Исо алайҳиссаломнинг дастурхони
Усмон ибн Наҳдий Салмон Форсий розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: «Ҳаворийлар дастурхон сўрашганида, Исо алайҳиссалом қаттиқ ранжиди ва: “Аллоҳ таоло сизга ерда ризқ қилиб берган нарсалар билан қаноатланинг. Осмондан дастурхон тушишини талаб этманг. Чунки бу сизга Парвардигордан оят-мўъжизага айланади. Самуд қавмини Пайғамбаридан мўъжиза сўрашлари ҳалок этган”, деб ҳаворийларни огоҳлантирди.
Лекин улар талабларидан воз кечишмади. Балки: “Биз ундан (зиёфатдан) еб, кўнглимиз хотиржам бўлишини ва сенинг ростгўйлигингни билиб, (сўнгра) унга (дастурхонга) гувоҳлик беришни истаймиз” (Моида сураси, 113-оят), дейишди».
Исо алайҳиссаломнинг ҳаворийлар учун дастурхон сўрашдан ўзга чораси қолмагач, таҳорат олиб, масжидга кирди ва намоз ўқиди. Ибодатини тугатиб, ўрнидан турди ва қиблага юзланди. Қадамини текислади. Тўпиқларини бирлаштирди. Кўксининг устига аввал чап, кейин ўнг қўлини қўйди. Кўзини юмди. Бошини хушу билан эгди. Кўзёшлари соқолини, ҳатто ерни ҳам ҳўл қилиб юборди. Сўнгра Аллоҳ таолога: «Эй Раббимиз – Аллоҳ! Бизга осмондан (бир) дастурхон туширгинки, у аввалу охиримиз учун байрам ҳамда Сендан (бизга) мўъжиза бўлсин. Бизни (ундан) ризқлантир! Сен ризқлантирувчиларнинг яхшисидирсан» (Моида сураси, 114-оят), дея дуо қилди.
Парвардигор уларга икки булут орасида, яъни бир булут тепасида, иккинчиси эса тагида бўлган қизил дастурхон туширди. Барчалари осмондан дастурхонни кузатиб туришди. Исо алайҳиссалом Парвардигорнинг ҳаворийларга қўйган шартидан қаттиқ хавотирда эди. Чунки мўъжиза тушгандан сўнг улардан бирон киши куфр келтирса, Парвардигор оламда ҳали бирон кимсани жазоламаган жазо билан азоблашини айтган эди. Шу боис у турган жойида Раббига дуо қилди: “Ё Аллоҳ, уни бизга раҳмат қил. Илоҳим, дастурхонни азоб қилма. Қанчадан-қанча ажойиботларни Сендан сўрадим, барини бердинг. Илоҳим, бизни Ўзингга шукр қилувчилардан этгин. Ё Аллоҳ, дастурхонни бизга омонлик ва офият айла”.
Исо алайҳиссалом ушбу дуони тугатиши билан дастурхон унинг олдига келиб тўхтади. Ҳаворийлар атрофида эди. Тўпланганлар шундай бир ширин ифорни туйишдики, илгари бу каби муаттар исни ҳидлашмаганди. Ўзлари ўйламаган тарафдан ризқлантиргани учун Исо ва ҳаворийлар шу заҳоти Аллоҳ таолога шукр саждасини қилишди. Ажойиботлар ҳамда ибратларга тўла мўъжизанинг гувоҳига айланишди. Бани Исроил бу ажойиботларни кўрди. Уларни мотам, ғам ўраб олди. Сўнгра ғазаб билан тарқалиб кетишди.
Исо алайҳиссалом ва ҳаворийлар дастурхон атрофига ўтиришди. Дастурхон ўртасида тугилган рўмолча турарди. Исо алайҳиссалом:
– Орамизда ушбу рўмолчани очишга журъати етадиган, ўзига ишонган, Рабби ҳузуридаги балога чидамли киши борми? Агар топилса, мана шу оят-мўъжизани очиб кўрсин. Биз эса Раббимизга ҳамд айтиб зикр қиламиз, неъматидан ризқланамиз, – деди.
– Эй Аллоҳнинг пайғамбари ва калимаси. Буни очишга фақат сиз лойиқ ва ҳақлисиз, – дейишди ҳаворийлар.
Исо алайҳиссалом ўрнидан турди. Таҳоратини янгилади. Масжидга кириб, икки ракат намоз ўқиди. Раббидан уни очишга рухсат сўради. Қавмига барака ва ризқ бўлишини сўраб дуо қилди. Қайтиб бориб дастурхон атрофига ўтирди ва рўмолчага қўл узатаркан: “Раззоқларнинг энг олийси Аллоҳ исми билан бошлайман” деб, уни очди. Кўрсалар, унда қовурилган катта балиқ турибди. Усти сип-силлиқ. Қовурилган балиқларда бўладиган пуфакчалар унда кўринмасди. Қилтаноғи ҳам йўқ. Ёғи оқиб ётарди. Ёнида кўк пиёздан бошқа барча кўкатлар бор. Бошида сирка, думида эса туз турарди. Кўкатлар атрофида бешта нон. Бирининг устида зайтун, бошқасида мевалар ва энг охиргисида беш дона анор.
Ҳаворийларнинг раҳбари Шамъун сўради:
– Эй Аллоҳнинг пайғамбари ва калимаси, бу дунё таомлариданми ёки жаннатникими?
– Сизларга оят-мўъжизадан ибратланиб, савол беришдан тўхташ вақти келмадими? – деди Исо алайҳиссалом.
– Исроилнинг Илоҳи ҳақи, эй Сиддиқанинг ўғли Исо, мен саволни назарда тутмадим, – дея ўзини оқлашга уринди Шамъун. Исо алайҳиссалом:
– Ушбу оят-мўъжиза сабабидан уқубатга учрашингиз мумкинлиги мени хавотирга солмоқда. Бу жаннатнинг ҳам, дунёнинг ҳам таоми эмас. Балки у Парвардигор олий қудрат билан пайдо этган нарсадир. Аллоҳ таоло унга: “Бўл” деди ва у кўз очиб юмгунча пайдо бўлди. Сўраган нарсангизни Аллоҳнинг исми билан енг. Парвардигорга ҳамд айтинг. Уни сизга давомли ва кўпайтириб берсин. Албатта, Аллоҳ йўқдан бор қилувчи, Қодир ва Шокирдир.
Ҳаворийлар:
– Эй Аллоҳнинг пайғамбари ва калимаси. Биз яна мўъжиза кўришни истаймиз, – дейишди. Исо алайҳиссалом:
– Субҳаналлоҳ! Ушбу мўъжиза билан қаноатланмай, кейингисини сўрамоқдамисиз?! – деб балиққа қаради ва: – Эй балиқ, Аллоҳнинг изни билан тирил, – деди.
Парвардигорининг изни ила балиқ тирилди. Сув ичди, кўзларидан нур порлади. Қавм бирданига даҳшатга тушиб, ўзларини четга олишди. Исо алайҳиссалом уларнинг бу ҳолларини кўриб:
– Нима учун мўъжиза сўрайсиз-у, Раббингиз уни кўрсатганида эса, ёқтирмайсиз? Қилаётган ишингиз сабабли азобга гирифтор бўлишингиздан қўрқаман! Эй балиқ, Аллоҳ таолонинг изни билан олдинги ҳолингга қайт, – деди.
Балиқ қовурилган ҳолига қайтди. Шунда ҳаворийлар Исо алайҳиссаломга:
– Эй Аллоҳнинг пайғамбари, балиқдан ейишни ўзингиз бошлаб беринг, – дейишди.
– Дастурхон сўраганлар биринчи бошлайди, – деди Исо алайҳиссалом.
Ҳаворийлар Пайғамбарининг балиқдан татиб кўрмаганини баҳона қилиб, шунингдек унинг сабабидан келадиган жазодан қўрқиб ўзларини четга олишди. Уларнинг бу ҳолларини кузатиб турган Исо алайҳиссалом фақир ва беморларни чақирди. Уларга: “Раббингиз ризқидан еб, Аллоҳ таолога ҳамд айтинг. Уқубат бошқаларга бўлади. “Бисмиллаҳ”ни айтиб еяверинг. Ҳамд айтиш билан якунланг”, деб тушунтирди.
Балиқдан уч юз минг эркак ва аёл еди. Исо алайҳиссалом ва ҳаворийлар балиқнинг осмондан тушган аввалги ҳолидек, ҳеч камаймаганини кўришди. Кейин дастурхон осмонга кўтарилиб кетди. Қолганлар кузатиб қолишди.
Балиқдан еган ҳар бир фақир бойиди, касаллар тузалди. Ҳаворийлар балиқни еб кўрмаганларидан афсусланишди. Сўлаклари оқди. Вафот этгунларига қадар ҳасрат билан яшашди.
Сўнг Аллоҳ таоло Исо алайҳиссаломга: “Ушбу дастурхонни етим, фақир ва касалларга ризқ қилдим. Бойларга эмас”, деб ваҳий туширди. Шунда бойлар шубҳаланди, бошқаларни ҳам шубҳалантиришди. Дастурхон тўғрисида ёмон гапларни тарқатишди. Шайтон шубҳаланганлар қалбига васваса солди. Ҳатто улар Исо алайҳиссаломга: “Дастурхоннинг осмондан тушгани ростми? Кўпчилик гумонда”, дейишди. Исо алайҳиссалом: “Масиҳнинг Илоҳига қасамки, ҳалок бўлдингиз. Пайғамбарингиздан Раббингиз дастурхон туширишини талаб этдингиз. Сизга раҳмат ва ризқ этиб, мўъжиза ва ибратни кўрсатгандан кейин ҳам уни ёлғонга чиқардингиз, шубҳа қилдингиз. Агар Аллоҳ раҳм этмаса, сизларга аниқ азоб тушади”, деб айтди.
Аллоҳ таоло Исо алайҳиссаломга: “Мен (оят-мўъжизамни) ёлғонга чиқарганларни ўз шартим билан азоблайман. Дастурхон тушгандан кейин кофир бўлганларни мисли кўрилмаган азоб билан жазолайман”, деб ваҳий қилди.
Кеч тушгач, шубҳа қилувчилар ўринларига хотиржам кириб ётишди. Туннинг охирида Аллоҳ таоло уларни чўчқаларга айлантирди. Сўнг улар чиқиндихоналарда ахлат титадиган бўлишди» (Имом Термизий, Имом Қуртубий ривояти).
Ибн Касир тафсири асосида
Юлдуз КОМИЛОВА тайёрлади.
“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 12-сонидан