Мақолалар

Маййитга айтиб йиғлаш хусусида

Чоп этилди Aprel 24, 2020 Маййитга айтиб йиғлаш хусусидаda fikr bildirishni o'chirish

عَنْ عَبْدِ اللهِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَطَمَ الْخُدُودَ، وَشَقَّ الْجُيُوبَ، وَدَعَا بِدَعْوَي الْجَاهِلِيَّةِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Абдуллоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

“Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Юзларига урган, ёқаларини йиртган, жоҳилият сўзлари билан айтиб йиғлаган биздан эмас”, дедилар. Имом Бухорий ривояти.

عَائِشَةُ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَتْ: لَمَّا جَاءَ النَّبِيَّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَتْلُ ابْنُ حَارِثَةَ وَجَعْفَرَ وَابْنِ رَوَاحَةَ جَلَسَ يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ، وَأَنَا أَنْظُرُ مِنْ صَائِرِ الْبَابِ – شَقِّ البَابِ – فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ: إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرَ، وَذَكَرَ بُكَاءَهُنَّ، فأَمَرَهُ أَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ، لَمْ يُطِعْنَهُ فَقَالَ: انْهَهُنَّ. فَأَتَاهُ الثَّالِثَةَ قَالَ: وَاللهِ غَلَبنَنَا يَا رَسُولَ اللهِ فَزَعَمَتْ أَنَّهُ قَالَ: فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ. فَقُلْتُ: أَرْغَمَ اللهُ أَنْفَكَ، لَمْ تَفْعَلْ مَا أَمَرَكَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ تَتْرُكْ رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الْعَنَاءِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар:

“Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга Ибн Ҳориса, Жаъфар ва Ибн Равоҳанинг қатл этилгани хабари етиб келганида маҳзунликлари намоён бўлган ҳолда ўтириб қолдилар. Мен эшик тирқишидан қараб турардим. У зотнинг олдиларига бир киши келиб: “Жаъфарнинг аёллари…” деб, уларнинг йиғлаётганини айтди. Шунда у зот унга аёлларни бундан қайтаришни буюрдилар. У кетди. Кейин иккинчи марта келиб, улар бўйсунмаганларини айтди. У зот яна: “Уларни қайтар”, дедилар. У учинчи марта келиб: “Аллоҳга қасамки, улар биздан устун келишди, ё Аллоҳнинг Расули!” – деди. У зот: “Оғизларига тупроқ соч!”, дедилар. Мен: “Аллоҳ бурнингни ерга ишқасин! На Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сенга буюрган нарсани бажардинг, на Расу­луллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга машаққат туғди­ришни тарк этдинг”, дедим”[1]. Имом Бухорий ривояти.

وَقَالَ عُمَرُ: دَعْهُنَّ يُبْكِينَ عَلَي أَبِي سُلَيْمَانَ مَا لَمْ يَكُنْ نَقْعٌ أَوْ لَقْلَقَةٌ. وَالنَّقْعُ التُّرَابُ عَلَي الرَّأْسِ، واللَّقْلَقَةُ الَّصَّوْتُ.

Умар розияллоҳу анҳу айтадилар: “Уларни (аёлларни) қўявер, модомики “нақъ” ёки “лақлақа” бўлмаса, Абу Сулаймонга йиғлайверсинлар”, дедилар. Нақъ – бошдан тупроқ сочиш. Лақлақа – уввос солиш. Имом Бухорий ривояти.

Юқоридаги ҳадисларда маййит яқинлари дод-вой солиб йиғлашларидан қайтарилган. Чунки маййит унга атаб уввос солиб йиғлаш сабабли азобланади.

عَنْ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ибн Умар розияллоҳу анҳумо отасидан ривоят қилади:

“Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Маййит унга айтиб йиғлангани учун қабрида азобланади”, дедилар”. Имом Бухорий ривояти.

Аммо қалб маҳзун бўлиб, кўз ёш тўкиб йиғлаш мандуб ҳисобланади.

حَدّثَ أُسَامَةُ ابْنُ زَيْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا قَالَ: أَرْسَلَتْ ابْنَةُ النَّبِيّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ أَنَّ ابْنًا قُبِضَ فَائْتِنَا. فَأَرْسَلَ يُقْرِئُ السَّلاَمَ وَيَقُولُ: إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَي، وَكُلٌّ عِنْدَهُ بِأَجْلٍ مُسَمًّي، فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ. فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ تُقْسِمُ عَلَيْهِ لَيَأْتِيَنَّهَا، فَقَامَ وَمَعَهُ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَيْ بْنُ كَعْبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَرِجَالٌ، فَرُفِعَ إِلَي رَسُولِ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّبِيُّ وَنَفْسُهُ تَتَقَعْقَعُ – قَالَ حَسِبْتُهُ أَنَّهُ قَالَ – كَأَنَّهَا شَنٌّ. فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ. فَقَالَ سَعْدٌ: يَا رَسُولَ اللهِ، مَا هَذِهِ؟ فَقَالَ: هَذِهِ رَحْمَةٌ جَعَلَهَا اللهُ فِي قُلُوبِ عِبَادِهِ، وَإِنّمَا يَرْحَمُ اللهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Усома ибн Зайд розияллоҳу анҳумо сўзлаб берди:

“Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қизлари у зотга: “Ўғлим жон таслим қиляпти, бизникига келинг”, деб одам юборди. У зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам салом айтиб: “Албатта, олгани ҳам Аллоҳни­кидир, бергани ҳам Уникидир. Ҳар бир нарса Унинг ҳузурида белгиланган ажали биландир. Сабр қилсин ва савоб умидида бўлсин”, деб одам юбордилар. У эса қасам ичиб, “Албатта келсинлар”, деб яна одам юборди. У зот турдилар. У зот билан бирга Саъд ибн Убода, Муоз ибн Жабал, Убай ибн Каъб, Зайд ибн Собит ва яна бир қанча кишилар ҳам туришди. Бола Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга кўтариб олиб келинганда унинг жони пўк-пўк қилар эди. – Менимча, “худди эски мешга ўхшаб”, деди – У зотнинг кўзларидан ёш қуйилди. Шунда Саъд: “Ё Аллоҳнинг Расули, бу нима?” – деди. У зот: “Бу Аллоҳнинг бандалари қалбига солган раҳматдир. Аллоҳ раҳмли бандаларигагина раҳм қилади”, дедилар”. Имом Бухорий ривояти.

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا قَالَ: اشْتَكَي سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ شَكْوَي لَهُ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ مَعَ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمْ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ فِي غَاشِيَةِ أَهْلِهِ، فَقَالَ: قَدْ قَضَي. قَالُوا: لاَ يَا رَسُلَ اللهِ. فَبَكَي النَّبِيّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّأ رَأَي الْقَوْمُ بُكَاءَ النَّبِيّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَكَوْا، فَقَالَ: أَلاَ تَسْمَعُونَ إِنَّ اللهَ لاَ يُعَذِّبُ بِدَمْعِ الْعَيْنِ، وَلاَ بِحُزْنِ القَلْبِ، وَلَكِنْ يُعَذِّبُ بِهَذَا – وَأَشَارَ إِلَي لِسَانِهِ – أَوْ يَرْحَمُ وَإِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ يُضْرِبُ فِيهِ بِالْعَصَا، وَيَرْمِي بِالْحِجَارَةِ، وَيَحْثِي بِالتُّرَابِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:

“Саъд ибн Убода розияллоҳу анҳу оғир бетоб бўлиб қолди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам Абдур­раҳмон ибн Авф, Саъд ибн Абу Ваққос ва Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳум билан уни кўргани келдилар. Олдига кирганларида, уни ўз аҳлининг қуршовида кўр­дилар. У зот: “Қазо қилдими?” – дедилар. “Йўқ”, эй Аллоҳнинг Расули”, дейишди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам йиғладилар. У зотнинг йиғлаганларини кўриб, одамлар ҳам йиғлашди. Шунда у зот дедилар: “Эшитиб қўйинглар, албатта, Аллоҳ кўз ёши ва қалб маҳзунлиги билан азобламайди, лекин мана бу билан азоблайди ёки раҳм қилади – деб тилларига ишора қилдилар. – Албатта, маййит ўз аҳлининг унга йиғлагани учун азобланади”. Имом Бухорий ривояти.

Умар розияллоҳу анҳу бунинг учун (яъни, кимдир маййитга йиғласа) асо билан урар, тош отар ва тупроқ сочар эдилар. Имом Бухорий ривояти[2].

[1] “Олтин силсила”. 2-жуз. Саҳиҳул Бухорий. Тошкент: “Ҳилол-нашр” 2013, 261-бет.

[2] “Олтин силсила”. 2-жуз. Саҳиҳул Бухорий. Тошкент: “Ҳилол-нашр” 2013, 252, 256 ва 264-бетлар.

 

 

 

 

 

Пўлатхон КАТТАЕВнинг

“Исломда жаноза” китобидан