Мақолалар

Етимлик ва фақирлик айб эмас

Чоп этилди Iyul 17, 2026 No Comments

«Яқинда Раббингиз Сизга (шундай неъматларни) ато этурки, Сиз, албатта, (ундан) рози бўлурсиз! (Эй Муҳаммад! Раббингиз) Сизни етим ҳолда топиб, бошпана бермадими?! Яна Сизни гумроҳ (ғофил) ҳолда топиб, (тўғри йўлга) ҳидоят қилиб қўймадими?! Сизни камбағал ҳолда топиб, (Хадичага уйланишингиз туфайли) бой қилиб қўймадими?!» (Зуҳо сураси, 5–8-оятлар).

Бу сурада бевосита Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга мурожаат қилиниб, у зотнинг шарафи зиёда этилган. Аллоҳ таоло Пайғамбар алайҳиссаломга охиратда мартаба, дунёда эса ғолибликни берган. У зот алайҳиссалом умматларининг дўзахга тушишига асло рози бўлмаганлар. Тафсирларда бу оят Аллоҳ таоло Муҳаммад алайҳиссалом умматларини дўзахга туширмаслигига ишора этилган. Чунки Пайғамбар алайҳиссалом Аллоҳ таоло ато этган неъматлардан рози бўлганлар, дейилади.

Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу: «Бу оятдан Аллоҳ таолонинг: “Кимдаким бирор ёмон иш қилса ёки ўз жонига жабр қилса, сўнгра Аллоҳдан кечирим сўраса, У зотнинг (қанчалик) кечиримли ва раҳмдил эканини идрок этади” (Нисо сураси, 110-оят), деган ваъдаси умид қилинади», дейди.

Имом Мотуридий раҳматуллоҳи алайҳ: “Мазкур оятда Аллоҳ таоло пайғамбарларига ва фаришталарига мўминлар учун истиғфор айтишни буюрди. Уларнинг мўминлар учун истиғфор айтиши мўминларнинг мағфират этилишига далолатдир”, дейди.

“(Эй Муҳаммад! Раббингиз) Сизни етим ҳолда топиб, бошпана бермадими?!” Оятда Пайғамбаримизу алайҳиссаломга камбағал ва заиф, деб нисбат бераётган кимсаларга қарата етимлик, камбағаллик – нубувват, илм ва маърифатни одамларга етказишда нуқсон бўла олмаслиги айтилган. Аллоҳ таоло айрим яхши инсонлар воситасида Пайғамбаримиз алайҳиссаломга уй-жой ва бошпана берди, у зотни тарбиялади, мартабасини улуғ қилди. Улардан бири Фотима бинти Асад розияллоҳу анҳо бўлган.

Ривоятларга кўра, Расули акрам соллаллоҳу алайҳи ва саллам Фотима бинти Асадни муборак қўллари ила қабрга қўяётиб, кўз ёшларини тўхтата олмай: “Эй онам. Сиз онамдан кейинги онамсиз. Оч қолганимда қорнимни тўйғаздингиз, кийимсиз қолганимда, кийинтирдингиз, мен ўзимни овқатдан тийганимда, сиз менга таом узатдингиз. Буларнинг барчасини Аллоҳ таолонинг розилиги ҳамда охират учун қилдингиз”, деганлар.

“Сизни гумроҳ ҳолда топди”, дейилишидан мурод Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг адашган қавм орасида улғайишларидир. Яъни, гумроҳ кимсалар орасидан сизни пайғамбарликка танлади ва ҳақиқатни билдирди, англатди, дея тафсир қилинади. Агар Аллоҳ таоло шундай қилмаганида, мушриклар Пайғамбаримиз алайҳиссаломни ўзларига оғдириб олган бўлар эдилар.

Аллоҳ таоло бошқа бир ояти каримада: “Сиз илгари бирор китобни тиловат қилувчи эмас эдингиз ва қўлингиз билан хат ҳам ёзган эмас эдингиз. Акс ҳолда бузғунчилар, албатта, шубҳага тушган бўлур эдилар” (Анкабут сураси, 48-оят), дея хабар беради.

Баъзи муфассирлар «وَوَجَدَكَ ضَالًّا» [ва важадака золлан]дан мурод ўтган пайғамбарлар ва уларнинг хабари келгунича сиз уларнинг ҳолидан ғофил эдингиз, дея тафсир қилишган. Қуръони каримда марҳамат қилинади: “Биз Сизга ушбу Қуръон (сураси)ни ваҳий қилишимиз билан бирга гўзал қиссаларни айтиб берурмиз. Сиз эса, (эй Муҳаммад!) ундан (ваҳийдан) олдин бехабарлардан (бири) эдингиз”.

Имом Мотуридий раҳматуллоҳи алайҳ: “وَوَجَدَكَ ضَالًّا [Ва важадака золлан] деганда нубувват назарда тутилган. Яъни, пайғамбарликдан хабарсиз эдингиз, сўнг сизни нубувватга ошно этди”, дейди.

“Сизни камбағал ҳолда топиб, (Хадичага уйланишингиз туфайли) бой қилиб қўймадими?!” Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу ривоят қилади: «Хадича розияллоҳу анҳо бир куни Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ғамгинликларини кўриб, у зотдан ҳол сўради. Шунда Набий алайҳиссалом: “Бу (ҳозир) қаҳатчилик даври. Мен сенинг молингни сарфлашга уяламан. Аммо сарфламасам, Аллоҳдан қўрқаман”, дедилар. Шунда Хадича онамиз Қурайш аҳлини ёнига чақирди. Мен ҳам уларнинг орасида эдим. У жуда кўп маблағни олиб чиқди. Хадича розияллоҳу анҳо: “Гувоҳ бўлинг, бу бойлик уники, уникидир. Хоҳласа, тарқатади, сарфлайди, хоҳласа, ўзига олиб қолади!” деди» (“Тафсири Розий”).

Ислом ва иймон неъмати олдида мол-дунё аҳамиятсиздир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам она қорнида олти ойлик ҳомила эканликларида оталари вафот этди. Олти ёшларида оналаридан, саккиз ёшларида боболари Абдулмутталибдан айрилдилар. Кейин амакилари Абу Толиб у зотга ғамхўрлик қилди.

Ваҳий келгунича қирқ йил Макка мушриклари орасида яшадилар. У зот ҳаниф эдилар, яъни ҳеч қачон бутларга сиғинмас, хато ишларга асло қўл урмас эдилар.

Аллоҳ таоло у зотга нубувват юбориб, ночорларга ёрдам беришга ва гумроҳ қавмни ҳидоятга чақиришга амр этди. Набий алайҳиссалом Шомга тижорат мақсадида сафар қилдилар. Аллоҳ таоло Пайғамбаримизни шу туфайли бой қилди. Руҳий оламларини маънавий хазиналарга тўлдирди. Агар Расули акрам соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиндан бой бўлганларида эди, баъзилар у зот эришган шараф ва ғалабаларни молу давлати сабабли қўлга киритди, деб ўйлар эди. Аммо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бойлар ва ҳукмдорлар устидан ғолиб бўлдилар. Буларнинг барчаси Аллоҳ таолодан экани ойдинлашди (Руҳул баён).

“Таъвилотул Қуръон”, “Руҳул баён” ва “Тафсири Розий” асарлари асосида
Абдулвоҳид ЎРОЗОВ тайёрлади.

“Мўминалар” журналининг 2025 йил 9-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet