Мақолалар

Намоз мўминларга вақтида фарз қилинди

Чоп этилди Dekabr 24, 2020 Намоз мўминларга вақтида фарз қилиндиda fikr bildirishni o'chirish

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Қиёмат куни банданинг биринчи бўлиб ҳисоб қилинадиган амали намоздир. Агар у яроқли бўлса, нажот топиб, муваффақиятга эришибди. Агар яроқсиз бўлса, ҳасрат-надоматда қолибди…” дедилар (Имом Термизий ривояти).

Дарҳақиқат, намоз диннинг устунидир. Уни тиклаган киши ютибди, уни бузган эса ютқазибди. Намозни тиклаш унинг барча рукн ва шартларини ўрнига қўйиш билан бўлади. Ана шундай шартлардан бири уни ўз вақтида адо қилишдир. Мазкур шарт тўлиқ адо этилмаса, савобдан маҳрум бўлиш, ҳатто қабул бўлмаслиги ҳам мумкин, Аллоҳ асрасин.

Бомдоднинг вақти тонг уфқда кўндаланг бўлиб оқаргандан то қуёш чиққунчадир. Шу муддатда (қарийб бир ярим соат) бомдод намозини ўқиш мумкин. Унинг мустаҳаб вақти ерга ғира-шира ёруғлик туша бошлаган пайтдир. Масжидларимизда такбир учун тайин қилинган вақтлар ҳам ана шу мустаҳаб вақтга мувофиқ келади.

Пешиннинг вақти қуёш заволга оғгандан бошлаб то ҳар бир нарсанинг сояси ўзига икки баробар бўлгуничадир. Завол пайтидаги соянинг эътибори йўқ. Пешинни ёзнинг иссиқ кунларида, шунингдек, ҳаво булутли бўлганида кечга суриш мустаҳаб саналади.

Пешиннинг вақти чиққач, асрнинг вақти киради ва қуёш ўзгаргунига қадар давом этади. Агар аср шу вақт оралиғида ўқилмаган бўлса, уни то қуёш ботгунича ўқиш мумкин, лекин кароҳияти бор. Асрни ҳам, модомики, қуёш ўзгармаган, яъни кўзни қамаштирмайдиган ҳолатга етгунича бўлса, кечиктириб ўқиш мустаҳаб саналади. Чунки уни аввалги вақти кириши билан ўқишда вақтнинг тўлиқ кирмай қолиш хавфи бор.

Шомнинг вақти қуёш ботгандан то шафақ ғойиб бўлгуничадир. Шомни ҳаво очиқ кунларда вақти кириши билан ўқиш, ҳаво булутли бўлганида кечиктириб ўқиш мустаҳаб саналади. Чунки булутли кунда қуёшнинг тўлиқ ботган-ботмагани иштибоҳ – шубҳали бўлиб қолади.

Шафақ йўқолгандан то бомдоднинг вақтигача хуфтон ва витрнинг вақти ҳисобланади. Хуфтонни кечанинг учдан биригача, витрни эса уйғонишига ишонганлар учун кечанинг охиригача суриш мустаҳабдир. Шунингдек, булутли кунда хуфтонни эрта ўқиш ҳам мустаҳаб саналади.

Мўмин киши доимо намозларни мустаҳаб вақтларида ўқишга интилмоғи лозим. Ана шунда у кўпроқ ажр-савобга эга бўлади. Агар беш вақт намоз масжидда жамоат билан адо қилинадиган бўлса, ҳар бир намоз ўзининг мустаҳаб вақтида ўқилган ҳисобланади. Чунки масжидларимизда намоз вақтларини белгилашда шулар эътиборга олинган.

Намозлар уйда ёки сафарда ёлғиз ўқилганда юқорида зикр қилинган вақт ва ҳолатларга риоя қилиш тавсия этилади. Акс ҳолда уларни кечиктириш ёки эрта ўқиб олиш эҳтимолдан холи эмас. Вақтидан илгари ўқилган намоз ҳисобга ўтмайди – уни қайта ўқиш вожиб. Вақти чиққандан кейин ўқилган намоз адо эмас, қазо ҳисобланади. Намозларни мустаҳаб вақтларидан ўтказиб юбориш макруҳ бўлади. Натижада намознинг савобидан буткул маҳрум бўлиш хавфи бор.

Баъзида намозларни сафарда жамлаб ўқиш мумкин, дейдиганлар учраб қолади. Аслида бу нарса шофиъийларга нисбат берилади. Улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Арафот ва Муздалифада намозларни жамлаганларига сафарни иллат қилиб келтиришади. Шунингдек, баъзи ҳадисларни ҳам далил сифатида ушлашади.

Аммо бизнинг мазҳабда бундай гап йўқ. Улар айтаётган ҳадислар эса оҳод бўлиб, намоз вақтларини ўзгартириш учун далилликка ярамайди. Чунки намоз вақтлари мутавотир хабарлар билан собит бўлган.

Арафот ва Муздалифада намозларни жамлаш масаласига келсак, уни бошқасига қўллаш тўғри эмас. Чунки унинг бир қанча шартлари бўлиб, улар бошқа ўринда топилмайди. Жумладан, эҳром ва султон, яъни имомул акбар ёки унинг ноиби Арафотда пешин ва асрни пешиннинг вақтида жамлаш учун шарт ҳисобланади. Бу шартлар эса йилда фақатгина бир марта, муайян макон ва замонда топилади, холос. Ҳатто асосий жамоатга улгурмаган ҳожи ҳам Арафотда пешин билан асрни алоҳида ўқийди. Икки намозни Арафотда жамлаш мазҳабимизга кўра, ҳажнинг суннат маносикларидандир.

Муздалифада шомни кечиктириб, хуфтон билан жамлаш ҳажнинг маносикларидан бўлиб, мазҳабимизда вожиб саналади. Шунинг учун иккисини жамлаш ёлғиз киши (ҳожи)га ҳам вожибдир. Унинг шарти эҳром (ҳаж учун), макон (Муздалифа) ва замон (тўққизинчи зулқаъда)дан иборат. Бундан маълум бўладики, намозларни жамлаш учун қўйилган шартлар Арафот ва Муздалифадан бошқа ўринда умуман топилмайди. Шу сабаб (намозларни жамлаш учун) бошқа узрлар, масалан, мусофирликни Арафот ва Муздалифадаги ҳолатга қиёслаш имконсиздир.

Мазҳабимизда мусофир ёки бемор ўта зарурат пайдо бўлгандагина пешин билан асрни, шом билан хуфтонни бирин-кетин ўқиб олиши мумкин. Бу ташқаридан қараганда жамлашга ўхшаса-да, аслида бошқа-бошқадир. Яъни, пешин ҳам, аср ҳам ўз вақтида ўқилган бўлади. Масалан, мусофир пешиннинг вақти чиқай деганида тўхтаб, пешинни ўқийди. Ўқиб бўлиши билан асрнинг вақти киради. У дарҳол асрни ҳам ўқиб олади-да, сўнг йўлида давом этаверади. Аммо заруратсиз мусофир ҳам, бемор ҳам намозларни юқоридаги каби кечиктириши ёки шошилтириши дуруст эмас. Буни ушбу ҳадислар ҳам қўллаб-қувватлайди:

Абдуллоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Арафот ва Муздалифадан бошқа ерда намозларни ўз вақтидан илгари ўқиганларини кўрмадим” (Икки шайх ривояти).

Ойша розияллоҳу анҳо айтади: “Мен то вафотларига қадар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг намозни охирги вақтигача кечиктирганларини кўрмадим” (Имом Дорақутний ривояти).

“Шарҳу Мухтасари Таҳовий”, “Ҳидоя”,  “Файзул Борий” ва “Иъламул анаам”

асарлари асосида Азизбек ХОЛНАЗАРОВ тайёрлади.

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet