Болалар

Балки болангиз даҳодир…

Чоп этилди Iyun 23, 2025 Балки болангиз даҳодир…da fikr bildirishni o'chirish

 “Кимки чиройли амал қилувчи бўлган ҳолида ўзини Аллоҳга топширса, бас, у мустаҳкам тутқични ушлабди. Барча ишлар оқибати (қандай бўлиши) фақат Аллоҳга оиддир” (Луқмон сураси, 22-оят).

Даҳолик туғма бўлади, дейдилар. Эҳтимол, шундайдир. Аммо зукко шахслар, ишончингиз комил бўлсинки, бизга маълум бўлганидан кўпроқ. Аммо уларнинг камол топиши учун туғишнинг ўзи етарли эмас, тарбия муҳим. Хўп, унда боланинг закосини “очиш”нинг асосий усуллари қандай?..

Ҳар ким ҳам педагог бўла олмайди – ўргатувчи, ўрганувчига аввало фикрлашни, демак, кашф қилишни, ихтирони ўргатади… Лекин ота-онанинг ҳаммаси ҳам бундай мураккаб вазифани бажара олмайди. Шунинг учун даҳолар ҳар доим ҳам етишиб чиқавермайди. Кўпчилигимиз болаларни тушунмаймиз. Чунки болалар олами катталар дунёсидан фарқ қилади. Биласизми, нима учун буюкларнинг аксари болалигида “довдир”, “анқов”, ҳатто “руҳий хаста” деб аталган? Чунки уларнинг фикри умум қабул қилганлардан бошқача бўлган. Уолт Дисней ўзи ишлаган газетадан ғоялари етишмагани сабабли бўшатилган, Менделеев кимё фанидан учга ўқиган, Эйнштейн тўрт ёшгача гапирмаган, мактабга чиққанида эса ўқитувчиси уни ақлий ривожланишдан ортда қолган, деб ўйлаган, ҳатто онаси ҳам.

Аммо биз бугун уларнинг кашфиётлари ва ихтиролари қаршисида ҳайратга тушамиз. Янги, бетакрор нарсани яратиш учун доимо биринчи бўлиб нимадир қилиш керак.

Нима учун биз катталар болаларга қандай бўлиш кераклигини, нима яхши, нима ёмонлигини ўргатаверамиз. Балки биз ўзимиз “нолга бўлиш мумкин эмас!” деб уқтирадиган, аммо нега эканлигини тушунтирмайдиган, зерикарли дарсликларга термулавериб кўриш қобилияти заифлашиб қолмаган болалардан ўрганишимиз керакдир. Сиз ўзи нега нолга бўлиб бўлмаслигини ўйлаб кўрганмисиз? Аввалги, малакали ўқитувчиларимизнинг бирортаси шу саволга жавоб берганмиди?

Шундай экан, болаларга қулоқ солайлик, ахир катталар ҳам ҳар доим тўғри қилавермайди-ку!

Бола ўзининг ташаббуслари қўллаб-қувватланаётганини ҳис қилиши муҳим. Ҳар қандай ғоя, ҳатто энг мавҳум, бошқаларникига мутлақо тескари бўлса ҳам, бола фикрини эркин билдира олиши керак – “Сен нима деясан? Ҳеч ким бундай қилмайди” деган жавобларга дуч келмаслиги даркор.

Биз болалар “бақироқ”, “инжиқ”, “тажанг”… бўлади, деб ўйлашга одатланиб қолганмиз. Аммо чинакам устоз учун тажанг бола бўлмайди – у бола билан дўстлашиши, норозилигининг сабабини топиши ва уни бартараф этиши керак. Болалар оламини тушуниши ва уларнинг тилида гаплашиши лозим. Чунки ҳар бири, кичик бўлса ҳам, аллақачон индивидуалдир, яъни ўзининг феъл-атворига эга. Бошқача қилиб айтганда, бола дунёни қандай кўришни истаса, ўшандек кўрсатиш керак; бола қандай ўрганишини сезиш ва шунга кўра ўргатиш керак.

Боланинг имкониятларни тўлақонли очиш учун авторитар тарбиядан тўлиқ воз кечиб, унинг эркин фикр юритиши ва мустақилликни таъминлаш керак. Албатта, керагидан ортиқмас. Руҳиятшунослик фанлари номзоди Вера Чернобровкина бундай дейди: “Ҳадеб йўл-йўриқ кўрсатавериш болага мустақил қарор қабул қилишни ва ўз идрокига таянишни ўргатмайди, бутунлай эркин қўйилганда эса у ўз хоҳишлари ва ҳаракатларини вазият талаблари билан мослаштиришни билмайди, улар учун жавобгарликни олишга қобилияти етишмайди. Энг мақбул йўл – икковининг ўртасидир”.

 Баъзида шундай бўладики, бола ҳатто ўзига ёқадиган ва ўзи севимли машғулоти деб биладиган нарсани мунтазам равишда қилишни хоҳламайди. Бундай ҳолда унга кўтаринкилик бағишлаш учун эҳтиёткорлик билан озгина танқид қилиб қўясиз. Ишончингиз комил бўлсин, фарзандингиз келажакда буни қадрлайди. Ҳеч қачон унга “Сен ҳаракат қилмаяпсан, шунинг учун ёмонсан” деманг. Балки “Сен ақлли ва иқтидорлисан, аммо афсуски, эринчоқлик қиляпсан, натижада иқтидоринг йўқолмоқда” дейилса, тўғри ёндашилган бўлади. Шунингдек, боланинг фақат  ота-онаси ва ўқитувчисини мамнун қилишга ҳаракат қилмаётганини кузатинг. Болани “Афсуски, мен ўз иқтидоримни ривожлантирмаётган эканман”, деб ўйлашга ишонтиринг.

“Жажжи академик”ка ўхшаган болани янгича фикрлашга ундайдиган журналлар ҳар доим “тўғри ва нуқта” деб таъкидлайдиган ўта жонсиз ўқув китобларига яхши рақобатчи бўлади. Бундай журналлар болани “нолга бўлиш мумкин эмас” деган хулосага келишга ёрдам беради. Ана шундагина нафақат юксак чўққиларни забт эта оладиган, балки бутун дунё олқишига сабаб бўладиган даҳолар етишиб чиқади.

Балки фарзандингиз даҳодир…

Дамин ЖУМАҚУЛ таржима қилди.

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet