Мақолалар

Кўп гапирган одамнинг гуноҳи кўп бўлади

Чоп этилди Iyul 1, 2026 Кўп гапирган одамнинг гуноҳи кўп бўладиda fikr bildirishni o'chirish

Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Менга суюклироғингиз ва Қиёмат куни ўтирадиган жойи яқинроғингиз хулқи яхшиларингиздир. Менга ёқимсиз ва Қиёмат куни ўтирадиган жойи узоқроғингиз эса сергап, мақтанчоқ ва мутафайҳиқ бўлганларингиздир”, дедилар. Саҳобалар: “Эй Расулуллоҳ, сергап ва мақтанчоқларни билдик. Мутафай ҳиқлар ким?” деб сўрашганди, у зот: “Мутакаббирлар”, деб жавоб бердилар» (Имом Термизий ривояти).

Ушбу ҳадисда сергаплик биринчи иллат сифатида келтирилмоқда. Чиндан-да, сергап ва маҳмадоналик халқимиз хуш кўрмаган иллатлардан. Чунки кўп гапирадиган киши оғзига нима келса, валдирайверади. Бу билан қалби бўшаб, виқори кетади. Одамлар ҳам улардан нари бўлгиси келади. Шунинг учун Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу: “Кимнинг гапи кўпайса, хатоси-да кўпайибди”, деган.

Алишер Навоий бобомиз ҳам бундай ким салар ҳақида: “Олдига келганни емоқ – ҳай воннинг иши, оғзига келганни демоқ – нодон нинг иши”, дея таъкидлаган.

Табаа тобеинлардан Фузайл ибн Иёз раҳимаҳуллоҳ айтади: “Мўминнинг гапи оз, амали кўп бўлади. Мунофиқнинг эса гапи кўп, амали кам бўлади”.

* * *

Бир куни сафарда бир меҳмонхонада туришга тўғри келди. Ярим тун. Ёнимиздаги хонадан 45–50 ёшлар чамасидаги киши йўлакка чиқиб телефонда суҳбатлаша бошлади. Ярим соат ўтса ҳам, гапини тугатай демасди. Йўл чарчоғи уйқуга элтсада, ташқаридан келаётган овоздан ухлаб бўлмасди. У кимнидир уришар, масхара қилар, баҳслашар, ҳатто одобсизларча сўкинарди ҳам. Уйидаги майда ишларни ҳам муҳокама қиларди. “Эркак киши ҳам шундай майда гап бўлармикин” деб ўйладим. Суҳбат тугай демасди, охири йўлакка чиқиб, унга дакки бердим. Шундан сўнг хонасига кириб, яна суҳбатини давом эттирди.

Бундай ҳолат кўпчилигимизга таниш. Айниқса, жамоат жойларида ўзидан бошқа ҳеч ким йўқдек, баланд овозда соатлаб телефонда гаплашадиган ёки сиз билан учрашиб қолса, беҳуда гап-сўзлар билан вақтингизни оладиган инсонлар йўқ эмас. Улар бу билан вақтлари беҳуда сарфлаши баробарида бошқаларга озор бериб уларнинг ҳаққи ни поймол қилаётганини билишмайди. Аллоҳ таоло: “Юришингда мўътадил бўл ва овозингни пасайтир. Чунки овозларнинг энг ёмони эшакнинг овозидир” (Луқмон сураси, 19-оят), дея огоҳлантирган.

Тафсирларда бу оят шарҳи қуйидагича келади: “Яъни юри шинг ўртача ва мақсадли бўлсин. Бекорчи сохта ҳаракатлар билан куч-қувватни исроф қилиб, кибру ҳаво билан ҳам юрма, жуда лапашанг бўлиб судралма ҳам, эшак бекордан-бекорга бор овози билан ҳанграб туради. Ҳеч бир сабабсиз баланд кўтарилган овознинг эшакникига ўхшатилишининг ўзи етарли. Оятда бу овоз энг ёмон эканлиги ҳам таъкидланмоқда”.

Агар ён-атрофга эътибор берсак, кўплаб инсонларнинг умри беҳуда гап-сўзлар билан ўтаётганига гувоҳ бўламиз.

Мисол учун, баъзи бир эркаклар чойхонаю гап-гаштаклар, синфдош, курсдош, ҳожи оши каби ўтиришлар учун бир кунда тўрт-беш соатлаб вақтини сарфлайди. Ёки маҳалла гузари, кўча бошларида, масжидларда ҳам ана шундай кишиларни кўрамиз. Кошки бундай суҳбатларда бирор манфаатли илм ёки жамиятга наф келтирадиган мавзулар гапирилса. Бу инсонлар бир йил ёки бир ойда қанча умри хазон бўлаётганини билармикин?! Бундай бемаъни суҳбатлар ижтимоий тармоқларда ҳам урчиган.

Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади: “Уларнинг кўпгина махфий суҳбатларида яхшилик йўқ, магар ким садақага, яхшиликка ва одамлар орасида ислоҳга амр қилсагина, яхшилик бор. Ким ўша ишни Аллоҳнинг розилиги учун қилса, албатта, унга улуғ ажр берамиз” (Нисо сураси, 114-оят).

Бугун суҳбатларимизга эътибор берайлик, уларда қандай мавзуларни муҳокама қиляпмиз? Оятда айтилган бирор яхшилик аломати борми? Ёки вақтимизни беҳуда гап-сўзларга сарфлаяпмизми?

Ҳорун Рашид Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳга маълум муддат ҳамсуҳбат бўлган бир кишидан Абу Ҳанифани васфлаб беришини сўради. У киши бундай жавоб берди: “Абу Ҳанифа Аллоҳ белгилаган шаръий ҳудудларни қаттиқ муҳофаза қилувчи, кам гапириб, кўп тафаккур қиладиган киши эди. Вақтини зое қиладиган ва сергап одамлардан эмасди. Ўзгаларнинг айби билан шуғулланишни тарк қилиб, ўз нафси ва камчиликлари билан машғул бўлган ҳолда дини ва обрўсини саломат сақларди. Ҳеч кимни ёмонлик билан зикр қилмасди”.

Бу сўзларни эшитган Ҳорун Рашид: “Аллоҳга қасамки, солиҳларнинг ахлоқи мана шундай бўлади”, деди.

Жаъфархон ҒОЗИХОН ўғли тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 6-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet