Мақолалар

Жон узилгандан кейинги амаллар

Чоп этилди Noyabr 30, 2019 Жон узилгандан кейинги амалларda fikr bildirishni o'chirish

Маййит жон бериб бўлгач, унинг энгаги (жағини) юмшоқ латта билан бошининг тепа томонига тортиб боғланади, тўғрилаб ётқизиб, бошини салгина кўтариб, бироз қиблага мойил қилиб қўйилади. Чунки маййитнинг юзи қиблага бўлиши суннат амал ҳисобланади.

Маййитнинг бўғинлари бўшашади. Шунда тирсаги, бармоқлари бир букилиб, ўз ўрнига қайтарилади. Сонини букиб қорнига теккизиб, тиззасини букиб, соқини сонига теккизиб, ўз ҳолига қайтарилади[1].

Қўллари тўғриланади, оёқларининг бош бармоқлари бир-бирига яқинлаштириб боғланади. Кўз ва қовоқлари оҳиста силаб, ушбу дуо ўқилади:

 بسم الله و على ملة رسول الله صلى الله عليه وسلم اللهم يسر عليه أمره وسهل عليه ما بعده و أسعد بلقاءك واجعلْ ما خرج إليه خيراً من ما خرج عنه.

«Бисмиллаҳи ва аъла миллати росуллилаҳи соллаллоҳу алайҳи ва саллам. Аллаҳумма яссир алайҳи амроҳу ва саҳҳил алайҳи ма баъдаҳу ва асъад билиқоика важъал ма хорожа илайҳи хойрон миммо хорожа анҳу»

Яъни, «Аллоҳим унинг ишини осон қилгин, бундан кейинги ҳолатларида унга енгиллик бергин, ўзингга йўлиққанида уни бахтлилардан айлагин, ундан нимаики содир бўлган эса, содир бўлганларининг энг яхшиси каби қилгин».

قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَأَغْمِضُوا الْبَصَرَ، لِأَنَّ الْبَصَرَ يَتَّبِعُ الرُّوحَ. وَقُولُوا خَيْرًا، فَإِنَّ الْمَلاَئِكَة تُؤَمِّنُ عَلَي مَا قَالَ أَهْلُ الْبَيْتِ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه، وَالْحَاكِمُ وَقَالَ: صَحِيحُ الْإِسْنَادِ.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар:

«Ўликларингизнинг ҳузурида ҳозир бўлсангиз, кўзларини юмиб қўйинглар. Чунки кўзлар руҳларга эргашади. Унинг ортидан фақат яхши гапларни гапиринглар, чунки фаришталар аҳли байт айтган ҳар бир гапга омин дейдилар» Имом Ибн Можа ва Ҳоким ривоят қилишган. У киши: «Ҳадиснинг исноди саҳиҳ», деганлар.

عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَتْ: دَخَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَي أَبِي سَلَمَةَ وَقَدْ شَقَّ بَصَرُهُ، ثُمَّ قَالَ: إِنَّ الرُّوحَ إِذَا قُبِضَ، تَبِعَهُ الْبَصَرُ. فَضَجَّ نَاسٌ مِنْ أَهْلِهِ فَقَالَ: لاَ تَدْعُوا عَلِي أَنْفُسِكُمْ إِلاَّ بِخَيْرٍ، فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَي مَا تَقُولُونَ. ثُمَّ قَالَ: اللهُمَّ اغْفِرْ لأبِي سَلَمَةَ، وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ، وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ، وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ، وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ. رَوَاهُ مُسْلِمُ

Умму Салама розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. У киши айтадилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Абу Салама розияллоҳу анҳунинг (вафотидан сўнг) ҳузурига кирдилар. Унинг кўзлари очиқ эди. Уларни ёпиб қўйдилар. Сўнгра бундай дедилар: «Руҳлар чиққан пайти кўзлар уларга эргашади». Унинг аҳли оиласидагилар бақир-чақир қилиб юбордилар. Уларга қарата Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ўзингизнинг ҳақингизга фақат яхшилик сўраб дуо қилинглар. Зеро, фаришталар сизлар нима десангиз, шунга “омийн” дейдилар». Ва Абу Саламанинг ҳақига: Аллоҳим, Абу Саламани мағфират қил, ҳидоят топганлар орасида даражасини баланд айла, орқасида қолганларга Ўзинг унинг ўрнини бос. Эй оламлар Рабби, бизни ва уни мағфират қил. Унинг қабрини кенг қил, нурга тўлдир», деб дуо қилдилар»[2].

Иссиқдан ҳолати ўзгармаслиги учун маййитнинг кийими ечиб, устига енгил мато ёпиб қўйилади. Бунинг далили саҳобайи киромларнинг Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг вафотларидан кейин қилган мунозараларидир: Саҳобалар (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилинади: «Улар бир-бирларидан ўликларимизнинг либосларини тирикларнинг кийимини ечиб олингани каби ечиб олайликми ёки либослари билан бирга ғусл қилдирайликми, дейишди? Шунда ҳотифдан: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни ечинтирманглар», деган овозни эшитдилар». Бошқа бир ривоятда: «Ўлган чоғи эгнида бўлган кийими билан ювинтиринглар», деган овозни эшитдилар, деган гаплар бор.

Бундан олинадиган ҳукм: саҳобайи киромларнинг ўликларини ювишдан олдин кийимларини ечиб олишган, биз ҳам шунга эргашамиз. Кийим ечиб олинишининг сабаби, инсоннинг жони узилиши билан нерв томирлари қўйиб юборади. Унинг танасидан нажосатлар чиқиб кетиш эҳтимоли жуда катта. Агар ечиб олинмаса, улар кийим востиасида тананинг ҳамма жойига тарқаб, ёқимсиз ҳид таратиши мумкин. Бироқ Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан фақат хушбўйлик ажраган. Али розияллоҳу анҳу бундай деганлар: «Вафотингиздан олдин ҳам, кейин ҳам хушбўйсиз»[3].

Шишиб кетмаслиги учун қорнига қилич ёки шунга ўхшаш (темирдан бўлган) нарса қўйиб қўйилади. Унинг ҳузурида хушбўйликлар тутатилади. У ётган хонадан ҳайз кўрган ва нифос кўрган аёллар ҳамда жанобат етган кишилар чиқариб юборилади.

Агар маййит ўлим касалида ётмасдан, бирданига вафот этган бўлса, вафот топганига ишонч ҳосил қилиш учун бироз кутилади. Аниқ бўлса, сўнгра унинг гавдаси ростлаб қўйилади. Қўни-қўшни, яқин қариндошларига хабар берилади. Уни дафнга тайёрлаш тезлаштирилади. Қарзларини адо қилишга шошилинади.

Агар вафот этган киши ҳомиладор аёл бўлиб, қорнидаги бола қимирлаётган бўлса, қорнини ёриб, бола олинади[4].

Шуранбилолий «Амдодил Фаттоҳ» китобида бундай дейдилар: «Ўлим сабабидан маййитдан нажосат чиқиши эҳтимоли борлиги эътиборидан унинг ҳузурида Қуръони каримдан тиловат қилинмагани маъқул.

Сўнгра бирор тахтага ёки ердан кўтарилган нарса устига икки қўли ёнига қилиб ётқизилади, унинг қўлини кўксига қўйиш умуман мумкин эмас. Чунки бу аҳли китобларнинг амали. Мўмин киши уларга эргашиб, тақлид қилмаслиги керак.

Сарир (тахта)нинг оёқ томони бош томонидан кўра сал қуйироқ бўлса, маййитни ювгандаги сув туриб қолмасдан, тушиши учун шу тарафга бирор тоғора қўйилади. Кейин сарир (тахта)га тоқ саноқда (энг кўпи билан етти маротабагача) хушбўйлик сурилади. Кафанига эса уч маротаба сурилади. Бу иш ўлимидан кейиноқ амалга оширилади. У мукаммал ювинтириб бўлинмагунича ҳузурида Қуръон қироат қилинмайди.

Маййит агар бирон васият қилиб кетган бўлса, унинг васиятини ва қарзлари бўлса, қарзларини адо қилишга шошилинади.

[1] «Фатовои оламгирийя». Байрут: «Дорул-кутубил-илмийя». 2000, 1-жуз, 173-бет.

[2] Али ибн Султон Муҳаммад ал-Қори. «Фатҳу бобил-иноя». Байрут: «Дорул-арқам». 1998, 1-жуз. 428-бет.

[3] Али ибн Султон Муҳаммад ал-Қори. «Фатҳу бобил-иноя». Байрут: «Дорул-арқам». 1998, 1-жуз, 429, 430-бетлар. Шунингдек, Абу Закариё Яҳё ибн Шараф Нававий. «Риёзус-солиҳийн». Тошкент: «Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компаниясининг Бош таҳририяти. 2015, 425– бет.

[4] «Фатовои оламгирийя». Байрут: «Дорул-кутубил-илмийя». 2000, 1-жуз, 173-бет.

 

 

 

 

 

 

Пўлатхон КАТТАЕВнинг

“Исломда жаноза” китобидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet