Мақолалар

Уловда намоз ўқиш

Чоп этилди Dekabr 13, 2020 Уловда намоз ўқишda fikr bildirishni o'chirish

Киши, гарчи уловда кетаётган мусофир бўлса ҳам, намоз ўқимоқчи бўлганида, фарзла­рини уловдан тушиб, қиблага юзланиб, адо этиши керак. Шариатимиз уловда кетаёт­ган мусофир кишининг нафл намоз ўқишида енгиллик ва рухсатлар берган.

Мусофир киши сафари давомида фақат нафл на­мозлар (фарз ва вожиб на­мозлардан бошқа намоз­лар)ни уловнинг барча тур­ларида: хоҳ у енгил ёки юк ташувчи машина бўл­син, хоҳ сувда юрувчи ёки ҳа­вода учувчи восита бўл­син, ўтириб, имо-ишора қи­либ ўқишига шариатимиз рухсат беради.

Бу ҳақда Жобир ибн Аб­дул­лоҳ розийаллоҳу анҳумо­дан ривоят қилинади. У зот айтадилар: “Пайғамбари­миз соллаллоҳу алайҳи ва саллам нафл намозларини улов минган ҳолатларида қиблага йўналмасдан ҳам ўқир эдилар” (Имом Бухорий ривояти).

Нафл намозларини улов устида ўқиш ҳақида “Ал-мав­суъатул фиқҳийя” китобида бундай дейилган: “Мусофир киши нафл намозларни, улов қайси тарафга қараб кетишидан қатъи назар, улов устида ўқиши жоиз эканига уламолар иттифоқ қилишган”. Демак, нафл намозларни улов устида ўқиш мумкин.

“Ҳидоя” китобида фарз­дан олдинги ва кейин­ги суннатлар ҳам нафллар қаторига киради, дейил­ган. Шундай экан, фарз намозларидан олдинги ёки кейинги суннат намоз­ларини ҳам мусофир киши уловда ўтириб ўқиса бўла­ди. Лекин мазҳаббоши­миз Имоми Аъзам раҳматул­­лоҳи алайҳ: “Бомдоднинг сунна­тини уловдан тушиб ўқиш афзал. Чунки у бош­қа­лари­га нисбатан таъ­кид­лироқ”, деганлар (“Ал-мав­суъа­тул-фиқҳийя”). .

Фиқҳий китобларимизда нафл намозларини уловда ўқиётган кишининг қиблага юзланиши шарт қилинмаган. Демак, улов қайси томонга қараб кетаётган бўлса, унинг устида киши ўша томонга қараб нафл намозини ўқиб кетаверади.

Фарз ва вожиб намозларни уловда ўқиш

Мусофир киши беш вақт фарз ва витр намозини ен­гил машина ёки юк уловла­рида узрсиз ўтириб ўқи­ши жоиз эмас. Сабаби, бун­дай намоз ўқилганда қиём, руку, сажда каби фарз амал­ларни ерга тушиб бажа­риш­га қодир бўлатуриб, бажармаган ҳисобланади. Натижада ўқилган намоз дуруст бўлмайди. Бу ҳақда Ибн Умар розийаллоҳу ан­ҳумодан ривоят қилина­ди. У зот айтдилар: “Пайғам­баримиз соллаллоҳу алай­ҳи ва саллам сафар пай­тида уловлари қаерга қа­раб кетишидан қатъи назар, фарзлардан бошқа намозларни имо-ишора билан улов устида ўқир эди­лар” (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).

“Ал-мавсуъатул фиқ­ҳийя” китобида бундай де­йилган: “Ҳанафийлар­нинг наздида фарздан бош­қа вожиб амал­лар ҳам бор. Масалан, витр намози. Витр намозини узрсиз улов устида ўқиш жоиз эмас. Шунингдек, ти­ловат саж­дасини ҳам улов устида адо қилиш жоиз эмас.

Уламоларимиз юқори­даги маълумотларга суя­ниб, фарз ва вожиб ҳамда жано­за намозларини енгил ёки юк автоуловларида узрсиз ўтириб ўқиш дуруст эмас, дейдилар.

Фиқҳий китобларимизда узрли ҳолатлар баён қилин­ган. Жумладан, “Муҳит” ва “Фатавои ҳиндийя” китоб­ларида қуйидаги ҳолатлар­ узрлардан деб саналган:

1) уловдан тушса, ўзига, молига ёки уловига йирт­қич ёки душман тажовуз қи­лишидан қўрқиш;

2) уловдан тушса, моли ёки улови ўғриланишидан қўрқиш;

3) уловдан тушса, бемор­лиги зиёда бўлиши;

4) уловдан тушса, қари­лиги ёки беморлиги сабабли уловга қайтиб минишига кўзи етмаслиги;

5) уловдан тушса, ер лой ёки сув бўлиб, ерда на­моз ўқишга умуман ша­роит бўл­­маслиги.

Демак, юқорида зикр қилинган бешта узрдан бири бўлса, фарз ва вожиб намозларини мусофир киши машинада ўтириб, имо-ишора қилиб адо этиши мумкин. Аммо узрлардан бири бўлмасдан туриб, машинада ўтириб намоз ўқиса, намози дуруст бўл­майди. .

“Раддул муҳтор” китоби­да бундай дейилган: “Узр сабабли улов устида ўқил­ган намозни узр кетганидан кейин қайта ўқимайди”.

“Хулосатул фатаво” кито­бида фарз ва вожиб намоз­ларни узр сабабли уловда ўқиётган киши имкон бўл­са, албатта, қиблага юзланиб ўқийди. Мабодо, қиблага юзланишнинг имкони бўл­маса, улов кетаётган тараф­га қараб намозини адо эти­ши мумкин дейилган.

Поезд, кема ёки самолётда намоз ўқиш

Агар мусофир киши поезд, кема ёки самолётда кетаётган бўлса-ю, унда қиблага юзланиб, тик тур­ган ҳолда руку, сажда қилиб намоз ўқишга имкон ва шароит бўлса, албатта, на­мозни барча қонун-қои­даларига амал қилиб, му­каммал ҳолда адо қилади. Агар имкон ва шароит бўл­маса, мусофир киши намозни қазо қилмасдан, ўти­риб, имо-ишора қилиб, улов кетаётган тарафга қараб адо қилади. Бунга уламоларимиз қуйидаги ояти каримани далил қиладилар: «Аллоҳ ҳеч бир жонга тоқатидан ташқари нарсани таклиф этмайди» (Бақара сураси, 286-оят).

Агар улов автобус бўлиб, намоз вақтида тўхтамай­­диган бўлса ва тўхтатиш­нинг ҳам иложи бўлмаса, му­со­фир киши намозни қазо қил­масдан ўтирган жойи­да имо-ишора билан улов ке­таётган тарафга қараб ўқийди. Баъзи ула­молар: “Автобусда мана шундай ҳолатда ўқилган намозни киши манзилига етганидан кейин эҳтиёт нуқтаи назари­дан қайта ўқиб олиши мақ­садга му­вофиқ”, деганлар.

Ҳайдовчи уловини ҳай­даш пайтида ҳеч бир на­мозни ўқиши дуруст эмас. Чунки унинг қўл ва оёғи ҳа­ракатланиб туради ва бун­дай ҳолатда намоз бузилиб қолади. Бу ҳақда “Хулосатул фатаво” китобида бундай дейилган: “Ҳайдовчи улов­ни ҳайдаш жараёнида нафл ёки фарз намозларни ўқиши жоиз эмас”.

Ғуломиддин ХОЛБОЕВ

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво бўлими мудири

“Ҳидоят” журналининг 2020 йил 9-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet