Мақолалар

“ЭЙ БАНДАЛАРИМ…”

Чоп этилди Avgust 29, 2026 “ЭЙ БАНДАЛАРИМ…”da fikr bildirishni o'chirish

(Бир қудсий ҳадис шарҳи)

Абу Зарр Ғифорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Аллоҳ табарока ва таолодан ривоят қиладилар: “Аллоҳ таоло айтади: “Эй бандаларим! Албатта, Мен Ўзимга зулмни ҳаром қилдим. Уни сизларнинг орангизда ҳам ҳаром қилдим. Бас, бир-бирингизга зулм қилманг. Эй бандаларим! Барчангиз залолатдасиз. Фақат Мен ҳидоят қилганларгина бундан мустасно. Бас, Мендан ҳидоят сўранг, сизни ҳидоятга йўллай. Эй бандаларим! Барчангиз очсиз. Фақат Мен таом берганларгина бундан мустасно. Бас, Мендан таом сўранг, сизга таом берай.

Эй бандаларим! Барчангиз яланғочсиз. Фақат Мен кийинтирганларгина бундан мустасно. Бас, Мендан кийим сўранг, сизни кийинтирай.

Эй бандаларим! Сизлар кечаю кундуз хато қиласизлар. Мен эса барча гуноҳларни мағфират қиламан. Бас, Менга истиғфор айтинг, сизларни мағфират қилай.

Эй бандаларим! Сизлар Менга зарар етказишга қодир эмассизки, Менга зарар етказсаларинг! Менга фойда ҳам етказишга қодир эмассизки, Менга фойда етказсаларинг!

Эй бандаларим! Агар аввалингизу охирингиз, инсу жинларингиз орангиздаги энг тақводор инсоннинг қалбидек бўлсангиз ҳам, бу Менинг мулкимга ҳеч нарса зиёда қилмайди.

Эй бандаларим! Агар аввалингизу охирингиз, инсу жинларингиз орангиздаги энг фожир кимсанинг қалбидек бўлсангиз ҳам, бу Менинг мулкимдан ҳеч нарсани камайтириб қўймайди.

Эй бандаларим! Агар аввалингизу охирингиз, инсу жинларингиз бир жойга тўпланиб Мендан (ҳожатларини) сўрасалар, улардан ҳар бир инсонга сўраганини берсам, бу мулкимдан бирор нарсани камайтирмайди, магарам, игна денгизга ботирилганда ундан қанча сувни камайтирадиган бўлса, ўшанча миқдорда камайтиради, холос.

Эй бандаларим! Булар сизнинг амалларингиз. Мен уларни ҳисоблаб қўяман ва шунга қараб сизларга тўлиқ жазо ёки мукофот бераман. Ким яхшиликни топса, бас, Аллоҳга ҳамд айтсин. Ким ундан бошқа нарсани топса, фақат ўзини маломат қилсин!”»

Саъийд ибн Абдулазиз айтади: “Абу Идрис Хавлоний ушбу ҳадисни айтаётган вақтда тиз чўкиб олар эди” (Имом Муслим ривоят қилган).

Бир-бирингизга зулм қилманг…

“Эй бандаларим! Албатта, Мен Ўзимга зулмни ҳаром қилдим. Уни сизларнинг орангизда ҳам ҳаром қилдим. Бас, бирбирингизга зулм қилманг”. Ҳадиси қудсийнинг ушбу қисмида нидони нг вазифалари, банда, ибодат ва убудият тушунчалари, ният, шаръий ҳукмлар тақсимоти, қай тариқни тарк этиш буйруқни бажаришдан олдинда туриши, зулм ва адолат каби мавзулар ҳақида сўз боради. Зулм барча ман қилинган ишларнинг асоси, унинг зимнидаги адолат эса барча буюрилган амалларнинг асоси бўлгани учун биринчи ўринда келтирилмоқда.

Ушбу жумла умумий мазмунига кўра ҳамду сано ўрнида бўлиш сабабли ҳадиснинг бошида келмоқда. Аллоҳ таоло барча айбу нуқсонлардан, хусусан, зулмдан покдир. У зот барча гўзал сифатлар, жумладан, мутлақ адолат соҳибидир. Жамики айбу нуқсонлардан пок, барча гўзал ва комил сифатларнинг соҳиби Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин.

Қудсий ҳадисда тарбия илми билан боғлиқ муҳим бир қоидага ишора қилинмоқда. У ҳам бўлса, ибрат бўлиш қоидаси. Мазкур қоида тез таъсир қилувчи энг самарали усуллардан бири ҳисобланади.

Шу ўринда Ҳудайбия сулҳини эсга олиш ўринли. Ўшанда Умму Салама розияллоҳу анҳонинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ибрат бўлиш ҳақида берган маслаҳати энг гўзал ечим бўлганди. Воқеа ибратларга жуда бой. Айни вақтда барча тафсилотлари билан ўрганишни хоҳловчилар сийрат китобларига мурожаат қилишлари мумкин.

“Эй бандаларим!..” Ушбу ибора қудсий ҳадисдаги ўнта нидодан биринчиси бўлиб, эътиборни тортиш ва сўзни таъкидлаш учун келмоқда.

Ушбу ҳадиси қудсий “Эй бандаларим!” деган хитоб билан бошланган матн ўн марта такрорланган.

Аллоҳ таоло бандалари сўрамаса-да, уларга нидо қилиши У Зотнинг яқинлиги, ўта раҳмли ва меҳрибонлигини билдиради. Бу ҳолат ҳар бир мўмин банданинг қалбига сурур ва хотиржамлик бахш этади.

Аллоҳ таоло “Бандам”, дедими, банда ҳам “Лаббай Раббим”, дея мана шу улуғ мақомга яраша гўзал ҳаёт кечириши керак бўлади.

Мазкур ҳадисдан убудият шарафли сифат экани маълум бўлади. Хитоб қилувчи тингловчига ундаги энг гўзал исм ва сифатлар билан мурожаат қилиши нутқ таъсирини оширувчи балоғат қоидаларидан бири саналади.

Аллоҳ таоло бандаларига нидо қилар экан, улардаги Ўзига энг маҳбуб сифат – убудиятни танлади. Бу васф ила сифатланиш нақадар шараф. Чунки банда учун бундан ортиқ шараф йўқ. Шунингдек, убудият фақат Аллоҳ таолонинг Ўзигагина бўлиши кераклигини билдиради.

(Давоми келгуси сонда).

Шайх Нуриддин ХОЛИҚНАЗАР

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet