Раҳмати ғазабидан устундир
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай марҳамат қилдилар: “Аллоҳ таоло махлуқотни яратишни ирода қилгач, (Имом Муслимнинг ривоятида, “Аллоҳ таоло махлуқотни яратганда”) Аршнинг устида бўлган муборак Китобга бундай деб ёзди: “Албатта, раҳматим ғазабимдан устундир!”» (Имом Бухорий, Имом Муслим ва Имом Термизий ривояти).
ШАРҲ
Бу ҳадиси шарифдаги раҳматнинг устунлигидан мурод Аллоҳ таолонинг раҳмати барча махлуқотларини қамрашидир. Зеро, “ғазаб” ва раҳмат “Аллоҳ таолонинг биз қандайлигини тасаввур қилолмайдиган сифатлари”дандир. Аллоҳ таолонинг бир сифати бошқа сифатидан устун бўлолмайди.
“Фиқҳул акбар” шарҳида бундай дейилади: “Шунингдек, ғазаби ва ризоси ҳам ўхшаши йўқ бўлган икки сифатдир. Бандаларда ғазаб қоннинг шиддат билан айланиши, юзларнинг қизариши, ақлга бўйсунмаслик каби ҳолатларда бўлади. Шунингдек, уларнинг розилиги ҳам шодланиш, хуш кайфиятда бўлиш каби махлуқларга хос руҳий ҳолатдир. Аллоҳ таоло эса уларнинг барчасидан покдир”.
Аллома Турбуштий ҳадис шарҳида бундай дейди: “Бандаларнинг Аллоҳ таолонинг раҳматидан насибалари Унинг ғазабидан насибаларига кўра кўпдир”.
Аллоҳ таолонинг ғазабига эса фақат унга лойиқ бўлганда учрайди. Чунки бандалар Аллоҳ таолонинг раҳматига лойиқ бўлмасалар ҳам эришадилар. .
Тибий: “Махлуқотлар Аллоҳ таолонинг раҳматига лойиқ иш қилмасалар ҳам, раҳм кўраверадилар. Бироқ ғазабига тақозо этадиган бирор иш сабабли дучор бўлишади. Чунончи, инсон она қорнида эканида, сут эмадиган пайтида ва сутдан чиққанида, ҳануз ҳеч бир тоат қилиш ёшига етмаган пайтида ҳам Аллоҳ таолонинг марҳаматига бурканган бўлади. Яратганнинг ғазабига эса бирор ёмонлик, гуноҳ содир этганидан кейингина учрайди”, деган.
Қайси гуноҳ Аллоҳ таолонинг ғазабига боис эканини ҳеч биримиз билмаймиз. Шунинг учун барча гуноҳлардан тийилишимиз лозим. Тоат-ибодатларимизни вақтида адо этиб, хайрли ва эзгу ишларимизни кўпайтириб, Аллоҳ таолонинг раҳматига бурканиш барчамизга насиб этсин.
Манбалар асосида Содиқ НОСИР тайёрлади.
“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 11-сонидан