Буюк Британия Ўзбекистонга қадимий буюмларни қайтаради
Британия музейи XIII асрга оид, чамадонда яширинча олиб кирилган ноёб кошинларни Ўзбекистонга қайтаради. Қадимий осори атиқалар Самарқандга қайтиб келгунига қадар Лондонда намойиш этилади.
Самарқанд шаҳрида жойлашган Шоҳи Зинда ёдгорлик мажмуасидан олтита сирланган кошин бўлаги чамадонда яширилиб Англияга келтирилади. Уларни яширинча олиб кирган шахс январ ойида Дубайдан парвоз қилиш олдидан бу асарларни “қадимий ашёлар нусхалари” деб эълон қилиб, ҳужжатларни сохталаштирган. Бунинг исботи сифатида, у сопол бўлаклар бир кун олдин Шаржада тахминан 70 фунт стерлингга сотиб олинганлиги тўғрисидаги сохта чипталарни кўрсатган.
Одатда антиқа буюмларни ноқонуний олиб ўтишда гумон қилинадиган ҳолатларда бўлгани каби, Буюк Британиянинг чегара хизмати вакиллари музей билан боғланиб, гумонланувчи сўзлари ростлиги ва агар шундай бўлса, қаердан келиб чиққанлигини аниқлашга уринганлар.
Британия музейининг Яқин Шарқ бўлимининг кекса раҳбари Сейнт Жон Симпсоннинг айтишича, сопол кошин бўлаклар чинакам ва “ажойиб” асарлардир. Дарҳақиқат, уларнинг нархи бир неча ўн минг фунт стерлингни ташкил этади. Ўзбекистон учун бу маданий буюмлар улкан аҳамиятга эга, деди у.
Симпсон Яқин Шарқ ва Марказий Осиёдан, шунингдек АҚШ ва Россиядан ўнлаб мутахассисларга ёрдам сўраб мурожаат қилди. Натижада, плиткалар XIII аср охири – XIV асрнинг ўрталарига тегишли бўлиб, тахминан 1227-1363 йилларда Чингизхоннинг иккинчи ўғли Чиғатойхон бошчилигида хонлик ташкил топган даврга тегишли эканлиги маълум бўлди.
Ўзбекистонлик мутахассислар кошинлар Самарқанддаги Шоҳи Зинда ёдгорлик мажмуасидан олинганлигини тасдиқлашди. Уларнинг сўзларига кўра, қазиш ва тиклаш ишлари 1996 йилда ва 2000 йил бошларида олиб борилган ва ўша пайтда топилган бир қатор буюмлар рўйхати ҳали тўлиқ тузилмаган.