Мақолалар

Зайд ибн Саъна

Чоп этилди Sentabr 29, 2022 Зайд ибн Саънаda fikr bildirishni o'chirish

Мажлисда Зайд ибн Саъна бир гуруҳ яҳудий роҳиблари билан Ибн Ҳаййабоннинг сўзларини диққат билан тингларди. Ибн Ҳаййабон Шомдан келиб, Ясрибни макон тутганди. Зайд ибн Саъна яҳудий олими гапларининг ростлиги, имонининг қуввати, Тавротни кўп ўқиб, кўп билишига эътиборини қаратди. Фақат бир нарса…

Фақат бир нарса Зайд ибн Саънага тинч­лик бермасди. Нима учун роҳиб серсоя, зилол сувларга бой, жаннатмонанд юртини ташлаб Ясрибга келди экан?..
Умрининг қолган қисмини аҳли, ватани, қариндошлари ва уйидан олисда ўтказишга уни нима мажбурлади?..
Ибн Ҳаййабон гапини тугатмасиданоқ, Зайд ибн Саъна сўз бошлади: “Муҳтарам руҳоний, айтинг-чи, нима сабабдан диёрингизни ташлаб бу ерга келдингиз? Китобларда ушбу диёрнинг мўътадил ҳавоси, гўзал табиати, зилол сувлари, баракотли иқлими кўп зикр этилган. Юртингизда динингиз амалларини бажаришингизга сизга нима тўсқинлик қилади?!”
Руҳоний бундай жавоб берди: “Аллоҳга қасам, албатта, Шом диёри сен айтганингдан ҳам аъло. Суви тотли, ҳавоси мўътадил, иқлими баракотли. Биз у ерда омонда ва хотиржаммиз. Мен чиқиши тобора яқинла­шаётган Набийни кузатиш учун келдим. Ушбу гўзал диёрингиз унинг ҳижрати ва даъватининг бошланиш еридир”.
Зайд ибн Саъна: “Бу билан сиз китоблари­мизда хабари келган, фарзандларимизга ­башоратини берадиганимиз Набийни назарда тутмоқдамисиз?” деганида, роҳиб: “Айнан уни назарда тутмоқдаман”, деди.
* * *
Кутилаётган Набийнинг нубувват аломатлари, сифатлари ҳақидаги гап-сўзлар қавм орасида авж олди. Яҳудийлар барчани ушбу Пайғамбарга имон келтиришга чақирардилар. Унга эргашиш, ёрдам бериш билан кишилар яхшиликка эришиши, аксинча, бош тортиш, кўмаксиз қолдириш билан ёмонликка учрашни таъкидлардилар.
* * *
Ибн Ҳаййабон кўп яшамади. Кутилаётган Набийни кўриш, даъватига эргашиш, нубувватига имон келтириш, нусрат қозонишини кўриш унга насиб этмади.
* * *
Ибн Ҳаййабоннинг ўлимидан сўнг Яс­рибда Маккада Пайғамбар зоҳир бўлгани, унга эргашувчилар сони кундан-кунга ортаётгани ҳақидаги хабарлар тарқала бошлади.
* * *
Дастлаб муҳожирларнинг карвони, ке­йин Набий алайҳиссалом дўстлари Абу Бакр Сиддиқ билан Мадинага келдилар.
Кишилар ҳидоят ва раҳмат элчиси На­бий алайҳиссалом, у зотнинг дўстлари ис­тиқболига пешвоз чиқдилар.
Бу ҳолатдан яҳудийлар ғамга ботди. Қалблари нафратга тўлди. Лекин Зайд ибн Саъна улар жумласидан эмасди. Унинг вазифаси бошқача эди.
Келинг, сўзни Зайднинг ўзидан эшитайлик: «Муҳаммад ибн Абдуллоҳни узоқ ва синчковлик билан кузатдим. Ҳатто энг кичик аломатларгача эътибор бердим. Фақат иккита сифатини билиб ололмадим.
Биринчиси, ҳилмлари ғазабларидан устун.
Иккинчиси, қанчалик қаттиқ ғазаблан­масинлар, шунчалик очиқ кўнгилликлари ва юмшоқликлари ортиб бораверади.
Шу икки сифатини излай бошладим ва уларни топдим.
Ҳодиса бундай бўлганди. Бир куни Ра­су­луллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳуж­ра­ларидан чиқдилар. Ёнларида Али ибн Абу Толиб розийаллоҳу анҳу ҳам бор эди. Шу вақт бир бадавий уловида Набий алай­ҳиссаломнинг олдиларига келиб тўхтади ва: “Ё Расулуллоҳ, қавмдошларимга Ис­лом­га кирсалар Аллоҳ таоло яхшиликларни мўл-кўл қилиши ва фаровон ризқ-рўз беришини айтгандим. Кўп ўтмасдан қа­ҳатчилик кел­ди. Ё Расулуллоҳ, уларни ҳирс сабаб Ислом­дан қайтишлари­дан қўрқмоқдаман. Боиси Исломга манфаат учун киришганди. Қавм­дошларимни оғир ҳолатдан чиқарадиган ва ёрдам бўлади­ган бирор нарса бера оласизми?” деди. Набий алайҳиссалом, “Қўлингдаги молдан бирор нарса борми?” деган назарда Алига қаради­лар. Али розийаллоҳу анҳу: “Ё Расулуллоҳ, биз­га келганлардан бирор нарса менда қол­ма­ди”, деди.
Зайд ибн Саъна айтади: “Бу фурсатни қўл­дан чиқаргим келмади. Расулуллоҳ соллал­лоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига яқин­лашдим ва: “Эй Муҳаммад, фалон муддат­га, шунча-шунча мол эвазига менга хурмо сот­майсизми?” дедим. У зот алайҳиссалом: “Хўп”, дедилар. Кармонимдан 80 мисқол (1 мисқол – 4,68 gr.) тилла чиқардим ва уларни На­бий алайҳиссаломга топширдим. У зот алайҳиссалом тиллаларни ҳалиги бадавий­га бературиб: “Қавмдошларингни шу маб­лағ эвазига қутқариб ол ва улар орасида адо­лат қил”, дедилар.
* * *
Зайд ибн Саъна сўзида давом этади: «Бел­гиланган муддатга бир ёки икки кун қолганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни Абу Бакр, Умар ва бир неча саҳобалар билан бирга кўрдим. Улар мусулмонлардан бирининг жаноза намозига чиқишган экан.
Намозни тугатишгач, Набий алайҳис­салом ўша ердаги деворга суяниб ўтир­дилар. Ол­диларига бориб ридоларидан тортдим ва қўполлик билан: “Эй Муҳаммад, ҳақимни бермайсизми? Аллоҳга қасам, Бани Абдул­мутталибнинг ҳақларни адо қилишда сансалор қилишларини билгандим. Албатта, сизларнинг ёмон табиатли кишилар эканингизни ҳаммадан ҳам яхши биламан”, дедим. Кейин атрофларидаги саҳобаларга бирма-бир назар ташладим. Қарасам, Умар ибн Хаттоб ҳар томонга аланглаяпти. Кейин менга ўткир назар ташлаб: “Ҳақиқатан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга мен эшитган гапларни айтяпсанми? У зот билан мен кўрган муомалани қиляпсанми? Жоним измида бўлган Зотга қасам, агар сенга имонга кириш фурсати берилишидан қўрқмаганимда, шу қиличим билан бошингни олардим”, деди.
Пайғамбаримиз алайҳиссалом эса, сокинлик ва хотиржамлик билан менга қаради­лар. Кейин Умар ибн Хаттобга: “Эй Умар, у билан мен сендан бошқа бир муомалага муҳтож эдик. Бунинг ўрнига менга унинг ҳақини гўзал адо этишим, унга эса ҳақини яхши муомала билан сўрашини буюришинг керак эди. Эй Умар, у билан бирга бор ва ҳақини бериб юбор. Яна уни қўрқитганинг учун 20 соъ хурмо қўшиб бер”, дедилар.
Умар хотиржам бўлди. Кейин мен билан кетди. Ҳақимни ва 20 соъ хурмо ортиқча берди. Мен: “Эй Умар, ортиқча хурмо керак эмас”, дедим. Умар розийаллоҳу ан­ҳу: “Пўписа қилганим учун Расулуллоҳ алай­ҳиссалом уни сенга беришимни буюрдилар. Олавер”, деди. “Эй Умар, мени танийсанми?” деб сўрадим. У: “Йўқ”, деб жавоб берди. “Зайд ибн Саъна бўламан”, дедим. Умар розийаллоҳу анҳу: “Роҳибми?!” деб сўради. “Ҳа”, дедим. Умар розийаллоҳу ан­ҳу: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва сал­лам билан бундай муомала қилишингга ва бундай гаплашишингга се­ни нима ун­дади?” деб сўради. Мен: “Эй Умар, Набий алайҳиссаломнинг барча нубувват ало­мат­ларини юзларидан билиб олдим. Фа­қат ик­китасини тополмадим. Бири, ҳилмла­ри ғазабларидан устунлиги, иккинчиси, қан­чалик қаттиқ ғазабланмасинлар, шунчалик очиқ кўнгилликлари ва муло­йимликлари ортиб бораверади. Иккисини энди топдим. Эй Умар, гувоҳлик бераман, Аллоҳни Раб, Исломни дин, Муҳаммад алайҳисссаломни Набий деб рози бўлдим. Молимнинг ярми Муҳаммад алайҳиссалом уммати учундир”, деди. Умар розийаллоҳу анҳу: “Балки баъзи­ларига дегин, уларнинг барчасига етказол­майсан”, деди. Мен: “Ҳа, баъзиларига”, дедим.
* * *
Умар ибн Хаттоб ва Зайд ибн Саъна Расу­луллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳу­зурларига қайтишди. Пайғамбаримиз алай­ҳиссалом: “Нима учун қайтиб келдингиз?” деб сўрадилар. Зайд: “Аллоҳдан Ўзга илоҳ йўқ, У Ягона, шериги йўқ экани ва сиз Аллоҳнинг набийси ва расули эканингизга гувоҳлик бериш учун келдим, деди.

Абдураҳмон Раъфат Пошонинг
“Саҳобалар ҳаётидан лавҳалар” асаридан
Юлдуз КОМИЛОВА таржимаси

“Ҳидоят” журнали 

 

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet