Мақолалар

Берувчи, олувчи, воситачи – гуноҳда баробар

Чоп этилди Noyabr 11, 2024 Берувчи, олувчи, воситачи – гуноҳда баробарda fikr bildirishni o'chirish

2023 йилда ўтказилган тадқиқотга кўра, Transparency International коррупцияга қарши кураш ташкилотининг “Коррупцияни аниқлаш” индексида Ўзбекистон 180 давлат орасида Мўғулистон билан айни бирга – 121-ўринни эгаллаган. Бу ўтган йилга (126-ўрин) қараганда Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш бироз яхшиланганини кўрсатади.

Порахўрлик бизнинг Ватанда қачон илдиз отиб улгурган? Бунинг тарихи жуда узоқ. Ҳатто Чор россияси истилосидан олдин ҳам унинг аломатлари бўлган. Аммо даҳрий шўролар даврига келиб порахўрлик бутун Иттифоқ бўйлиб кенг қулоч отган. Чунки Худони танимаган жамиятда одамларнинг кўзидан пана қилиб ҳамма ишни бемалол қилаверса бўлади.

Ҳосили калом, порахўрлик улкан мамлакатни заволга бошлаган асосий омиллардан бири бўлди.

Аммо инсоният юксак маданий ютуқларга эришгани (?) боис ҳозирги кунга келиб “ришва”, “пора” деган жиноят аломатини ифодалайдиган, архаик сўзлар муомаладан деярли чиқиб кетди. Уларнинг ўрнини “ҳадя”, “совға”, “тортиқ” деган эшитган қулоққа хуш келадиган сўзлар эгаллади. Аммо ном ўзгарган билан моҳият ўша-ўша – озгина қистирсангиз ишингиз ҳал.

Аллоҳ таоло: Мол (ва бойлик)ларингизни ўрталарингизда ботил (йўллар) билан емангиз! Шунингдек, била туриб, одамларнинг ҳақларидан бир қисмини гуноҳ йўли билан ейиш (ўзлаштириш) мақсадида уни ҳокимларга ҳавола этмангиз!” (Бақара сураси, 188-оят), деб огоҳлантирган.

Давлатимиз раҳбари коррупцияга қарши муросасиз кураш эълон қилгани, ҳар бир йиғилишда сўзлаган нутқида ушбу иллатга қарши курашишга жамоатчиликни даъват этаётганининг ҳикмати ана шу ояти шариф кўрсатмасидир. Зотан, бир одам муҳтож бўлганидан қайсидир раҳбарнинг қабулига келса, у эса ишини битказиб бериш учун “ҳадя” талаб қилса, бу билан унинг аҳволини баттар оғирлаштиради.

Шу тариқа, жамиятда қашшоқ, ночор ва аламзада бир қатлам пайдо бўлади. Таъбир жоиз бўлса, бузғунчи оқимларнинг тузоғига энг осон тушувчи кишилар – ана ўшалардир. Коррупция келтириб чиқарадиган зарарларнинг биргинаси бу. Шугина мисолнинг ўзиданоқ экстремистик гуруҳларнинг шаклланишида порахўр амалдорларнинг ҳам ҳиссаси бор экани яққол кўзга ташланади.

Маълумингизки, пора олди-бердиси одатда икки ёки уч киши ўртасида содир бўлади: олувчи, берувчи ва воситачи. бунда, албатта, воситачининг ҳам манфаати бўлади. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам пора берувчини ҳам, пора олувчини ҳам лаънатладилар” (Имом Аҳмад ва тўртовлари ривоят қилган, Термизий ҳасан ҳамда Ибн Ҳиббон саҳиҳ деган).

Имом Аҳмад “Ва ар-Роиш” “Порада ўртада турувчи” лафзини зиёда қилган. “Роиш” – пора берувчи ва олувчи ўртасидаги воситачи. У “элчи”лик қилганига ҳақ оладими, йўқми фарқ қилмайди”.

“Ниҳоя” асари соҳиблари: ”Берувчи бергани, олувчи пора олгани ва воситачи эса ботил ишга кўмаклашгани учун гуноҳда баробардирлар”, деган.

Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган яна бошқа бир ҳадисда эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Пора берувчи ҳам, пора олувчи ҳам дўзахдадир” (Табароний ривояти), деганлар.

Одатда ҳеч ким мажбур бўлмаса пора бермайди. Порани одатда “мажбур” бўлмаса олмайди ҳеч ким – униси ҳам, буниси ҳам мажбурият юзасидан қилади бу ишни.

У ҳолда уларни мажбурловчи ким?

Бунинг жавоби жуда оддий. Балои нафс. Аммо “тортиқ” олиш, “ҳадя” билан сийланиш унчалик қулай иш эмас.  Не-не талантли одамларнинг пора билан қўлга тушиб қамалиб кетганини, не-не иқтидорли кимсаларнинг пора олиб қўлга тушмасдан юргани, аммо эл-юртнинг назаридан қолганига гувоҳмиз. Чунки пора моҳият эътиборига кўра, ҳаром, ҳаром еган киши ҳалол кўринадими!

Аллоҳ таолонинг амрига бўйсунган, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатига амал қилган мўминлар порахўрлик деган нарсадан узоқ бўлмоғи керак. Чунки пора олди-бердисига аралашганлар Аллоҳ таолонинг раҳматидан бенасиб қолишга маҳкум бўлган нотавонлардир.

Коррупция мавжуд жамиятда адолат бўлмайди. Негаки, порахўрлик давлатда қонун устувор бўлишига тўсқинлик қилади. Бунинг оқибатида давлат ва жамият бир жойда депсиниб тураверади. илм-маърифат равнақ топмайди, жабру зулм урчийди, адолатсизлик ҳукм суради…

Республикамизда коррупцияга қарши жиддий чоралар кўрилиб, бу саъй-ҳаракатлар ўз самарасини бера бошлагани яхши, албатта. Аслида ўзбек миллатига мансуб кишининг, мўмин-мусулмон банданинг “ҳадя” ишларига аралашиши динимиз ва миллатимизга, ўша инсоннинг ўзининг виждонига қарши жиноятдир.

Бинобарин, пора олган кимса ўзининг қадр-қийматини, шаънини топтаган бўлади. Шаъни топталган одамнинг яна нимаси қолади!

Дамин ЖУМАҚУЛ

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet