Мақолалар

Энг қисқа ва тугал ваъз-насиҳат

Чоп этилди Dekabr 13, 2025 Энг қисқа ва тугал ваъз-насиҳатda fikr bildirishni o'chirish

«Бас, кимки зарра миқдорида яхшилик қилган бўлса, уни кўрар. Кимки зарра миқдорида ёмонлик қилган бўлса, уни ҳам кўрар» (Залзала сураси, 7-8-оятлар).

Ибн Аббос розияллоҳу анҳумо айтади: “Кофир кимса зарра миқдорида яхшилик қилса, унинг мукофотини дунёда кўради, охиратга қолмайди. Зарра миқдорида ёмонлик қилса, унинг азобини охиратда олади. Мўминлардан ким зарра миқдорида ёмонлик қилса, унинг жазосини дунёда олади, охиратга қолмайди. Агар зарра миқдорида яхшилик қилса, унинг мукофотини охиратда бир неча баробар кўпайтирилган ҳолда олади. Зарра – кафтни ерга қўйганда, унга ёпишадиган тупроқ”.

Баъзи ҳадисларда: “Зарра – вазнсиз, оғирлиги йўқ нарса”, дейилган. Шунга кўра, бу оят бир зарбулмасал бўлиб, Аллоҳ таоло банданинг ҳар бир амалини – у қанчалик кичик ёки катта бўлмасин, албатта, кўриб-билиб туриши ҳақида огоҳлантиради.

Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, бу оят нозил бўлганида, Абу Бакр розияллоҳу анҳу: “Ё Расулуллоҳ, биз қилган ҳар бир яхшилик ва ёмонлигимизни кўрамизми?” деб сўради. У зот: “Ёқтирмаган нарсаларингиз (яъни сизга етган мусибатлар) ёмонликнинг зарра мисқолларидир. Яхшиликнинг зарра мисқоллари эса сизга охиратда берилиши учун сақлаб қўйилади”, дедилар.

Абу Идрис айтди:«Бу гапнинг тасдиғи Аллоҳнинг китобида бор: “(Эй инсонлар!) Сизларга не мусибат етса, бас, ўз қўлларингиз қилган нарса (гуноҳ) сабаблидир. Яна У кўп (гуноҳ)ларни афв этиб турур. (Акс ҳолда мусибат бундан ҳам кўп бўлур эди.)” (Шўро сураси, 30-оят).

Муқотил айтди: «Ушбу оят икки киши ҳақида нозил бўлган. Бунга сабаб, “Таомни эса суюб турсалар-да, (ўзлари емасдан) мискин, етим ва асирларга едирурлар” (Инсон сураси, 😎 ояти нозил бўлганида, улардан бирининг олдига тиламчи келса, бир дона хурмо, бир бўлак нон ёки ёнғоқ беришни арзимас нарса деб ҳисоблар эди. Иккинчиси, ёлғон, ғийбат, номаҳрамга назар солиш каби гуноҳларга бепарво бўлиб: “Аллоҳ дўзахни фақат катта гуноҳлар учун ваъда қилган”, дер эди. Шунда бу оятлар уларни оз бўлса ҳам яхшилик қилишга, уни беришга рағбатлантириш ва ҳеч бир гуноҳни, ҳатто арзимас бўлса ҳам, кичик санамасликдан огоҳлантириш учун нозил бўлди. Чунки озгина яхшилик ҳам, озигина ёмонлик ҳам кўпайиши мумкин».

Саид ибн Жубайр айтади: “Қиёмат куни кишининг кичик бир гуноҳи ҳам кўзига тоғдай бўлиб кўринади. Яхшиликлари эса жуда ҳақир ва арзимас бўлиб қолади”.

Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу: “Бу Қуръондаги энг ҳикматли оятдир”, деган.

Каъбул Аҳбор бундай деган: «Аллоҳ таоло Муҳаммад алайҳиссаломга Таврот, Инжил, Забур ва Саҳифалардаги нарсаларни қамраб олган икки оятни нозил қилган. Булар: “Бас, кимки зарра миқдорида яхшилик қилган бўлса, уни кўрар. Кимки зарра миқдорида ёмонлик қилган бўлса, уни ҳам кўрар”, оятларидир».

“Муватто”да ривоят қилинишича, бир гадой Ойша розияллоҳу анҳонинг эшигига тиланиб келди. Унинг ҳузурида бир шингил узум бор эди. Ходимасига: “Ундан бир дона узум ол-да, унга бер”, деди. Бу гапдан у ҳайрон бўлди. Шунда Ойша розияллоҳу анҳо: “Нега ҳайрон бўляпсан? Бир дона узумда қанча зарра борлигини биласанми?” деди.

Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу тиланчига икки дона хурмо садақа қилганида, у буни арзимас санаб қўлини тортиб олди. Шунда Саъд: “Аллоҳ биздан зарра миқдорини ҳам қабул қилади. Иккита хурмода эса кўплаб зарра миқдорлари бор”, деди.

Мутталиб ибн Ҳантобдан ривоят қилинади: «Бир аъробий Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ушбу оятни ўқиётганларини эшитиб: “Ё Расулуллоҳ, зарра миқдоричами?!” деди. У зот: “Ҳа”, дедилар. Аъробий бир неча марта: “Қандай шармандалик! Қандай шармандалик!” деганича ўрнидан туриб, жўнаб кетди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Дарҳақиқат, аъробийнинг қалбига иймон кирди”, дедилар.

Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ айтади: «Фараздақнинг амакиси Саъсаъа Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига келиб, “Бас, кимки зарра миқдорида яхшилик қилган бўлса…” оятларини эшитгач, “Қуръоннинг бундан бошқа оятларини эшитмасам ҳам, парво қилмайман. Менга шунинг ўзи етарли. Ваъз ниҳоясига етди”, деди».

Маъмар Зайд ибн Асламдан ривоят қилади: «Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига келиб: “Менга Аллоҳ сизга ўргатган нарсалардан ўргатинг”, деди. У зот уни бир одамга юбордилар. У унга Залзала сурасигача ўргатганида: “Шу менга кифоя”, деб қайтиб кетди. Бу ҳақда Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламга хабар берилди. Шунда у зот: “Қўяверинглар, чунки у фақиҳ бўлди”, дедилар».

“Тасфсиру Қуртубий” асосида

“Кўкалдош” ўрта махсус ислом

таълим муассасаси ўқитувчиси

Авазбек ЖУМАБОЕВ

тайёрлади.

“Ислом нури” газетасининг 2025 йил, 22-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet