Мақолалар

Огоҳлик.“Югур ёки ўл”: болалар учун хатарли ўйин

Чоп этилди Fevral 2, 2024 Огоҳлик.“Югур ёки ўл”: болалар учун хатарли ўйинda fikr bildirishni o'chirish

Оммавий ахборот воситаларида 2018 йил Ярославда, 2021 йил Доғистонда, 2023 йил Қозоғистонда ҳаракатланаётган автомобиль олдига югуриб чиққан болалар ҳақида хабар тарқалди. Бунинг сабабчиси “Югур ёки ўл” интернет ўйини экан.

“Югур ёки ўл” ўйинида бош қаҳрамон хавфли шартларни бажаради. Ҳамма шартлар ҳаракатли бўлиб, тобора мураккаблашиб бораверади. Агар бош қаҳрамон мағлуб бўлса, ўлади ва ўйин тугайди. Лекин ўйин администратори томонидан офлайн ўйинчига ҳам онлайн қаҳрамоннинг ҳаракатларига тақлид қилиш вазифаси берилади. Унга кўра, ўйинчи тез ҳаракатланиб келаётган машинанинг йўлини кесиб ўтиб олиши ва уни тасвирга олиб, ижтимоий тармоққа юбориши керак. Мукофот эса “машҳур”лик ва мақтов.

Воқеа содир бўлганда видеокамераларга тушиб қолган тасвирларнинг барчасида юриб келаётган машина бир неча қадам қолганда болалар тез ўтиб олишга ва уни бошқалар тасвирга олишга ҳаракат қилган. Видеоларда болаларнинг даҳшатли автоҳалокатга учрагани ҳам тасвирланади.

Яқинда қўшни Қозоғистон Республикасида мактаб ўқувчисини машина уриб кетди. Натижада Ички ишлар вазирлиги оммани хавфли ўйиндан огоҳлантириб, ота-оналарни болаларнинг телефонини назорат қилишга ва уларга эътиборли бўлишга чақирди. Чунки қўшни республикада кузатилган бу ҳолат бизга ҳам кириб келиши мумкин. Шунингдек, ушбу ўйин қайд этилган ҳудудларда ҳайдовчилар огоҳ бўлишлари талаб қилинмоқда. Улардан йўлнинг четида турган болаларни кўрса, тезликка эътиборли бўлиш ва эҳтиёт чораларини кўриш сўралган.

Бу каби ўйинлар ва уларнинг болалар руҳиятига таъсири ҳақида руҳиятшунос Розалия Габдулҳакова бундай дейди:

  •  Бир вақтлар “Кўк кит” деган ўйин ёшлар ва ўсмирлар орасида оммалашганди. Унинг салбий таъсири ҳақидаги гаплар ҳали-ҳануз камайгани йўқ. Энди эса болаларни ўз жонига қасд қилишга ундайдиган “Югур ёки ўл” ўйини ҳақида ҳабар тарқалмоқда. Ҳали дунёни англаб улгурмаган болани авраш осон. Бу каби ўйин эгалари учун болалар ва ўсмирлар – ўлжа. Шунингдек, кино ва мультфильм қаҳрамонлари ҳам бунга сабаб бўлади. Масалан, “Ўргимчак одам”, “Том ва Жерри”, “Бетмен (кўршапалак одам)” каби қаҳрамонларни кўриб улғайган бола тасаввурида шундай қилса бўлар экан, деган тушунча шаклланди. Шу сабаб “Чопиб ташласа ҳам, ўлмади-я”, деган болага бепарво бўлманг, “Бу мультфильм-да”, деб қутулманг, тушунтиринг. Оламни англатишга, вазиятни тўғри тушунтиришга ҳаракат қилинг. Катталардан фарқли ўлароқ болаларда уддалай оламан, деган ишонч юқори бўлади ва ўзини намоён қилгиси келади. Шунингдек, ўз ҳолига ташлаб қўйилган, ўзига нисбатан ишончи кам бўлган болалар бу каби ўйинлар орқали тенгдошлари орасида “мен”ига эга бўлишни истайди. Афсуски, бугун ана шундай кайфиятдаги болалар кўп. Ота-оналарининг босими, тенгдошлари орасида ўзини ожиз ҳис қилиши ва бошқа шахсларнинг тазйиқлари уларнинг руҳиятига салбий таъсир қилади. Шу сабаб болаларни назорат қилишнинг ўзи етарли эмас, уларга муносабатни ҳам ўзгартириш лозим. Болангиз билан тенгдоши каби гаплашинг, унинг ғазабига ғазаб билан жавоб берманг, тинглашни ва қўллаб-қувватлашни ўргансангиз, бу каби ўйинлар сабаб болангизни йўқотмайсиз.

Фарзанд тарбиясига масъул бўлган ота-онанинг ўзи тарбияли бўлиши керак. Зеро, “Қуш уясида кўрганини қилади”. Фарзанд тарбиясида йўл қўйилаётган хатолар ҳақида Тошкент тумани отинойиси Азиза Шукурова бундай дейди:

  •  Бола тарбияни оилада олади. Шундай экан, ҳар қандай муваффақият ёки камчилигига асосий сабабчи ота-оналар бўлиб қолади. Болани алдаш, уни ўз йўриғига юргизиш осон. Биз билмаган ҳолда уни қўлдан чиқаришимиз мумкин. Масалан, телефондан бош кўтармаган бола ота-онаси билан вақтини ўтказмайди. Ўз юмуши билан банд катталар “Болани мактаб тарбияласин” ёки “Ўзи катта бўлаверади-да”, дейишади. Савол берган фарзанд отангга бор, онангга бор, орасида овора. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Аллоҳ таоло Қуръони каримда яхши бандаларни “аброр” деб мақтади, чунки улар оталарига яхшилик қилганларидек, болаларига ҳам яхшилик қилган эдилар. Сенинг бўйнингда отангнинг ҳаққи бўлганидек, болангнинг ҳам ҳаққи бор”, дедилар (Имом Бухорий ривояти). Кўпчилик ота-оналар боламни яхши едириб, кийинтирсам, ўқитсам, асосий вазифам – шу, деб ўйлашади. Лекин бола улғайгач, оқибатсизликда айблайди. Бугун берилмаган эътибор оқибатини нафақат келажакда, балки бу каби жонига қасд қиладиган ўйинлар мисолида ҳам кўряпмиз. Болани телефондан чеклаёлмаймиз, лекин уни назорат қилишимиз мумкин. У кўраётган нарсалар ибратли, тарбияси ва таълимига ижобий таъсир қиладиган бўлиши керак.  Яна бир ҳадисда: “Ота ўз фарзандига чиройли тарбиядан яхшироқ мерос қолдиролмайди”, дейилади (Имом Термизий ривояти). Биз қолдираётган мерос чиройлимикин? Агар чиройли бўлса, иншоаллоҳ, чиройли тарбия, албатта, ўзининг чиройли натижасини беради.

Камола АДАШБОЕВА

“Мўминалар” журналининг 2024 йил 1-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet