақасини қабул қилинглар”, де­дилар (Имом Бухорий, Муслим, Абу Довуд ривояти).

Ҳазрат Ибн Жарир Абу Муниб Жиршийдан ривоят қи­ла­ди:

Ҳазрат Ибн Умарнинг ҳузурида у зотга:

 «Ер (юзи) бўйлаб сафар қилганингизда, агар кофирларнинг сизларга фитна (ҳужум) қилишидан қўрқсангиз, намозни қаср (қисқа) қилишингизда сизлар учун гуноҳ йўқдир. Зеро, кофирлар сизларга аниқ душмандир» (Нисо, 101) ояти ўқилган. “Биз тинч­миз, қўрқмаймиз, лекин намозни нега қаср қиламиз?” дейилди. Шунда ҳазрат Ибн Умар (розияллоҳу анҳу):

 «…Сизлар учун …Аллоҳнинг пайғамбарида гўзал на­муна бордир» (Аҳзоб, 21) оятини ўқиди.

Ҳазрат Ойша (розияллоҳу анҳо) айтади: “Намоз Маккада икки ракат, икки ракатдан фарз қилинди, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Мадинага келгач, икки ракатга икки ракат зиёда қилдилар. Шом намози уч ракат қолди, чунки у тоқ ракатли намоздир. Бомдод намозининг қироати узун бўлгани учун икки ракатда қолди. Агар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) сафар қилсалар, аввалги намозни ўқирдилар”, яъни Маккада фарз қилинган намозни (Имом Аҳмад ва Байҳақий ривояти).

Ибн Қайюм айтган: “Жаноб Расулуллоҳ (соллаллоҳу алай­ҳи ва саллам) тўрт ракатли намозни сафарга чиққан­ларидан то Мадинага қайтгунларигача қаср қилар эдилар. Ул зот сафарда намозни тўлиқ ўқиганлари ҳақида маълумот собит бўлмаган, бунга бирор-бир фақиҳ ихтилоф ҳам этмаган. Балки улар (фақиҳлар ва имомлар) қасрнинг ҳукми хақида ихтилоф этишган. Қасрнинг вожиблиги ҳақида Амр, Али, Ибн Масъуд, Ибн Аббос, Ибн Умар ва Жобир каби саҳобаларнинг сўзларига мувофиқ, барча ҳанафий мазҳаби уламолари айтиш­ганки:

“Албатта, мусофир намозни қаср қилиши вожибдир, у тўлиқ ўқимоғи жоиз эмас”.

Бунга қатъий далил сифатида Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қуйидаги ҳадисларини келтиришган:

“Намоз икки ракат, икки ракатдан фарз қилинди. Сафарда икки ракатлигича қолди ва муқимликда яна икки ракат зиёда қилинди”.

Агар киши, нияти қаср ўқиш бўлса-ю, унутиб намозни тўла (тўрт ракат) ўқиса, иккинчи ракат охиридаги саломни кечиктиргани учун гуноҳкор бўлади. Кейинги икки ракат нафл деб эътиборга олинади. Чунки фарз аввалги икки ракатдир. Агар аввалги қаъдани тарк этса, яъни иккинчи ракатдан кейин ўтирмасдан учинчи ракатга туриб кетадиган бўлса, намози ботил бўлади. Чунки у намознинг фарзларидан бирини (аввалги қаъдани) тарк этган ҳисобланади.

Тўрт ракатли намозни қаср қилиш пешин, аср ва хуфтон намозларидадир. Қаср қилиш хавф ҳолатидами ёки тинчлик ҳолати бўладими, ҳукми бир хилдир. Қаср қилиш ҳижратнинг тўртинчи йили жорий бўлди. У Қуръон, суннат ва ижмо билан собитдир.

Биз юқорида Аллоҳ таоло жорий қилган қаср намози ҳақидаги оятлар ва ҳадисларни баён қилиб ўтдик.

Уларга қўшимча тарзда Ибн Абу Шайба ривоят қилган қуйидаги ҳадисларни ҳам келтириб ўтамиз:

Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Умматимнинг энг яхшиси “Ла илаҳа иллаллоҳ ва Муҳаммадур Расулуллоҳ” деб шаҳодат бергани ва яхшилик қилганида хушхабар олиб, қу­вонганлари ва ёмонлик қилганда пушаймон бўлиб, истиғфор айтганлари ва сафарда намозини қаср қилиб ўқиганларидир», де­дилар.

Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳижратдан кейин Макка аҳлига тўрт ракатлик намозни имом бўлиб ўқидилар ва иккинчи ракат бошида салом бердилар, сўнгра қавмга қайрилиб қараб: “Намозларингни тўлиқ ўқинглар, биз сафар ҳолатида (яъни, мусофир)миз”, дедилар.

Тўрт ракат намозни қаср қилиш машрулигига барча уммат ижмоъ қилган. Ушбу мавзудаги энг муҳим шартларни ҳавола этамиз:

[1] 61Сафарда тўрт ракатли фарз намозларни икки ракатли қилиб қисқартирилади. Бунга “қаср” дейилади. Яна Рамазон ойининг рўзасини ҳам тутмасдан, кейин қазосини тутишга рухсат этилади.

 

Усмонхон АЛИМОВнинг

“Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг муборак васиятлари” китобидан (2-жилд)

Асар “Мовароуннаҳр” нашриётида чоп этилган.

Нашриётдан харид нархи 26 000 сўм

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet