Мақолалар

Шариф шаҳар шарофати

Чоп этилди Dekabr 3, 2019 Шариф шаҳар шарофатиda fikr bildirishni o'chirish

(Бухоро вилояти бош имом-хатиби Жобир домла ЭЛОВ билан суҳбат)

– Ассалому алайкум, муҳ­тарам домла! Хабарингиз бор, 2007 йили Тошкент шаҳри Ислом маданияти пойтахти бўлган эди. Орадан 13 йил ўтиб юртимиздаги яна бир шариф шаҳар – Бухоро ҳам шу номга лойиқ кўрилмоқда. Аввало, юртимиз мўмин-мусулмонларига фахр бағишлаган шу воқеа ҳақида тўхталсангиз.

– Бисмиллаҳир роҳманир роҳим. Ва алай­кум ассалом ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ. Ислом ҳамкорлик ташкилотининг “Фан, таълим ва маданият” (ISESCO) тузилмаси ҳар йили бири араб мамлакатларидан, бошқаси Осиё ва учинчиси Африкадаги мусулмон давлатлардаги учта шаҳарга “Ислом маданияти пойтахти” унвонини беради.

Ташкилотга аъзо мамлакатларнинг маданият вазирлари IX Ислом конференциясида 2020 йилда Бухоро, Қоҳира (Миср) ва Бамако (Мали) шаҳарлари Ислом маданияти пойтахти сифатида тасдиқланди.

– Дунёда Ислом тамаддунига бешик бўлган диёрлар кўп. Мисол учун, Шом, Ироқ ва ҳоказо. Шунча ша­ҳарлар турганда, нега айнан Бухоро улуғ номга муносиб кўрилди?

– Аслида Бухорои шариф бир неча асрлар давомида Ислом маданияти пойтахти бўлиб келган, десак янглишмаймиз. Унинг “Қуббатул Ислом”, яъни “Ислом гумбази” деб номлангани ҳам бежиз эмас. Ташкилот томонидан шаҳарнинг Ислом маданияти пойтахти деб эътироф этилиши асрлар давомида ушбу шаҳар ва унда етишиб чиққан олимларнинг Ислом цивилизациясига ҳисса қўшганининг тасдиғи ҳисобланади.

Милоднинг IХ асри бошларидаёқ Бухоро “Қубба­тул Ислом” – “Ислом динининг гумбази” дейилган. Нар­шахий гувоҳлик беришича, машҳур фақиҳ Абу Ҳафс Кабир Бухорий (767–832) туфайли шаҳар шу номга сазовор бўлган. Бухоронинг шонли тарихида шайх Сайфиддин Бо­ҳар­зий (1190–1261) фаолияти туфайли ша­ҳарнинг шуҳрати Ислом оламида янада юксалди. Шу сабабли орадан тўрт аср ўтгач, ХIII аср­дан бошлаб унга янги сифат – “шариф” сў­зи қўшилиб, у Бухорои Шариф, яъни ша­рофатли Бухоро номи билан юритиладиган бўлди.

– Бухоро фақат масжидлари билан эмас, балки мадрасалари билан ҳам машҳур. Бу шаҳарнинг Ислом маданияти пойтахти номини олишда таълим соҳасининг ҳам алоҳида ўрни бор. Шундай эмасми?

– Муқаддас динимизда илмга алоҳида ­эътибор қаратилиб, олимларнинг мавқеи жуда юксак экани таъкидланади. Қуръони ка­римда “илм” сўзи 814 марта зикр этилган. Жумладан, бир ўринда бундай марҳамат қилинади: «Айтинг: “Биладиганлар би­лан билмайдиганлар тенг бўлурми?!” Дар­ҳақиқат, фақат ақл эгаларигина эслатма олурлар» (Зумар сураси, 9-оят).

Ҳадисларда ҳам илмга ташвиқ этилиб, “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарз­дир”, дейилган (Имом Ибн Можа ри­воя­ти). .

Бухорога XIX асрда сафар қил­ган Е. Ме­йендорф эса Бухоронинг Ислом оламида тутган ўрнини қуйи­дагича таърифлайди: «Кўплаб мадрасалари, алломалари ҳамда муборак қадам­жолари туфайли мусулмонларнинг зиё­рат­гоҳига айланган. Эҳтимол шунинг учун у “шариф” но­мига са­зовор бўлгандир».

Шариф шаҳар шарофати

XX асрнинг бошларида Бухо­рода мадрасалар сонини ўша давр­да яшаган Абдурауф Фитрат ва Садрид­дин Айний 200 та, Садр Зиё 204 та, Муҳам­мад Али Балжувоний эса 400 га яқин деб ёзади. Туркистон генерал-губернаторлиги ҳисоботи ҳужжатларида 1914 йилда Бухоро амирлигида 350 та мадраса фаолият юрит­гани қайд этилган. Хуллас, маълумотлар умумлаштирилса, Бухоро амирлигида 400 га яқин мадраса мавжуд бўлгани аёнлашади. Бухоро мадрасаларида таҳсил олган таниқли уламолар бугун нафақат Марказий Осиё, айни пайтда МДҲ давлатларидаги нуфузли ташкилотларга раҳбарлик қилаётгани барчага аён.

– Халқимиз ҳар доим тўйга тўёна билан борган. Таъбир жоиз кўрилса, 2020 йилда Бухоро – Ислом маданияти пойтахти сифатида уюштириладиган тадбирларга қандай тайёргарлик кўриляпти?

– Муҳтарам Президентимизнинг 2017 йил 1 июлдаги “Абдухолиқ Ғиждувоний таваллудининг 915 йиллигини ва Баҳоуддин Нақшбанд таваллудининг 700 йиллигини нишонлашга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш тўғрисида”ги фармойишига биноан бугун Бухоро улкан бунёдкорлик майдонига айланди, десак муболаға бўлмайди.

Давлатимиз раҳбари шу йил 16 февраль куни Бухоро вилоятига ташрифлари чоғида уламою фузалолар, азиз авлиёлар мангу қўним топган масканларни янада обод этиб, бу жойларда зиёратчилар учун зарур шароитлар яратиш борасида мутасаддиларга тегишли кўрсатмалар берди.

Айни пайтда етти пир – Абдулхолиқ Ғиж­дувоний, Муҳаммад Ориф Ревгарий, Маҳмуд Анжир Фағнавий, Хожа Али Ромитаний, Муҳаммад Бобойи Самосий, Саййид Амир Кулол ва Баҳоуддин Нақшбанд меъморий мажмуалари янада обод қилиняпти. Уларнинг мақбара­лари қайта таъмирланиб, атрофи кўкаламзор­лаштириляпти, вилоятнинг иқлим ша­рои­тига мос манзарали дарахтлар, ноёб гул­лар ўстирилмоқда.

Сайёҳлар учун мазкур ҳудудларда меҳ­монхоналар, чойхоналар, савдо мажмуала­ри, автотураргоҳлар барпо этиляпти. Зиё­­рат­гоҳларни ўзаро боғлай­диган йўллар ре­­конструкция қилиниб, замонавий инфра­ту­зилма шакллантирилаётир. Муҳташам маданий объектлар қурилиб, транспорт-ло­гистика, муҳандислик-комму­никация тар­моқлари яхшиланмоқда.

– Бевосита вакиллик қандай ишларни амалга оширяпти?

– Келаси йили Бухоро йирик илмий анжу­манлар марказига айланади. Дунёнинг та­ниқли уламолари ташриф буюради. Шунинг учун вилоятимиздаги қатор жоме масжидларни қайта қуриш, реконструкция қилиш ва ободонлаштириш ишлари жадал давом эттириляпти. Хусусан, Ромитан туманидаги “Хўжа Али Ромитаний” ва “Хўжа Муҳаммад Бо­боий Самосий” жоме масжидлари тўлиқ ре­конструкция қилинмоқда. Бошқа жомелар ҳам замонавий қиёфа касб этмоқда. Бундай эзгу ишларга саховатпеша ҳомийлар, тадбир­корлар катта ҳисса қўшмоқдалар.

– Мазмунли суҳбатингиз учун ташаккур.

Толибжон НИЗОМОВ суҳбатлашди.

“Ҳидоят” журналининг 2019 йил,11-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet