Мақолалар

Қўшнининг ҳақларига риоя этиш

Чоп этилди Dekabr 19, 2019 Қўшнининг ҳақларига риоя этишda fikr bildirishni o'chirish

Динимизда меҳр-оқибат, қўни-қўшничилик каби жамият равнақи ва осойишталигини таъмин­лов­­чи масалаларга алоҳида эътибор берилади. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай деганлар: “Жаброил (алайҳиссалом) менга қўни-қўшничилик ҳақида жуда кўп васият қилди, мен ҳатто қўшнилар яқинда меросхўр бўлиб қолармиканлар, деган ўйга бордим”.

Қўшниларга худди мерос оладиган яқин қарин­дошлар каби яхши муносабатда бўлиш кераклиги ҳақида ушбу ҳадис келтирилади. Бу бежиз эмас, албатта, чунки оқибатли қўшни­лар дунёда инсоннинг бахтли умр кечиришига сабаб бўлади. Халқимизнинг “Ҳовли олма, қўшни ол” деган мақоли айни шу ҳақиқат ифодасидир.

Аллоҳ таоло инсонлар дунёда фаровон, тинч ва осуда ҳаёт кечириши, ўзаро ҳамжиҳат яшаши ва икки дунё саодатига эришиши учун лозим бўладиган омилларни мукаммал тарзда баён қилиб берган. Қўшничилик тушунчаси халқимиз онгида мустаҳкам ўрнашиб, бу борада бутун дунёга намуна ва ибрат бўла оладиган даражага келган. Қўни-қўшниларнинг ўзаро иноқлиги, бир тану бир жонлиги, дўстона муносабатлари, лозим бўлганида ишларнинг маслаҳат билан қилиниши маҳалла деган тушунчани шакл­лантиради. Маҳаллада тўй-аза бўлганида қўшнилар чиқиб ёрдамлашиши, меҳмонлар кутиб-кузатиши, байрам кунлари бир-бирининг уйига таом чиқа­риши гўзал урф-одатимизга айланган. Аслида, қўш­ни­лар билан чиройли ва самимий муносабатда бўлиш, беморлигида ҳолидан хабар олиш, ҳақларига риоя қилиш, тўй-ҳашамларида хурсандчилигига шерик бўлиш ва мусибат етганида ёнида туриш ҳар бир мўминнинг вазифасидир.

Баъзи уламолар наздида, киши уйининг ҳар томони­дан қирқтагача хонадон унга қўшни ҳисобланади. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Қўшни ҳақи буна­қа­сига ҳам, уна­қасига ҳам, шунақаси­га ҳам: ўнгу сўл, ор­қа-олдидан қирқта ҳовлидир”, дедилар. Ҳазрат Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу): “Сенинг чақириғингни эшитган ҳар бир киши қўшнидир”, деган. Яна уламолар бир масжидда намоз ўқийдиган ҳар бир киши қўшни экани ҳақида айтишган.

Инсон ҳаётининг яхши-ёмон, шодлигу хафалик кунлари­да қўшнилар ёрдамига, уларнинг мададига муҳтож бўлади. Ҳат­то кишининг бахту омади ҳам яхши қўшниларга боғлиқдир. Шундай экан, қўшнининг ҳақи ҳам мана шунга лойиқ бўли­ши лозим. Ислом дини қўшнига эътибор, қўшни ҳақини таъ­мин­лаш маса­ла­сида инсоният тарихида энг юксак чўққига кўтарилган.

Қўшнилар уч турли бўлади: мусулмон бўлмаган қўшни, мусулмон қўшни ва мусулмон қариндош қўшни. Мусулмон бўлма­ган қўшнининг ҳамсоясида қўшнилик ҳақи бор. Мусулмон қўшни қўшнилик ҳақидан ташқари диндошлик ҳақига эга. Мусулмон қа­риндош қўшнининг эса қўшнилик, диндош­лик ҳақи билан бир­га яна қариндошлик ҳақи ҳам бор.

Ойша (розияллоҳу анҳо) онамиздан ривоят қи­линади: Ра­су­луллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бун­дай буюрдилар: “Кимга мулойимликдан насиба берилган бўлса, демак, унга дунё ва охи­рат яхшили­гидан насиба берилибди. Силаи раҳм, ҳусни хулқ, яхши қўшнилик юртни обод қилади, умрни узай­тиради”.

Қўшнига азият етказмаслик, қўшнидан кела­диган ғам-таш­вишга сабр қилиш лозим. Зеро, Расу­луллоҳ (соллаллоҳу алай­ҳи ва саллам) ўзларига азият берадиган ғайридин қўшниларига ҳам чиройли муносабатда бўлганлар.

Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бир куни: “Аллоҳга қасам, мўмин бўлмайди! Аллоҳга қасам, мўмин бўлмай­ди! Аллоҳга қасам, мўмин бўлмайди!” дедилар. Шунда саҳоба­лар: “Ё Расулуллоҳ, ким (мўмин бўлмайди)?” деб сў­рашди. У зот: “Қўшниси унинг ёмонлигидан омонда бўл­май­диган киши”, деб жавоб бердилар.

Абдуллоҳ ибн Муборак (розияллоҳу анҳу)нинг бир яҳудий қўшниси бўлиб, ҳовлисини сотмоққа тутинди. Ундан қанчага сотишини сўрашганида, икки минг динорга сотишини айтди. Одам­лар, бунинг нархи минг динордан ортиқ эмас, дейиш­ганида, уй эгаси: “Минг динор ҳовли учун, яна минги Абдул­лоҳ ибн Муборакка қўшнилик учун”, деди. Бу гапдан Абдуллоҳ ибн Муборак хабар топиб, муҳтожликдан уйини сотаётганини билгач, унга минг динор бериб: “Ҳовлини сотма”, дедилар.

Қўшни ҳолидан доимо хабардор бўлиб туриш керак. Жаноб Расули акрам (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Қўшниси ёнида оч туриб, ўзи қорни тўқ бўладиган одам ҳақиқий мўмин эмасдир”, деганлар.

Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай марҳамат қилганлар: “Ким бола-чақаси ва молидан қўрқиб, дарвозасини қўш­нисидан ёпиб олса, ундай қўшни мўмин эмас. Унинг ёмонли­гидан қўшниси саломат бўлмаган киши ҳам мўмин эмасдир. Қўш­ни ҳақи нима эканини биласанми? Сендан ёрдам сўраса, ёрдам кўр­сатишинг; қарз сўраса, қарз беришинг; муҳтож бўлиб қолса, хабар олишинг; касал бўлса, бориб кўришинг; яхшилик етса, табрик­лашинг; мусибат етса, таъзия изҳор этишинг; вафот қилса, жанозасига боришинг; ундан ҳавони тўсиб қўяр даражада баланд иморат қилмаслигинг, агар ўзи изн берса, зарари йўқ; пишираётган таоминг ҳиди билан унга озор етказмаслигинг, агар унга ҳам сузиб берсанг, майли; қачон бирор мева сотиб олсанг, унга ҳам шу мевадан ҳадя қил, агар буни қилмасанг, олиб келганингни кўрсатма, болала­ринг ҳам қўшнининг болалари ғашини келтириш учун кўча­га олиб чиқмасин. Қўшни ҳақи нима эканини биласизларми? Жоним Унинг измида бўлган Зотга қасам, қўшни ҳақини фақат Аллоҳ раҳм қилган оз кишиларгина ўрнига қўя олади”.

 

 

Усмонхон АЛИМОВнинг

“Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг муборак васиятлари” китобидан (2-жилд)

Асар “Мовароуннаҳр” нашриётида чоп этилган.

Нашриётдан харид нархи 30000 сўм

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet