Мақолалар

Абу Саълаба Хушаний

Чоп этилди Yanvar 3, 2020 Абу Саълаба Хушанийda fikr bildirishni o'chirish

Тафаккур – Аллоҳнинг розилиги ва муҳаббатига олиб борувчи йўл. Тафак­кур туфайли ҳар бир иш ҳикматли бўлади. Неъматлар ҳақида фикр юри­тиш – энг афзал ибодат.

Қаҳрамонимиз бирор кечани осмон­ни кузат­масдан, унинг мукаммал яра­тилгани ҳақида та­факкур этмасдан ўтказмасди. Ўша лаҳзаларда унинг қалбини: “Эй Раббимиз! Бу (коинот)­ни беҳуда яратмагансан. Сен (айблардан) пок зотдирсан. Бас, бизни дўзах азо­бидан сақлагин!” (Оли Имрон сураси, 191) ояти чулғаб оларди.

“Абу Саълаба” куняси билан танилган саҳобанинг асл исми ҳақида ихтилофлар кўп. Жур­сум ибн Ношиб исми машҳур. Хабарларга кўра, бу инсон Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан олдин мусулмон бўлган. Акаси Амр ҳам Пайғамбаримиз алай­ҳиссалом замонларида Ис­ломга кирган.

Миҳжан ибн Ваҳб ри­воя­тида Абу Саълаба розиял­лоҳу анҳу Расулуллоҳ сол­лаллоҳу алайҳи ва саллам Хайбарга тайёргарлик кў­раётганларида келгани, имон келтириб, сўнг у зот алайҳиссалом билан сафар­га чиққани айтилади. Хай­бар ғазотидан кейин Пай­ғамбаримиз алайҳиссалом ўлжалардан унга ҳам улуш ажратганлар.

Абу Саълаба розияллоҳу анҳу, шунингдек, Ҳудайбия сулҳи ва Ризвон байъати иш­тирокчиси. Ҳунайн ғазотида ҳам қатнашган. Кейинроқ Ра­сулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни ўз қавмига, Ис­ломга чақириш учун юбор­ганлар. Даъвати туфайли қавм­дошлари мусулмон бў­лишди. Ношира ибн Сума: “Абу Саълабадан кўра рост га­пирувчи инсонни кўрмадик”, деган.

Ато ибн Язид Лайсий бун­дай дейди: «(Бир куни) Ра­сулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Абу Саълаба Ху­шанийнинг қўлида тилла узукни кўрдилар. Сўнг чўп­лари билан унинг қўлига ура бошладилар. Абу Саълаба Набий алайҳиссалом узукни ёқтирмаганларини тушуниб, қарамаётган вақтларида қў­лидан ечди ва отиб юборди. Пайғамбаримиз алайҳиссалом Абу Саълабада узукни кўр­мадилар. Сўнг: “Сени қийнаб қўйдик”, дедилар.

Абу Саълаба розияллоҳу анҳу нафақат ихлосли, балки парҳезкор ҳам эди. У шариат аҳкомларини ҳаётига тў­лиқ татбиқ этишга ошиқар­ди. Набий алайҳиссалом би­лан бўлган учрашувлардан бирида: “Ё Расулуллоҳ, мен аҳли китоблар ерида яшай­ман. Идишларидан таом есам бўладими? Камоним, ўрга­тилган ва ўргатилмаган ит­ларим билан ов қиламан. Қайси иш мен учун тўғри бўлади?” деб сўради. Набий алайҳиссалом: “Китоб аҳли борасидаги гапингга кел­сак, уларникидан бошқа идиш топсанг, ўшанда егин. То­полмасанг, ишлатишдан олдин уни ювгин. Камонинг билан овлаган овингни “Бис­миллаҳ”ни айтиб еявер. Ўрга­тилган итинг билан тут­ган ўлжангни “Бисмил­лаҳ”­ни айтиб еявер. Ўргатил­ма­ган ит билан тутганингни, агар уни жони узилмасидан олдин сўйиб улгурсанг, егин”, деб таъ­лим бердилар.

Ҳам дини, ҳам дунёси бо­расида ўта тадбирли Абу Саъ­лаба розияллоҳу анҳу бир куни Набий алайҳиссалом­нинг ҳузурларига келиб: “Ё Расулуллоҳ, Шомдаги фа­лон ва фалон ерларни мен­га беринг”, деб айтди. (Ўша вақтда мусулмонлар у айт­ган ерларни ҳали қўлга кири­тишмаган эди.) Шу боис Набий алайҳиссалом: “Бу нима деяпти?” деганларида, Абу Саълаба: “Жоним измида бўлган Зотга қасамки, у ер­ларни, албатта, қўлга кирита­сиз”, деди қатъият билан. Шун­дан кейин Пайғамбаримиз алайҳиссалом унга ўша ерларни хатлаб бердилар.

Абу Саълаба Хушаний ро­зияллоҳу анҳу Аллоҳ тао­лонинг: «Айтинг (эй Му­ҳам­мад): “Агар Аллоҳни сев­сангиз, менга эргашингиз” (Оли Имрон сураси, 31-оят)» ояти каримасини ҳаётий дас­турига айлантирди. Набий алайҳиссаломга муҳаббатини қалбига ҳам, ҳаётига ҳам жо этди. Таълимларига амал қилди, суннатларига эргашди. Нафақат Пайғамбаримиз алай­ҳиссалом, балки у зотнинг бошқа саҳобалари Муоз ибн Жабал ва Абу Убайда ро­зияллоҳу анҳумдан ҳам ҳадис ривоят қилди. Абу Саълабадан эса Абу Идрис Ҳавлоний, Жу­байр ибн Нуфайр, Абу Ражо Атторидий, Абу Асмо Раҳбий ва Саид ибн Мусайяб ва Абу Зоҳирия, Макҳул Ҳузалийлар ривоят қилишган.

Набий алайҳиссаломдан ри­воят қилган ҳадислари­нинг бирида бундай келади: У зот алайҳиссалом деди­лар: “Аллоҳ таоло фарзларга буюр­ди, бирорта­сини зое қил­манглар. Чега­ралар­ни белгилади, улар­ни ошиб ўт­манглар. Ҳаром­лар­ни тақиқлади, улар­ни буз­манг­лар. Баъзи нарсалар­ни сир тутди. Уларни ах­таришга уринманглар” (“Усдул ғоба”).

Абу Саълаба Хушаний На­бий алайҳиссаломдан кейин ҳам умр кечирди. Сиффин жан­гида икки тарафдан ҳеч би­рига қўшилмади. У кўпинча Каъб ибн Аҳбор раҳимаҳуллоҳ билан бирга суҳбат қурарди. Шундай суҳбатлардан би­ри­ни Ибн Жобир Исмоил ибн Убайдуллоҳдан ривоят қила­ди: «Абу Саълаба Хуша­ний орамизда эканида Каъб ибн Аҳбор ҳам бирга эди. Шун­да Абу Саълаба: “Эй Исҳоқ­нинг отаси, бирор банда Аллоҳ­нинг ибодати учун вақтини ажрат­са, Аллоҳ таоло уни дунё машаққатларидан озод қи­лади”, деб айтди. Шун­да Каъб: “Аллоҳ таоло­нинг ки­то­бида бундай дейил­ган: “Ким­­ки бутун ғам-ташвишлар­ни битта ташвиш деб билса ва ўша ташвишни Аллоҳ таолонинг тоати йўлида қилса, Парвар­дигор у банданинг дунё ишла­рига кифоя қилади. Осмон ва ерлар бунга кафил бўлишади. Унинг ризқи Ал­лоҳга, амали эса ўзи учун бў­лади. Агар у ҳар нарсага ғам-ташвиш чекаверса, қай бир ташвишида ҳалок бўлгани­га Аллоҳ эътибор қил­майди”, деди» (“Сиярул аълам ан-нубало”).

Мана шундай кечаларнинг бирида Абу Саълаба Набий алайҳиссалом замонларида вафот этган акасига мурожаат этиб: “Эй Абдураҳмон, мана улар – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам!” деди. Ке­йин намоз учун ажратилган хонасига кирди ва таҳажжудни ўқиб, саждада жон берди. Бу вақтда қизи тушида отасининг вафот этганини кўрди. Сўнг уйғониб: “Отам қаерда?” деб сўради. Онаси: “Намозхонада”, деб жавоб берди. Қизи отасини чақирди. У жавоб бермади. Уни қимирлатиб кўрганди, ён тарафига йиқилди. У жон таслим этиб бўлганди…

Ривоятларга кўра, Саъ­ла­ба розияллоҳу анҳу Муо­вия ибн Абу Суфён халифа­лиги даврида вафот этган, дейилади. Лекин ман­баларда вафоти Абдулма­лик ибн Марвон даврида бўл­ган деган қавллар ҳам йўқ эмас.

“Усдул ғоба”, “Сиярул аълам ан-нубало”, “Бидоя ва Ниҳоя” асарлари асосида

“Хадичаи Кубро” аёл-қизлар ўрта махсус ислом билим юрти ўқитувчиси

Пошшахон ЭШОНХОН қизи тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 12-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet