Мақолалар

Саховат – мақтов ила ёд этилур фазилат

Чоп этилди Oktabr 11, 2022 Саховат – мақтов ила ёд этилур фазилатda fikr bildirishni o'chirish

Маҳмуд Замахшарий “Атво­қу-з-заҳаб” асарининг 12-мақо­ласида бундай ёзади: “Сен қўш­нила­рингдан ёрдамингни аяма, ундан рўзғор буюмларингни қизғанма. Қийналган биродарингга ёрдам қўлини чўзсанг, чанқоқдан ёрилган лабга сув тутгандек, иссиқда қов­жираган майсазорга тошқин булоқ сувини очгандек бўласан. Бу хайрнинг энг аълоси ва шарафлисидир. Бу бардавом бўлишга, бир-бировга тавсия этишга лойиқ феълдир”.

Демак, Маҳмуд Замахшарий қий­налган инсонга мурувват ва саховат қўлини чўзиб, унга имкони борича кў­мак бериш энг яхши ва энг шарафли иш ҳисобланишини таъкидламоқда. Аллома бир мақо­лада саховатпешалик ҳақида қуйидаги ибратни келтиради: “Мард­лик – Аллоҳнинг розилиги­ни топишга васила, саховат – мақ­тов ила ёд этилур фазилат. Дўст­лик ва биродарликка фақат сахо­ват аҳлигина лойиқ”.
“Рисалату-н-носиҳа” асарининг 3-мақола­сида Замахшарий инсонларни, айниқса, зиёли, олимларни саховатли бўлишга чақиради ҳамда саховатпеша инсонларда на илми ва на бойлиги камаймаслигига ишора қилади.
Олим инсонларга саховетпешалик қи­лиш, кўрсатган яхшилигини миннат қил­маслик ва чин дилдан бажариш каби инсо­ний фазилатларни “Рабиул-аброр ва нусу­сул-ахбор”, “Навобиғул-калим” асарлари­да ҳам баён қилади.
Мазкур асарда “Икки нарса бир дарахт­нинг бутоғидир, яъни иккаласи ҳам бир хил: бирор нарса сўраганга берса-ю, аммо кейин уни миннат қилса, иккинчиси, ўзининг саховатини аяб, хасислик қилса. Чунончи, Аллоҳ таоло наздида миннат билан бир нарса бериш ва хасислик қилиб бермаслик қабоҳатда баробар ҳисоб­ланади”, деб ёзади.
Аллома панднома борасида соҳа олимларининг пешқадами бўлган. У инсоний фазилатларнинг барчасига эътибор берган, айниқса, яхшилик, илм аҳлларини ҳурмат қилиш, ночорларга ёрдам бериш, саховатпеша ва қўли очиқ бўлиш, кўмакка интилишни ўта моҳирона, гўзал услуб билан баён этган. Бунда исталган натижага эришиш мақсадида Маҳмуд Замахшарий насиҳатномага оид асарларини адабиётшуносликнинг энг мукаммал ҳамда оғир услуби “сажъ”, яъни қофияланган насрда яратган. Мумтоз адабиётимизнинг жуда кам сонли намояндаларигина бу усулда ўз асарларини ёзганлар.
“Навобиғу-л-калим” Замахшарийнинг ахлоқ-одоб дурдоналарига, гўзал панду насиҳатларга бағишланган асарларидан ҳисобланади. Асарда саховат ва кўмак борасида Маҳмуд Замахшарий: “Хайру эзгуликдан бошқа инсонга кўркамлик берадиган ҳеч нарса йўқ”, дея таъкидлайди. Саховат ва кўмак инсон учун беназир зийнат экани мазкур ҳикматдан англашилади. Аллома саховат нафақат инсоннинг ўзига, балки авлодлари саодатига ҳам таъсир кўрсатувчи омилдир дея уқтиради ва шундай изоҳлайди: “Хайр-саховат ва фазилат соҳибининг фарзанди ҳурмат ва шону шарафга сазовор ва муносибдир, чунончи, дур, инжу садафга қараганда юқори даражададир”.
Маҳмуд Замахшарий бой-бадавлат бў­лишнинг асосий белгисини хайр-эҳсонда кўради ва “Бой-бадавлат кишининг фақиру бечорага хайру эҳсондан бошқа фазилати йўқдир”, деб насиҳат қилади. Шу билан бирга, хайру эҳсон, кўмакнинг катта ё кичиги бўлмаслигини таъкидлаб: “Аввал қилиб кетган хайру эзгуликларингизга кейин ҳам эзгулик қўшаверинг”, дея уқтиради.
Аллома хайр-эҳсон ишларига фаоллик кўрсатиш, эзгуликни кечиктирмасликни, айниқса, одамлар бошига қайғу келганида малҳам бўлишга алоҳида урғу беради ва “Саховат ишларга астойдил кириш, уларни пайсалга солиб, кейин қиларман деган ўйлардан воз кеч, шайтон йўлдан урадиган шошма-шошарлик билан эмас, тафаккур ва идрок билан иш тут”, дейди.
Маҳмуд Замахшарий “Кимники қўлидан хайр-баракали ва пурҳикмат ишлар келмаса, унинг насабининг шарифлигию улуғ­лиги фойда келтирмас”, деган фикрни юқорида зикр этилган асарларининг барчасида таъкидлайди. Демак, олим инсон бойлиги, мартабаси билан эмас, балки саховати, кўмаги ва яхшиликлари билан ажралиб туришини уқтирмоқда. Бунинг натижаси ўлароқ олим “Кимники ҳимматию муруввати қанчалик кўп бўлса, шунга яраша одамлар унинг қайғули дамларида шерик бўларлар”, деган фикрни илгари суради.

Зоҳиджон ИСЛОМОВ,
филология фанлари доктори,
профессор

“Ҳидоят” журналидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet