Мақолалар

Бани тамимлик шоир

Чоп этилди Avgust 21, 2026 Бани тамимлик шоирda fikr bildirishni o'chirish

Расулуллоҳ алайҳиссалом шеър ёзмаганлар. Ваҳий туша бошлаганида янги динни тан олгиси келмаган мушриклар у зотни – “шоир”, “сеҳргар” дея ёмонотлиқ қилмоқчи бўлишган. У зот шеърни мақтаб: “Албатта, шеърда ҳикмат бор”, деганлар (Имом Баззор ривояти).

Шеър яхшиликка ундаб, ёмонликдан қайтаради. “Ҳикмат” эса ман этиш маъносини беради. Жоҳилият даврида араблар оломон тўпланадиган бозорларда сўз мусобақаси уюштирганлар, бир қабила бошқа бирини сўз билан лол қолдиришга уринган. Буни нотиқлик ёки шеър орқали амалга оширганлар. Тарихда саҳоба шоирлар кўп бўлган. Уларнинг баъзилари Ҳассон ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Равоҳа каби таниқли бўлса, баъзилари танилмаган. Шундай шоирлардан бири Зибрақон ибн Бадр ибн Имруил Қайс ибн Халафнинг номи адабиётларда машҳур бўлса ҳам, ҳар ким ҳам унинг саҳобалигини, қачон Исломга кирганини ва таржимаи ҳолини билавермайди.

“Зибрақон” ой номларидан биридир. Бир ривоятда исми “Қамар ибн Бадр” ҳам дейилган. Ў заъфарон рангли салла кийиб юргани учун “Зибрақон” деб номланган.

Ҳижрий 8-йилда Макка фатҳ бўлгач, Каъба атрофидаги бутлар парчаланди, ширк аҳли мағлуб бўлди. Тавҳид байроғи кўкка кўтарилгач, ҳижрий 9-йилда ҳар тарафдан турли қабила вакиллари Расулуллоҳ алайҳиссалом ҳузурларига келиб, Исломни тан олганларини ва у зотнинг байроқлари остига ўтганини эълон қила бошладилар. Шунинг учун шу йил “Ҳайъатлар йили” деб номланди.

Бани Тамим улуғлари ва бошлиқлари ҳам у зотнинг ҳузурларига ўн кишидан иборат ўз вакилларини жўнатдилар: Ўъторид ибн Ҳожиб Зурора, Зибрақон ибн Бадр, Қайс ибн Осим, Қайс ибн Ҳорис, Нуъайм ибн Саъд, Амр ибн Аҳтам, Ақроъ ибн Ҳобис, Риeҳ ибн Ҳорис ибн Мужошиъ.

Улар пешинга яқин Масжиди Набавийга етиб келишди. Бу пайтда Пайғамбаримиз алайҳиссалом Оиша онамизнинг ҳузурларида эдилар. Билол ибн Рабоҳ розияллоҳу анҳу пешин намозига азон айтди. Одамлар Набий алайҳиссаломнинг чиқишларини кутиб турардилар. Бироқ у зот ҳадеганда чиқавермадилар. Сабри чидамаган бани тамимлик бир киши: “Олдимизга чиқинг, биз сизни кутяпмиз, эй Муҳаммад”, деб у зотни шошилтирдилар. Ҳазрат Билол улар олдига бориб: “Расулуллоҳ ҳозир чиқадилар”, деб уларни сабр қилишга ундади. Лекин Масжиди Набавийда овозларини кўтариб, беадаблик билан чақиришлари у зотга малол келди. Улар тўғrisida оят нозил бўлди:

“(Эй Муҳаммад алайҳиссалом), албатта (Сизнинг аҳли аёлларингиз истиқомат қиладиган) ҳужралар ортидан туриб Сизни (бақириб) чақирадиган кимсаларнинг кўплари ақлсиз кимсалардир” (Ҳужурот сураси, 4-оят).

Расулуллоҳ алайҳиссалом имомликка ўтиб намоз ўқиб беришларидан олдин уларнинг олдида бирпас тўхтаб, гапларини эшитишга мажбур бўлдилар. Улар: “Биз сўзга уста нотиқ ва маҳорати юксак шоирларимизни олиб келдик. Бизни эшитинг”, дейишди. У зот табассум қилдилар ва одамлар билан бирга пешин намозини ўқидилар. Кейин уйларига кириб икки ракат намоз ўқиб, масжид саҳнига келиб ўтирдилар. Бани тамимликлар ҳам у зот ўтирган жойга келишди.

Нотиқлар ва шоирлар мусобақаси бошланди. Бу мусобақага бани тамимликлар шоирлари Зибрақон ибн Бадрни олиб келишган эди. Бу ҳижрий 9-йилда бўлиб ўтган эди. Улар нотиқлик ва шеърда маҳоратлари устун эканини кўз-кўз қилиш учун келгандилар. Улар саҳроий арабларга хос қўрслик ва қўполлик билан: “Хатиб ва шоирларимиз гапиришига изн бер”, – дейишди. У зот: “Розиман, майли, гапирсин”, дедилар. Шунда нотиқ Ўъторуд ибн Ҳожиб ўрнидан туриб, Аллоҳга ҳамд айтиб ўзларининг фазилати, бой-бадавлатликлари ва одамлар орасида бизларга ўхшаши йўқ, дегандек сўз айтди.

Расули акрам унинг сўзини эшитиб, Собит ибн Қайсга: “Сен бу сўзларни айтган хатибга жавоб бер”, дедилар. Собит жавоб бериш учун ўрнидан турди. Лекин унинг ҳеч нарсадан хабари йўқ ва тайёргарлик ҳам кўрмаганди. Собитнинг жавоби Расули акрамга маъқул бўлди. Улар етарли жавобни олгандилар. Бошларини эгиб, енгилганларини изҳор этдилар.

Бани тамимлик нотиқ мот этилгач, улар: “Ё Расулуллоҳ, бизнинг шоиримизга сўзлашга изн беринг”, дейишди. У зот рухсат бердилар. Шунда Зибрақон ибн Бадр ўрнидан туриб, шеъrini кўтаринки ва жўшқин руҳда айтиб бўлгач, Расули акрам ўз шоирлари Ҳассон ибн Собитга: “Шеър билан жавоб бер”, дедилар. Масжидда шоир ва нотиқлар учун қўйилган минбарда Ҳассон ибн Собит жавоб шеърини айтди. Шу куни Набий алайҳиссалом ва мусулмонлар Ҳассон айтган шеър билан тутган мақомидан беҳад хурсанд бўлдилар.

Бани тамимликлар бу мусобақада енгилганларига ишонч ҳосил қилгач, бир-бирларига қараб: “Аллоҳга қасам, хатибимиздан хатиблари кучли экан, шоиримиздан шоирлари ҳам кучли экан”, деб тан беришди. Шу билан бани тамимликлар Исломни қабул қилдилар.

Зибрақон ибн Бадр жоҳилиятда ўз қавмининг бошлиғи бўлганидек, Исломга кирганидан кейин ҳам қавмидаги қадри ва иззат-обрўси янада ошди. Набий алайҳиссалом одамларнинг ақл-заковати, бошлиқ ва улуғлигига қараб муомала қилардилар. Шунга кўра, Набий алайҳиссалом Зибрақон ибн Бадрни ўз қавмидан закотларни тўплашга масъул қилиб қўйдилар. У бу ишни муваффақият билан адо этди. Ҳазрат Абу Бакр ҳам, ҳазрат Умар ҳам халифалиги даврида уни шу ишида қолдирдилар.

Набий алайҳиссалом вафот этгач, муртадлар бош кўтарди. Бироқ Зибрақон Исломдан зарра оғишмай иймонда собит турди. Кўп қавмлар закот тўлашдан бош тортганида ҳам, Зибрақон ўз қавмининг закотини йиғиб беришни канда қилмади.

Зибрақон ибн Бадр узоқ умр кўрди. Ҳаётининг охирги йилларида кўзи кўрмай қолди. Сийрат китобларида бу ҳақда маълумотлар кам учрайди. У ҳазрат Муовиянинг халифалиги даврида ҳам яшаган дейилади. Лекин унинг қачон вафот этгани ва қаерга дафн этилгани маълум эмас.

Зибрақоннинг саҳоба шоирлар қаторида муносиб ўрни бор. У ўз қавмининг бошлиғи бўлиб яшади.

Бобомурод ЭРАЛИЕВ тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet