Мақолалар

Қабристонни зиёрат қилиш

Чоп этилди Sentabr 3, 2020 Қабристонни зиёрат қилишda fikr bildirishni o'chirish

Ислом дини келмасдан илгари жоҳилият даврида яшаган араблар қиёмат ва ҳисоб-китоб кунига, қилган яхши ёки ёмон амаллари учун жаннат ёки дўзах билан тақдирланишига ишонмас эдилар. Шу сабабдан бирон-бир киши вафот этса, дунёни бошига кўтариб, дод-вой солардилар. Қабристонни зиёрат қилишга борганларида ҳам ёқаларини йиртиб йиғла­шарди. Ислом дини уларни бу номақбул одатлардан қайтарди. Дастлабки пайтда уларни бундай жирканч одатлардан халос этиш мақ­садида қабристонлар зиёрати ман қилинди. Кейин­чалик улар Пайғамбаримизнинг мўъжизала­рини ўз кўзлари билан кўриб, қалблари имон нури билан тўлгач, қаб­ристонлар зиёратига рухсат берилди.

عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: قَدْ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَقَدْ أُذِنَ لِمُحَمَّدٍ فِي زِيَارَةِ قَبْرِ أُمِّهِ فَزُورُوهَا فَإِنَّهَا تُذَكِّرُ اْلآخِرَةَ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ إِلاَّ الْبُخَارِيَّ وَاللَّفْظُ لِلتِّرْمِذِيِّ.

Сулаймон ибн Бурайда отасидан ривоят қилади:

«Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам:

«Сизни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим. Батаҳқиқ, Муҳаммадга онасини зиёрат қи­лишга изн бўлди. Бас, у (қабр)ларни зиёрат қилинг. Албатта, улар охиратни эслатади», дедилар». Бешовларидан фақат имом Бухорий ривоят қилмаган. Лафз Термизийники.

Ким қабрни зиёрат қилмоқчи бўлса, маййитнинг юз томонидан келсин. Қуръони каримдан баъзи оятларни тиловат қилиб, унинг савобини маййит руҳига ҳадя қилсин! Баъзилар Қуръони карим тирикларга нозил бўлган, деган даъволари билан уни маййит руҳига ўқишга эътироз билдирадилар. Уларнинг бу фикрларига далил-исбот йўқ. Чунки садақа, дуолар, умра, ҳаж, намоз ва рўза савоблари маййитга етиб боради. Қуръони карим ҳам шундай, маййитга манфаати бор[1].

Анас ибн Мансурдан ривоят қилинади. Бир киши жаноза намозларига аралашиб, иштирок этиб турарди. Кечқурун бўлса, қабристон эшиги олдига келиб, дуо қиларди: “Аллоҳ таоло ёлғизлигингизда сизлар билан бўлсин! Ғурбатларингизга раҳм айласин! Ёмонликларингизни Ўзи кечирсин! Яхшилика­рин­гизни Ўзи қабул қилсин!” У банда ортиқ ҳеч бир нарса демас­ди. Бу одам айтди: «Бир кеча одатим бўлганидек, қабрис­тон эшиги олдига келиб дуо қила олмадим. Ва ётиб ухладим. Уйқумда туш кўрдим. Олдимга жуда кўп одамлар келишди. Мен сўрадим: «Сизлар кимсизлар? Менда нима ишларингиз бор?» Улар айтишди: «Бизлар қабристон аҳлимиз. Ҳақиқатдан ҳам, бизларни бир ҳадя беришингиз билан ўргатиб қўйган эдингиз». Мен сўрадим: «Нима у ҳадя?» улар айтишди:” «Сиз қиладиган дуолар». Мен дуо қилишга қайтиб, бундан кейин уни ҳеч тарк этмадим»[2].

Уламоларимиз бундай деганлар: “Қабристон зиёратига пайшанба куни асридан шанба кунининг тонгигача бориш динимизда хуш кўрилган. Моликий мазҳабидаги уламолар ҳам буни қўллаб-қувват­лайдилар”[3]. Қабрлари бир-биридан узоқ ёки яқин бўлишидан қатъи назар, маййитларнинг руҳлари ўзаро зиёратлашиб турадилар. Бу хусусда ҳадислар ворид бўлган. Тирикларнинг қилиб юрган яхши-ёмон ишлари вафот этган яқинларига кўрсатиб турилади.

Қабристон зиёратига борган киши Таборак ёки Ёсин сурасини ўқиши мустаҳаб бўлади. Бу борада бир қанча ҳадислар келган:

عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: سُورَةُ تَبَارَكَ هِيَ الْمَانِعَةُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ. رَوَاهُ ابْنُ مَرْدَوَيْهِ وَسَنَدُهُ صَحِيحٌ.

Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: «Расулул­лоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Таборак сураси қабр азобидан тўсувчидир», – деб айтганлар». Имом Ибн Мардавайҳ ривоят қилган. Ҳадис санади саҳиҳ.

Бу ерда айтилишича, Таборак сураси бандани қабр азоби­дан сақлайди. Демак, мазкур сура бандани қабрда ҳам, охиратда ҳам шафоат этади, уни азоб­дан ҳимоя қилади[4]. Шу сабаб қабристон зиёратига борганлар у ерда Таборак сурасини ўқишлари мус­таҳабдир.

عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: وَيس قَلْبُ الْفُرْآنِ لاَ يَقْرَؤُهَا رَجُلٌ يُرِيدُ اللهَ وَالدَّارَ الآخِرَةَ إِلاَّ غَفَرَ لَهُ اقْرَؤُوهَا عَلَي مَوتَاكُمْ. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ

Юқорида ҳам келтирганимиз Маъқил ибн Ясор розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилган ҳадисда: «Ёсин Қуръоннинг қалбидир. Ким уни Аллоҳ (розилиги) ва охират куни (нажот топиш)ни истаб тиловат қилса, унинг гу­ноҳлари мағфират қилинади. Уни ўликларингизга ўқинглар», дейилди. Имомлар Ҳоким, Байҳақий, Насоий ривоят қилишган. Ривоят санади заиф.

Ушбу ривоятга кўра, ким Ёсин сурасини ихлос билан ўқиса, унинг гуноҳлари кечирилади.

Ёсин сурасини ўликларга ўқишни уламолар икки хил изоҳлашган:

  1. Ўлим тўшагида ётганларга ўқиш;
  2. Вафот этиб кетган маййитлар ҳақига ўқиб, савобини уларга бағишлаш.

 

Пўлатхон КАТТАЕВнинг “Исломда жаноза” китобидан

[1] Аҳмад ибн Қудома Мақдисий. «Минҳожул қосидин». Тошкнент. «Мовароуннаҳр» нашриёти. 2014, 441-бет.

[2] Аҳмад ибн Қудома Мақдисий. «Минҳожул қосидин». Тошкнент. «Мовароуннаҳр» нашриёти. 2014, 442-бет.

[3] Холид Саид Али. “Ас-солату ъалал-мазаҳибил-арбаъа”. Қувайт: “Мактабатут турос вал ийман”, 1998, 268-бет.

[4] Зиёвуддин Раҳим. «Қуръон қалблар шифоси». Тошкент. «Шарқ» нашриёти-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти. 2014, 291-бет.

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet