Мақолалар

Қуръонга муҳаббатни қандай кучайтирамиз?..

Чоп этилди Oktabr 20, 2026 Қуръонга муҳаббатни қандай кучайтирамиз?..da fikr bildirishni o'chirish

Қуръони каримни ўқишни, ёдлашни, маъноларини ўрганишни истамайдиган мусулмон бўлмаса керак. Бу илоҳий Китоб умримизни безайди. Уни намозларимизда ўқиймиз, кундалик ҳаётимизда такрорлаб юрамиз. Фарзандларимизга ўқиб берамиз, оятларни ўқиб руқия қиламиз, тинглаймиз ва бирор яқинимиз вафот этса, ўқиб руҳониятига бағишлаймиз. Қуръони карим фазилатлари, ҳикматлари сонсаноқсиз, битмас-туганмас. Шу фазилатлардан, ҳикматлардан баҳраманд бўлиш мақсадида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти “Қуръон илмлари” кафедраси мудири Жаҳонгир қори НЕЪМАТОВга мурожаат қилдик.

– Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ ва баракотуҳ. Ҳамманинг ҳам қори бўлгиси, Қуръони каримни ёдлагиси келади. Айниқса, бу йилги Рамазонда қориларга кўрсатилган эҳтиром ва рағбатдан сўнг бу истаклар янада кучайди. Инсон Қуръонга муҳаббатли ва қори бўлиши учун, аввало, нималарга эътибор қаратиши зарур?

– Ва алайкум ассалом ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ. Шундай. Бу йил Рамазонда қориларга юксак эътибор бўлди. Қори бўлиш учун, аввало, ниятни тўғрилаб олиш керак. Қуръони каримни фақат Аллоҳ таолонинг розилиги учун ёдлаш лозим.

Инсонлар ҳар хил: уларнинг зеҳнлари, хотиралари, ёд олиш қобилияти ҳам турлича. Умумий айтганда, дастлаб ният ва ихлосни тўғрилаб олгач, тақвога, луқмага эътибор қаратиш лозим.

Ҳозир таомлар тури кўпайиб кетди, уларни ажратиш қийин. Шунинг учун бўлғуси қори иложи борича парҳез қилиши, луқма ҳалоллигига аниқ кўзи етса, ейиши керак. Тўқ қоринга Қуръон ёдлаш ҳам жуда қийин, семириш ёдлашга халал беради. Қорилик риёзат ва машаққат билан қўлга киритилади.

Қори бўлиш учун ёш жуда муҳим. Асосан, Қуръонни 23 ёшгача ёдлаш тавсия этилади. 23 ёшдан кейин ҳам қори бўлиш мумкин, лекин жуда қийин кечади. Қуръони каримни ёдлаш учун муносиб вақтни ҳам танлай олиш керак. Саҳар пайти – бомдоддан олдин ҳам, кейин ҳам – пешингача бўлган вақтларда ёдланса, хотирада яхши қолади. Кундузи чалғиш кўп бўлгани учун ёдлаш қийинроқ бўлади. Уйқуга ётишдан олдин ёдлаганларини такрорлаши ва саҳарда яна ўқиши лозим. Шунда мақсадга тез етади.

Ёдланган оятларни такрорлаб туриш ҳам муҳим. Тез ёдласам бўлди деб ташлаб қўяверса, эсдан чиқиб кетади. Саноққа эътиборли бўлиш лозим. Киши салгина овозини чиқариб ёдлаши керак, ичида ёдлаш қори бўлишни қийинлаштиради. Жуда баланд овозда ўқиш кишини чарчатиб қўяди, томоғига зарар етади. Шу билан бирга, ҳозирги пайтда тақводор устозни топиб, ёдлаган оятларни унга топшириб турмаса, оятлар худди ёдлагандек туюлса-да, пухта ёдланмаган бўлади.

Қори бўлиш орзусидаги инсонларга Қуръони карим маънолари таржимасини ўрганиб олишларини тавсия қиламиз. Ўқиган оятларнинг маъноларини тушунса – нур устига нур.

– Бошқа тиллардаги, масалан, русча, инглизча матнларни ёдлаш жуда қийин. Лекин маъноларини билмасак–да, Қуръони каримни ёдлашда қийналмаймиз. Чунки у Китоб мўъжизалиги туфайли осон ўқилади, ёдланади. Қуръон ўқиган одамнинг ақли, зеҳни ўткир бўлишига қандай мисоллар бор?

– Бошқа матнларга нисбатан Қуръон ёдлашнинг осонлиги – ихлосдан. “Аллоҳнинг каломи” деган эътиқодимиз борлиги учун киришиб ёдлаймиз. Қолган нарсалар дунёвий эканини ҳис қилганимиз учун қийин бўлади. Аллоҳ таоло: “Қуръонни осон қилиб қўйдик” (Қамар сураси, 17-, 22-, 32- 40-оятлар), деган.

Ихлос ва самимият бўлса, Аллоҳ таоло ёдлашни осон қилиб қўяди. Албатта, бу – Қуръоннинг мўъжизалигидан ва Аллоҳ таолонинг Каломи эканидан. Қуръон ёдлаган кишининг зеҳни, ақлий қобилияти, хотираси яхши бўлишига мисоллар кўп. Қуръон нозил бўлганидан буён илм-фан ва маданиятнинг тараққий этишида оятларнинг мўъжизалиги, шу оятлар асосида уламоларимизнинг олиб борган илмий изланишлари муҳим омил бўлган. Аждодларимиз Абу Али ибн Сино, Абу Наср Форобий, Амир Темур, Мирзо Улуғбек, Алишер Навоий, Заҳириддин Муҳаммад Бобур – умуман ҳаммалари – 9–10 ёшгача қори бўлишган. Кейин бошқа илмларни олишган ва шу асосда ихтиролар қилишган.

Мантиқан қарасангиз, Қуръонни ёдлашда ақлни ишлатасиз, мияни машқ қилдирасиз. Оятларни ҳар куни такрорлаб туриш туфайли зеҳн ўткир бўлади. Қуръонда 6 мингдан ортиқ оят бўлса, 2 мингдан зиёди бир-бирига ўхшаш – мушобаҳа оятлар. Ҳаммасини эслаб такрорлаш учун мия ишлаб туриши керак. Бу ўз-ўзидан инсоннинг ҳар томонлама салоҳиятли бўлишига замин яратади.

– Машойихларимиз: “Қори бўлиш – мартаба, қори ҳолда омонатни топшириш эса улуғ мартаба”, дейишган. Бу иборани қандай тушуниш керак?

– Қори бўлиш дунёда ҳам, охиратда ҳам мартаба эканига шак-шубҳа йўқ. Бу ҳақда оят ва ҳадислар жуда кўп. Уламолар ривоятларида: “Кимга Қуръон берилса-ю, бошқа бир инсонга ҳавас қилса, кичик нарсани катта, катта нарсани кичик санаган бўлади”, дейишган. Қуръони каримдек муқаддас Китобимиз борлиги учун шукр қилишимиз керак. Пайғамбаримиз алайҳиссалом очиқ айтганлар: “Сизларнинг яхшиларингиз Қуръонни ўрганган ва ўргатганларингиздир” (Имом Бухорий ривояти).

Қори ҳолида омонатни топшириш – қийин. Инсон қори бўлиши мумкин, лекин қори ҳолида Аллоҳ ҳузурига риҳлат қилиш – Раббимиз кимни танлаган бўлса, ўшанга насиб этади. Аллоҳ таоло ҳаммаларимизни шу тоифадан қилсин. Фитналаниб, адашиб кетган қорилар ҳам йўқ эмас. Қори ҳолида омонатни топшириш бутун умр Қуръон ўқиб ва унга амал қилиб яшаган кишига насиб этади. Инсон қандай ҳаёт кечирса, оқибати ҳам шундай бўлади. Ким қори бўлгач, такрорламаса, амал қилмаса, вафотидан олдин Аллоҳ таоло унинг ёдлаганларини хотирасидан кўтариб қўйиши мумкин.

Ҳадисларда келтирилишича, дўзахда дўзахнинг ўзи ҳам бир кунда бир неча марта паноҳ сўрайдиган жой бор. У ерга илмига амал қилмаган, ёд олганларини унутган қорилар тушади. Жаннатнинг юқори даражаси қориларники бўлгани сингари дўзахнинг туби ҳам Қуръонга эътиборсиз бўлган қориларники бўлади. Аллоҳ сақласин! Қорилар бошқалардан гўзал хулқи, одоби, муомаласи, меҳри, тақвоси билан ажралиб туриши керак. Қори хато қилса, “Қорилар ўзи шунақа-да”, деган беҳуда гаплар кўпаяди.

Қориларда одоб-ахлоқ яхши бўлса, бошқа мўминларда Қуръонга муҳаббат кучаяди. – Етти қироатдан қай бирига юртимизда амал қилинади?

– Дунёда етти қироат бўлиб, уларнинг барчаси тўғри ва мутавотир ҳадислар билан собитдир. Аммо кенг оммалашгани Имом Ҳафс ривоятидаги Имом Осим қироатидир. Марказий Осиёда ҳам мусулмонлар унга амал қилишади. Лекин ким бошқа қироатларни билса, уни фақат қорилар ва мутахассислар олдида ёки ўзи учун ўқиса – яхши. Аммо омма олдида ўқиса, тингловчилар: “Қори хато ўқияпти ёки мен нотўғри ёдлаганман”, деган хаёлга бориши мумкин.

– Қуръонни чиройли тиловат қилиш овозга боғлиқми ёки қалб ҳолатигами?

– Умумий олганда Қуръони каримни чиройли тиловат қилиш овозга ҳам, қалб ҳозирлигига ҳам, уни тушуниб ўқишга ҳам боғлиқ. Буларнинг барчаси Набий алайҳиссаломнинг тиловатларида жам, яъни у зотнинг қироатлари жуда ҳам гўзал эди. Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам хуфтон намозида “Ват-тийни ваз-зайтун…” сурасини ўқидилар. Мен у зотнинг қироатларидан кўра чиройли овозни эшитмаганман» (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).

Набий алайҳиссалом айрим саҳобалардан Қуръон эшитишни яхши кўрардилар. Ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Менга Қуръон ўқиб бер”, дедилар. Мен: “Эй Аллоҳнинг Расули, сизга Қуръон ўқиб бераманми? Ваҳоланки, Қуръон ўзингизга нозил қилинган бўлса”, десам, у зот: “Мен Қуръонни ўзимдан бошқа кишидан эшитишни яхши кўраман”, дедилар. Шунда мен Нисо сурасини ўқиб, “(Эй Муҳаммад,) Биз ҳар бир умматдан (ўша умматнинг пайғамбарини) гувоҳ келтирганимизда ва сизни ана уларга қарши гувоҳ қилганимизда, уларнинг ҳоли не кечур?” оятига етсам, у зот: “Ҳозирча кифоя”, дедилар. У зотга назар солсам, икки кўзларидан ёш оқаётган экан» (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).

Толибжон НИЗОМ суҳбатлашди.

“Ҳидоят” журналининг 2026 йил 5-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet