Мақолалар

Жаноза

Чоп этилди Noyabr 28, 2020 Жанозаda fikr bildirishni o'chirish

«НУРУЛ ИЗОҲ»

Ҳасан ибн Аммор ШУРУНБУЛОЛИЙ

Ўлим тўшагидаги бемор хусусида

Ўлими яқинлашганининг белгилари бор беморни имкони бўлса, ўнг ёни билан қиблага қаратиб ёнбошлатиб қўйиш суннат бўлади. Унинг юзи қиблага қараши учун бошини кўтариб ётқизиш ҳам жоиз. Унинг олдида калимаи шаҳодатни овоз чиқариб айтиб туриш ҳам суннатдир. Лекин унинг ўзи калимаи шаҳодатни айтишига мажбурланмайди. Ёнида калимаи шаҳодатни айтиб туриш ва оғзига сув томизиб туриш учун қариндошлари ва қўшнилари бўлиши мустаҳабдир. Беморнинг ёнидагилардан бири Ёсин сурасини ўқийди.

Кишининг жони узилгач, қилинадиган ишлар

Кишининг жони узилса, жағи боғланади, кўзлари юмилади, кийимлари ечилиб, юпқа нарса билан ўралади. Унинг кўзларини юмган киши бу дуони ўқийди: “Бисмиллаҳи ва ъала миллати Расулиллаҳи”. Қорнига, шишиб кетмаслиги учун темир бўлаги қўйилади. Қўллари ёнига қўйилади, кўксига қўйиш мумкин эмас. Ювилгунга қадар ўликнинг ёнида Қуръон ўқиш макруҳдир. Жанозасида қатнашишлари учун вафот этганини кўпчиликка билдириш мустаҳаб.

Жасадни ювиб, дафн этишга тайёрлаш

Киши ўлганидан сўнг уни тезда кўмиш тадориги кўрилади.

Тоқ сонда хушбўйликлар сепилган махсус тахтага қулай ҳолда ётқизилади, кийимлари ечилмаган бўлса, аврати беркитилиб ечилади ва қўлқоп билан истинжо қилдирилади. Маййитни ювувчи унинг авратига (киндикдан тизза остигача) қараши мумкин эмас. Кичик болалардан бошқа барча ўлганлар таҳорат қилдирилади. Таҳорат қилдирилганда оғиз ва бурунлари ювилмайди. Сўнг совун ва қайнатилган илиқ сув билан маййитнинг боши ва юзи уч марта ювилади. Сўнг уни чап ёни билан ёнбошлатиб, ўнг ёни тахтага тегиб турган жойигача уч марта ювилади. Ундан кейин ўнг ёнбошига ёнбошлатиб, чап ёни ҳам уч марта ювилади. Кейин ғассол (ювувчи) маййитни суяб ўтқазиб, аста қорнини силайди. Агар бирор нарса чиқса, ювиб ташлайди. Кейин сочиқ ёки мато билан артиб қуритилади ва кафанланади. Бош ва соқолга бир неча моддадан тайёрланган хонут атири ва сажда аъзоларига (пешона, бурун, қўл, оёқлар) кофур атири сурилади (хонут бўлмаса, мушки анбар ишлатиш мумкин).

* * *

Жасад ювилаётганида (оғиз, бурун каби тешик ўринларга) сув кирмасин деб пахта тиқилмайди. Маййитнинг тирноқ ва сочлари олинмайди. Соч-соқоли таралмайди.

Аёл ўлган эрини ювиши мумкин, эр ўлган хотинини ювиши мумкин эмас.

Эркаклар орасида ўлган аёлни эркаклардан бири қўлига латта ўраб (ғусл ўрнига) таяммум қилдиради. Шу каби аёллар орасида ўлган эркакни аёллардан бири қўлига латта ўраб таяммум қилдиради. Мазкур ҳолда улар орасида маййитнинг маҳрам яқинларидан бирор киши бўлса, қўлига латта ўрамай, уни таяммум қилдиради. Хунаса ҳам (эркаклик ҳам аёллик аъзолари бўлган, лекин у аъзолардан бири кучли бўлмаган киши) ўлса, уни ҳам таяммум қилдирилади. Ўлган гўдак, қиз ё ўғил болани аёл ҳам, эр киши ҳам ювиши мумкин. Абу Юсуф раҳимаҳуллоҳ ўлган гўдак қизни бегона аёл ювиши макруҳ бўлади, деганлар.

Жасадни кўмиш тадориги кимнинг зиммасида?

Ўлган аёлнинг кафани, дафн этиш харажатлари камбағал бўлса-да, эрининг зим­масидадир. .

Ҳеч қандай мулки бўлмаган киши вафот этса, маърака ва дафн этиш харажатлари унинг нафақаси зиммаларига вожиб бўлган қариндошларига лозимдир. Агар унинг ҳеч қандай яқини бўлмаса, кафани ва дафн этиш харажати байтулмол (тегишли шаҳар, қишлоқ идораси) зиммасида бўлади. Агар байтулмолнинг маблағи бўлмаса ёки ноҳақлик қилиб бермаса, унинг кафани ва дафн этиш харажатлари халқ орасидаги бойларнинг зиммасига тушади.

Шариатга мос кафан

Эркакларга суннат бўлган кафан қамис, изор ва лифофадир. Эркакларга кифоя бўлган кафан изор ва лифофадир. Кафаннинг оқ пахтадан тўқилган матодан бўлиши афзалдир. Изорнинг узунлиги бошдан оёққачадир. Лифофанинг узунлиги бош ва оёқ тарафни боғлаш учун бир қарич ортиқ бўлади. Қамис узунлиги бўйиндан оёқ учларигачадир. Унинг чўнтак ва енглари бўлмайди, ён қўйилмайди, икки чети бирлаштирилиб тикилмайди, ёқаси пастга томон очилмайди. Кафаннинг очилиб кетиши эҳтимолининг олдини олиш учун бош ва оёқ тарафи ва ўртаси боғланади.

Аёл кишининг кафанига яна химор (бошини, сочларини ёпадиган латта), хирқа (кўкракдан тиззагача ўраладиган латта) қўшилади. Аёлларнинг кифоя кафани изор, лифофа ва хирқадир. Аёлнинг сочлари икки ўрам шаклида ўрилиб, қамис (кўйлак) устидан кўксига қўйилади. Кейин химор билан боши ва юзи ёпилади, сўнг изор, лифофа ўралиб, кейин хирқа ўралади.

Кафанлар маййит кафанланмасидан – ўралмасдан олдин, тоқ сонда хушбўй қилинади.

Мазкур кафанлар топилмаганда “кафани зарурат”, яъни нима топилса, маййит шунга ўралади.

Кафанлаш тартиби

Олдин лифофа, устига изор, унинг устига қамис (ярми қўйилади, маййит улар устига ётқизилиб, қамис ўртасидан кесилган қисмидан маййитнинг боши ўтказилиб йиғилган ярим қисми) маййит устига тортилади. Сўнг изорнинг чап ва ўнг тарафлари билан маййит ўралади, кейин лифофа билан яна шу тартибда ўралади.

Жаноза намозининг ҳукми ва рукнлари

Жаноза намози фарзи кифоядир (бир киши ўқиши билан бошқалардан соқит бўлади). Рукнлари тўрт такбирдир.

Шартлари

Жаноза намозининг олтита шарти бор: маййитнинг мусулмон бўлиши; маййитнинг (ва у қўйилган жойнинг) тоза (ювилган) бўлиши; маййит (тобути)нинг жамоат олдида бўлиши; маййит жасади ёки жасадининг кўп қисми ёки боши билан жасадининг ярми бўлиши; жаноза намозини ўқувчи узри бўлмаса, ўтирган ё (бирор уловга) минган бўлмаслиги; тобутнинг ерда бўлиши.

Маййитни қўлда кўтариб ёки улов устига қўйиб жаноза намозини ўқиш, узр бўлмаса, жоиз эмас.

Жаноза намозининг суннатлари

Жаноза намозида тўртта суннат бор: маййит аёл ёки эркак бўлишидан қатъи назар, имомнинг уни кўкси тўғрисида туриши; биринчи такбирдан сўнг сано ўқиш; иккинчи такбирдан кейин салавот (намоздаги “Ташаҳҳуд”дан кейинги салавотлар) ўқиши; учинчи такбирдан кейин маййит ҳаққига дуо қилиш.

Жаноза намозида ўқилиши тайин қилинган дуо йўқдир. Бироқ бу дуо машҳурдир. “Алло­ҳуммағфир ҳаййина ва маййитина ва ша­ҳидина ва ғоибина ва соғийрина ва кабийрина ва закарина ва унсана. Аллоҳумма ман аҳяйтаҳу минна фааҳйиҳи ъалал Ислам. Ва ман таваффайту минна фатаваффаҳу ъалал ийман”.

Маъноси: “Ё Раббим! Тирикларимизни ва ўлганларимизни, бу ерда бўлганларни ва бўлмаганларни, кичикларимизни ва катталаримизни, эркак ва аёлларимизни мағфират қил. Ё Аллоҳ, биздан туғилажак янги наслларни Ислом динида дунёга келтир. Ажали етиб, ҳаётдан кўз юмадиганларнинг жонларини имонли ҳолларида ол”.

Тўртинчи такбирдан кейин дуо қилмай, са­лом берилади. Жаноза намозида биринчи такбирдан бошқа такбирларда қўллар кўта­рилмайди. Имом янглишиб, бешинчи такбирни айтса, жамоат унга эргашмай, салом беришини кутади.

Балоғатга етмаган болалар ва жиннилар жанозасида, уларнинг гуноҳи йўқлиги учун бу дуо: “Аллоҳуммажъалҳу лана фаратан ва­жъалҳу лана ажран ва зуҳран важъалҳу лана шафиъам мушаффао” ўқилади. Маъноси: “Ё Аллоҳ! Бу ўлган гўдакни биз учун ҳозирлан­ган ажр қил. Уни бизга савоб, бизга шафоати қа­бул бўлган шафоатчилардан қил”.

Муҳаммадшариф ЖУМАН тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2020 йил 7-сонидан
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet