Мақолалар

Дунё масжидлари. Бадшахий – бобурийлар мероси

Чоп этилди Oktabr 30, 2024 Дунё масжидлари. Бадшахий – бобурийлар меросиda fikr bildirishni o'chirish

Лаҳорнинг довруғи бобурийлар даврида чўққига чиқди. 1584 йилдан то 1598 йилгача бу ерда Мирзо Бобурнинг невараси Акбаршоҳнинг қароргоҳи жойлашган эди. Унинг ворислари даврида ҳам Лаҳор императорлик қароргоҳларидан бири сифатидаги ролини сақлаб қолди. Бу ерда яшаган ҳукмдорлар шаҳарда янги-янги муҳташам бинолар барпо эттирди. Бобурийларнинг охиргиси Аврангзеб (1658-1707) эса Лаҳорда машҳур Бадшахий масжидини қурдирди.

Бадшахий – дунёдаги энг катта масжидлардан бири ҳисобланади. Лаҳор аҳолиси эса уни дунёдаги энг катта масжид деб билади. Нима бўлганда ҳам, масжиднинг ўлчамлари чиндан ҳам ҳайратланарли: ички ҳовлининг ўлчамлари 159/527 метр, ташқи минораларнинг баландлиги 62 метр. Миноралар сони ғайриоддий – уларнинг сони саккизта: тўрттаси масжидни ўраб турган девор бурчакларида ва намозхонанинг ҳар бир бурчагида биттадан кичикроқлари бор ҳамда бутун мажмуанинг марказида шарларга ўхшаш учта улкан, ҳайратланарли даражада носимметрик оқ мармар гумбазлар мавжуд. Уларнинг оппоқлиги қумтошдан қурилган қизил миноралар ва ёрқин мовий осмондан кескин фарқ қилади… Бадшахий масжиди ҳажм жиҳатидан дунёнинг энг катта масжиди бўлмаса ҳам унинг гўзаллиги ва нафислиги бўйича рақиби йўқ. Бобурийлар даври, умуман, мусулмон меъморчилигининг энг ёрқин намунаси экани умумэътироф этилган ҳақиқат ва у бобурийлар бинокорлигининг сўнгги ютуғи бўлиб қолди.

Бадшахий масжиди шоҳаншоҳ Аврангзеб (Муҳиддин Муҳаммад Аврангзеб Оламгир) буйруғи билан 1674  йилда қурилган. Бу ҳақда масжиднинг асосий кириш эшиги тепасига ўрнатилган мармарга ўйилган ёзувда қайд қилинган: “Музаффар ва ​​шавкатли ҳукмдор Муҳиддин Муҳаммад Оламгирнинг масжиди шоҳаншоҳ саройининг энг камтарин ходими Фидоий Хон Кўк бошчилигида ҳижрий 1084 йил қуриб битказилди. Ёзувда қайд қилинган Фидоий Хон Кўк шоҳаншоҳнинг ўгай укаси, ҳарбий муҳандис ва қўшиннинг ўқ отар қуроллар бўлинмаси бошлиғи бўлган. Масжиднинг қурилиши боборийларга арзонга тушмаган ва ҳар йили улкан иншоотни сақлаш учун бутун Мултон волийлигидан келадиган даромаднинг ҳаммаси  ажратилган.

Масжид баланд майдонда қурилган бўлиб, уч томонида асосий кириш эшигига олиб борадиган йигирма икки поғонали зинапоя бор ва улар 19,5/10,5 метр ўлчамдаги қизил қумтошли айвонга келиб тугайди. Бу ерда баландлиги 19,8 метр бўлган, кўплаб миноралар қад ростлаган икки қаватли айвон бор. Оқ мармар ва қизил қумтошдан анъанавий услубида қурилган масжиднинг асосий кириш эшиги ўймакорлик усулида безатилган. Асосий кириш эшигининг юқори қаватида кичик музей жойлашган бўлиб, унда кўплаб исломий ёдгорликлар шиша идишларда сақланади. Жумладан, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг яшил салласи, оёқ излари, Қуръони карим оятлари туширилган байроғи; Фотима онамиз тўқиган кашталар; Қуръони каримнинг Али каррамаллоҳу важҳаҳу қайта ёзган биринчи жузи; Карбалода шаҳид бўлган Ҳусайн розияллоҳу анҳунинг қони сачраган дастрўмоли бор.

Монумент типидаги дарвоза орқали бурчакларида тўртта баланд минораси бор улкан ҳовлига кирилади. Улар қизил қумтошдан қурилган гумбазли оқ мармар майдонлар билан тугайди. Ҳар бир минора уч қаватли бўлиб, ҳар бир қаватнинг баландлиги 7 метр атрофида, қават ўртасида белбоғи борлиги сабабли уларни биринчи кўрган киши ҳар бир қаватда алоҳида хоналар бор деб адашади. Минораларнинг ҳар бирининг ташқи айланаси 20,2 метрдан. Ичкарида айланаси 2,55 метр бўлган зинапоялар миноранинг тепасига олиб чиқади. Зинапояларнинг сони 204 та.

Безак ғишт билан қопланган кенг асосий кириш эшиги тўртбурчак ҳовлига очилади. Ҳар бир ибодат жойи тор қора мармар ҳошия билан ўралган. Ҳовлининг ўртасида узоқ вақтдан бери фойдаланилмаган бўлса-да, таҳорат олиш учун оқ мармар фаввора бор. Ҳовли ичидан мадраса ҳам ўрин олган. Мажмуанинг шарқий қисмини 1856 йилда инглизлар бузиб ташланган, бироқ кейинчалик қайта тикланган ва бир муддат таҳоратхона сифатида хизмат қилган. Ҳовлининг ғарбий чеккасида учта нафис гумбаз билан безатилган масжиднинг марказий биноси жойлашган.

XIX юзйилликнинг бошларида Лaҳopни сикхлар босиб олади ва Бадшахий масжидини портловчи моддалар сақланадиган омборга айлантиради. Британия мустамлакачилиги даврида масжид ҳовлиси ичидаги бинолар аскарларнинг казармаси сифатида қўлланилади. Инглизлар ҳатто масжиднинг турли қисмларидан қумтош плиталарини синдириб олиб, уларни қурилиш материали сифатида сота бошладилар, бу эса Лаҳорнинг мусулмон аҳолисини ошкора таҳқирлаш эди ва улар бу сурбетликдан дарғазаб бўладилар. Натижада узоқ давом этган музокаралардан сўнг масжид мусулмонлар қўлига ўтди ва 1856 йилда қайта тикланди. 1947 йил Покистон мустақилликка эришганидан кейин масжидда жорий таъмирлаш ишлари олиб борилди.

Дамин ЖУМАҚУЛ тайёрлади.

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet