Мақолалар

Қасамнинг турлари ва каффоратлари

Чоп этилди Fevral 6, 2020 Қасамнинг турлари ва каффоратлариda fikr bildirishni o'chirish

Вақти-вақти билан қасамга оид гап-сўзлар қулоққа чалинади. Кимдир ту­ғишган акаси билан гаплашмасликка, кимдир фалончининг уйига қадам босмасликка, кимдир ҳақлигини исботлаш учун, яна кимдир харидорга молини ўтказиш учун қасам ичади. Аммо онт ичаётганларнинг аксарияти қасам ҳақида етарли маълумотга эга эмас. Шу боис фарқига бормасдан қасам ичиб қўйганлар кўп учрайди. Динимиз эса имкон қадар қасам ичмасликка буюради.

«Эзгу иш қилишингиз, тақвода бў­лишингиз ва одамлар ўртасини ислоҳ этишингиз борасидаги қасамларингиз учун Аллоҳ (номи)ни кўндаланг қи­лавермангиз! Аллоҳ эшитувчи ва билувчи зотдир» (Бақара сураси, 224-оят).

Агар қасам ичиш зарурати пайдо бўлиб қолса, фақат Аллоҳ таолонинг номи билан онт ичилади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қиладилар: “Ким қасам ичса, Аллоҳнинг номи билан ичсин ёки жим бўлсин (яъни қасам ичмасин)” (Имом Муслим ривояти).

Қасамнинг уч: ғомус (ёлғон), лағв (бе­ҳуда) ва мунъақид (боғланган) тури бор. Бўлиб ўтган иш учун ёлғондан онт ичиш ғомус дейилади. Масалан, бир ишни қилиб қўйгандан сўнг “Аллоҳга қасамки, мен бу ишни қилмадим” дейиш ғомус қасамдир. Ғомус қасам гуноҳи кабиралардан. Унинг “ғомус” деб номланишига сабаб у аввал эгасини гуноҳга, сўнг дўзахга етаклайди. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қиладилар: “Кабира (гуноҳлар) – Аллоҳ таолога ширк келтириш, ота-онага оқ бўлиш, (бегуноҳ) жонни ўлдириш ва ғомус (ёлғон) қасам” (Имом Бухорий ривояти).

Ғомус қасамда каффорат йўқ, аммо бундай қасам ичган киши астойдил ис­тиғфор айтиб, тавба қилиши лозим. Акс ҳолда Аллоҳнинг ғазабига дучор бўлади.

“Лағв” бўлиб ўтган бирор иш борасида ўзини ҳақ деган гумон билан ичилган қасамдир. Ҳақиқат эса у ўйлагандан бошқача бўлиб чиқади. Масалан, бир киши дўстига: “Аллоҳга қасамки, кеча сени бозорда кўрдим” дейди, аслида эса у дўстини бошқаси билан адаштираётган бўлади. Мазкур қасам сабабидан эгаси сўроққа тутилмаслиги умид қилинади.

“Мунъақид” бу – келажакда бирор ишни қилиш ёки қилмаслик учун ичиладиган қасам. Агар бундай қасам бузилса, яъни бажарилмаса, каффорат вожиб бўлади.

Мунъақид қасам унутиб ё адашиб, маж­бурланиб ё қасддан бузиладими, фар­қи йўқ – каффорат вожиб бўлаверади. Агар киши бундай қасамни ўз ихтиёри билан эмас, мажбуран ичган бўлса ҳам – у кучга кираверади. Чунки Набий соллал­лоҳу алайҳи ва саллам: “Уч нарсанинг жиддийси ҳам, ҳазили ҳам жиддийдир: никоҳ, талоқ, қасам”, деганлар (“Ҳидоя”, 4-жуз, 4-бет).

Қасам Аллоҳ таолонинг Ўзи ёки Раҳмон, Роҳим каби исмлари ёки иззати, жалоли, кибриёси каби сифатларидан бири билан ичилганда тўғри бўлади. “Қуръон урсин”, “Нон урсин” каби лафзлар қасам ҳисобланмайди. Лекин “Қуръон билан қасам ичаман” деса, қасам ҳисобга олинади. Одамлар орасида кенг тарқалган “Худо урсин” лафзи ҳам баъзи уламолар наздида қасам деб эътибор қилинади.

“Қасам ичаман”, “Онт ичаман”, “Гу­воҳ­лик бераман”, деган лафзлар билан ҳам қасам ўтади.

“Агар шундай қилсам, мажусий ё нас­ро­ний ё яҳудий бўлай”, дейиш қасам ҳи­­собланади.

Шунингдек, ҳалол нарсани ўзига ҳаром қилиб олиш ҳам қасамга ўтади. Лекин бундай қилиш Аллоҳ таолога хуш келмайди. Масалан, “Ўзимга асални ҳаром қилдим” деса, қасамига риоя қилиши шарт, агар бузса, каффорат тўлайди.

Гуноҳ иш учун қасам ичиш ҳалол эмас. Масалан, “Аллоҳга қасамки, отам билан гаплашмайман ёки фалончини ураман”, каби. Аммо у билан қасам боғланаверади. Динимиз бундай қасамни бузиб, каффорат тўлашга буюради.

Қўлидан келмайдиган иш учун қасам ичса, масалан: “Аллоҳга қасамки, шу тош­ни тиллага айлантираман” каби, шу за­ҳотиёқ ҳонис, яъни қасамини бузган бў­лади ва каффорат тўлайди.

«Қасамларингиздаги беҳуда сўз­лар учун Аллоҳ сизларни жавобгар қилмайди, балки сидқидилдан боғ­лаган қа­самлар (бузилгани) учун сизларни жавобгарликка тортади. Бунинг каффорати (жаримаси) – оилан­гизни озиқлантириш учун лозим таомларнинг ўртача миқдорида ўнта мискинга таом бериш ёки улар­нинг кийимлари ёхуд бир қулни озод қилишдир. Кимки (буларни) топа олмаса, уч кун рўза тутиши (мумкин). Ана шу ичган (ва бузган) қасамларингизнинг каффоратидир. Қасамларингизни асрангиз! Аллоҳ сизларга Ўз оятларини шундай баён қилади, токи шукр қилгайсиз» (Моида сураси, ٨٩-оят).

Мазкур оятга мувофиқ, каффоратни адо қилиш учун, аввало, уч ишдан бири танланади: бир қул озод қилиш ё ўн мискинга таом бериш ёки уларга бир сидра кийим-бош бериш. Қуллик даври тугатилгани учун киши таом бериш ёки кийинтиришдан бирини ихтиёр қилиши мумкин. Агар унга ҳам қодир бўлмаса, уч кун кетма-кет рўза тутади. Мана шу билан бузилган қасамнинг каффорати, яъни жаримаси тўланган бўлади. Каффоратнинг жорий этилиши ичилган қасамга вафо қилиш вожиблигини билдиради.

Юқорида қайд этилганидек, динимиз қасам ичишдан қайтаради. Чунки унда яхшилик йўқ. Зеро, шариатда мўмин кишининг ҳар бир сўзи муҳим аҳамият касб этади. Мусулмон одам оғзидан чиқаётган ҳар бир сўзига қиёматда жавоб беришини ҳис қилиб турса, ёлғон гапирмайди ва қасамга ҳам ҳожат қолмайди. Агар қасам ичиш зарурати пайдо бўлиб қолса, қасамни фақат Аллоҳнинг номи билан ичиш ва унга вафо қилиш лозим.

“Тасҳийлуз зарурий лимасаилил Қудурий” ва “Ҳидоя” асарлари асосида

Азизбек ХОЛНАЗАРОВ тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2020 йил, 1-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet