Мақолалар

Васваса нима?

Чоп этилди Dekabr 6, 2024 Васваса нима?da fikr bildirishni o'chirish

 “Ўзбек тилининг изоҳли луғати”да “Васваса (арабча)-тўғри йўлдан оздириш, хавф-хатар, хавотир. Одамда ғайритабиий хаёллар, ғоялар пайдо бўлиши, фикрлаш ва фараз қилиш фаолиятининг бузилиши, шундай руҳий ҳолат”, дейилган. Васвасанинг яна бир маъноси  – нафсда воқеъ бўладиган ёмон нарсадир.  Шайтоннинг инсонни  адаштириш учун   қиладиган махфий сўзи ёки гапидир. Баъзи кишилар васвасани илҳом деб ўйлайди ва бунинг оқибатида нохуш ҳолатлар юз беради.

Хўп, илҳом нима ўзи? Мусулмон кишининг қалбига ғайбий масдардан тушган, илм берувчи, йўлловчи, эслатувчи нарса «илҳом» дейилади. У ҳақиқий нарса бўлади. Аллоҳ таолонинг фазли ила баъзи мўмин-мусулмонларга илҳом берилиши бор гап.

Расулуллоҳ алайҳиссаломдан Умар розияллоҳу анҳу ҳақида келган қуйидаги ҳадиси шариф айнан илҳом маъносидадир. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Батаҳқиқ, сиздан олдин, бани Исроилдан, анбиёлардан бўлмасалар ҳам, уларга гапириладиган кишилар бор эди. Агар менинг умматимда бирорта ўшандек одам бўлса, У Умар бўларди”, дедилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ва Имом Термизий ривоят қилишган).

Хаёлига келган ҳар қандай яхши ёки ёмон фикр инсоннинг ўзига оид эмас. Инсон қачонки улардан бирини ёқтирса ва қабул қилса, ана ўшандагина инсонга тегишли бўлади. Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар: “Инсонларда шайтон фирқаси ва фаришта фирқаси бор: шайтонлар фирқаси сабабли ҳақиқатни инкор қилади ва ёмон ишларга мойил бўлади; фаришталар жамоати шарофати билан ҳақиқатни тасдиқлайди ва хайрли ишларни қилади. Шунга кўра, яхши амаллар қилишга ботиний туртки олган ҳар бир киши бунинг Аллоҳдан эканини билиши ва Унга ҳамд айтиши керак. Кимга ёмон васваса келса, лаънатланган шайтондан Аллоҳдан паноҳ сўрасин” (Имом Термизий).  

Бинобарин, Наҳл сурасининг 99-100 оятларида бундай дейилган: “Албатта, имон келтирган ва фақат Парвардигорларига таваккул қиладиганлар устидан у (шайтон) учун ҳеч қандай салтанат (ҳукмронлик) йўқдир. Унинг ҳукмронлиги фақат уни дўст тутиб, Унга ширк келтирувчилар устидандир”. Шунингдек, шайтоннинг инсонни васвасага солиши ҳақида ўрни-ўрни билан Нисо сурасининг 119-ояти, Нисо сурасининг 120-ояти, Аъроф сурасининг 201-ояти, Қоф сурасининг 16-оятларида баён қилинган.

Шайтон инсоннинг қон томирларида айланиб, васвасага солувчи фикрларни хаёлига келтираверишдан асло тўхтамайдиган иймон ўғриси ва одамзотнинг душманидир. Инсоннинг қалбига ва онгига келадиган тушунчалар икки хил бўлади. Биттаси, чалғитувчи; иккинчиси, соғлом фикр. Булар салбий ва ижобий деб аталади. Чалғитувчи фикрларга жин шайтонлари ё инсон шайтонлари ёхуд инсон қилган ёмонликлардан ҳосил бўладиган нохуш хотиралар сабаб бўлади. Ҳар хил хаёллар ва рўёлар шулар туфайли ҳосил бўлади. Яхши хаёллар эса фаришталар тарафидан ёки инсоннинг аввал қилган яхшиликлари хотирасидан пайдо бўлади. Яна Аллоҳ таоло қалбга соладиган ижобий ўйлар туфайли ҳосил бўладиган илҳом ҳам бор. Шу боисдан инсон то ҳаёт экан, унинг онги муҳим ва аҳамиятсиз ўй-хаёллардан асло бўш қолмайди.

Шу ўринда инсон хаёлига келган ҳар бир ўй-фикр учун жавобгар бўладими? деган мазмунда савол туғилади. Бир ҳадиси шарифда Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу бундай деганлар: “Пайғамбар алайҳиссаломнинг асҳоблари у зотга: “Баъзида хаёлимиздан аллақандай васвасалар ўтади, ҳатто уларни тилга олишнинг ўзиёқ гуноҳ эканини биламиз…” дедилар.

Пайғамбар алайҳиссалом: “Чиндан ҳам шундай қўрқувни ҳис қиласизми?” деб сўрадилар.

Улар: “Ҳа”, дедилар. Шунда у зот: “Ана шу (қўрқув) иймондан келади (васваса зарар бермайди)”, дедилар” (Имом Муслим ва Имом Абу Довуд ривояти).

Шунингдек, инсон бир ҳаром ишни ният қилса-ю, Аллоҳдан қўрқиб воз кечса ҳам гуноҳкор бўладими?

“Ибодатларини қилиб, илму ҳолни ўрганишга ҳаракат қилган кишининг хаёлига Аллоҳни, охиратни инкор қилиш каби ўй-хаёллар келиши унинг иймонсиз эканига эмас, иймонли эканига далолат қилади. Мевали дарахтга тош отилгани, ўғрилар бойликлари бор уйларни тунаганига ўхшаб шайтон ҳам иймонли одамларга хуруж қилади…” (Ромузул-аҳодис).

     Аллоҳ таоло: “Шайтон май билан қимор (ёрдами)да ўрталарингизга адоват ва нафрат солишни ва сизларни Аллоҳнинг зикри ҳамда намоздан қайтаришни хоҳлайди. Бас, энди, сизлар (май ичишдан) тийилувчимисиз?” (Моида сураси, 91-оят) деб хабар қилган. Яна бир оятда эса, “Кимки Раҳмон зикридан (Қуръон насиҳатларидан) кўр бўлиб олса (юз ўгирса), Биз унга шайтонни улфат қилиб қўйгаймиз, бас, у унга ҳамроҳдир” (Зухруф сураси 36-оят), деб огоҳлантирган.

Мусулмон киши васвасаларнинг ҳеч бирига эътибор бермаслиги, шайтонни ҳам, унинг макрларини ҳам Аллоҳ таоло яратганини идрок этиб, буюк Яратувчининг Ўзигагина сиғиниши керак.

Дамин ЖУМАҚУЛ тайёрлади.

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet