Мақолалар

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу

Чоп этилди Iyun 14, 2026 Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳуda fikr bildirishni o'chirish

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу Ҳудайбия сулҳидан олдин Исломга кирган. У Ризвон байъатида иштирок этиб, Аллоҳ таолонинг розилигига эришган мўминлардан.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни ўз қабиласига қози сифатида жўнатганлар.

Маъқал розияллоҳу анҳу Мадина билан Ваъдул-қурра орасидаги чўлда яшаган Музайна қабиласига мансуб. Куняси Абу Абдуллоҳ, Абу Ясор ёки Абу Али деган ривоятлар бор. Асли куняси Абу Али.

У Ҳудайбиядан аввал Исломга кириб, Байъатур-ризвонда қатнашди ва Аллоҳ розилигига эришди: «(Эй Муҳаммад!) Дарҳақиқат, Аллоҳ мўминлардан – улар дарахт остида Сизга байъат (қасамёд) қилаётган вақтларида – рози бўлди. Бас, У уларнинг дилларидаги нарса (садоқат)ни билиб, уларга хотиржамлик туширди ва уларни (Хайбар жангидаги) яқин ғалаба билан мукофотлади» (Фатҳ сураси, 18-оят).

Ояти каримада назарда тутилган байъат Ҳудайбияда Самра дарахти остида қилинган байъат бўлиб, Ризвон байъати, деган ном билан тарихга кирган. Унда 1400 саҳоба Қурайшликлар билан ўлгунларича жанг қилишга байъат беридилар.

У Музайна қабиласининг бошлиқларидан, обрўли инсон эди. Суҳбати эштиладиган, насиҳат қилса амал қилинадиган инсон эди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни қабиласидаги баъзи бир ихтилофларни ҳал этиши учун қозилик вазифасига тайинлаганлар.

Маъқал ибн Ясор идда муддати тугаган аёлларни ўз эрлари билан қайтадан уйланишлари ҳақидаги ояти кариманинг нозил бўлишига сабабчи бўлган.

Бу ҳодиса “Кутуби ситта”да Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилиб келтирилган: “Бир синглим бор эди. Уна уйланиш истагида бўлганлар талайгина эди. Ҳеч кимга розилик бермай тургандим. Шунда амакимнинг ўғли унинг қўлини сўради. Синглимни унга никоҳлаб бердим. Бир қанча муддат яшашди. Кейин эри ражъий талоқ билан синглимдан ажрашди. Фақат идда муддати тугагунча қайтариб олмади. Унинг идда муддати тугагач, уйланиш истагида бўлганлар яна менга мурожаат қила бошлашди. Шунда амакимнинг ўғли синглимни қайтариб олишни истади. Унга: “Аввал ҳам синглимни истаганлар кўп эди. Ҳаммасига рад жавобини бериб, сенга узатдим. Сен ундан раъжий талоқ билан ажрашдинг. Яъни қайтариб олишинг мумкин бўлгани ҳолда қайтариб ҳам олмадинг. Бошқалар толиб бўла бошлаганда яна уйланиш истагидасан. Аллоҳ номи билан қасам ичиб айтаманки, уни асло сенга бермайман”, дедим. Шунда ушбу ояти карима нозил бўлди: “Хотинларни талоқ қилганингизда (идда) муддатига етган бўлсалар, (эй ота-она ва қариндошлари), улар ўзаро яхшиликча келишиб олган бўлсалар, эрларига (қайтадан) никоҳланишларида уларга тазйиқ ўтказмангиз! (Бу гаплар) сизлардан Аллоҳга ва охират кунига имон келтирганлар учун насиҳат сифатида айтилмоқда. Бу сизлар учун энг беғубор ва пок (ҳукм)дир. Аллоҳ билур, сизлар билмассизлар” (Бақара сураси, 232-оят). Дарҳол қасамимнинг каффорати ўтаб, синглимни эрига қайта никоҳлаб бердим» (Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Абу Довуд ривоятлари).

Бошқа бир ривоятда эса: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Маъқилни чақирдилар ва ояти каримани ўқиб бердилар. Шунда у қасамини бузиб, Аллоҳнинг амрига бўйин эгди”, тарзида ривоят қилинган.

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу кўплаб ҳадислар ривоят қилган. Улардан 34 таси “Кутуби ситта”да, “Муснад” асарида эса 27 таси, Табаронийда эса юздан зиёди келтириб ўтилган. Улардан айримларини келтириб ўтсак:

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай буюрадилар: «Ким тонг оттирганда уч марта “Аъузу биллаҳис-самийъил алийм минаш шайтонир рожийм” деб туриб, “Ҳашр” сураси охиридан уч оятни тиловат қилса, Аллоҳ унга етмиш минг фариштани вакил қилиб қўяди. Улар унга кеч киргунча саловот айтадилар. Агар у ўша куни ўлса, шаҳид ҳолида ўлади. Ким ўшаларни кеч кирганда айтса, ҳудди ўшандоқ бўлади”, дедилар» (Имом Термизий ривояти).

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам буюрадилар: “Ясин Қуръоннинг қалбидир. Ким уни Аллоҳни ва охират кунини умид қилиб ўқиса, албатта, мағфират қилинади. Уни ўликларингизга ўқинглар” (Имом Аҳмад, Имом Абу Довуд, Имом Насаий, Имом ибн Можа ва Имом ал-Ҳоким ривоятлари).

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Бир киши Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига келиб: “Эй Аллоҳнинг Расули! Бир жамолли ва ҳасабли аёл топдим. Аммо туғмас экан. Унга уйланаверайми?” деди. “Йўқ”, дедилар. Кейин у зотга иккинчи марта келди. Яна қайтардилар. Сўнгра учинчи марта келганида: “Эрига муҳаббат қиладиган ва кўп туғадиган аёлга уйланинглар. Мен бошқа умматларга сизларнинг кўплигингизни кўз-кўз қилувчиман”, дедилар» (Имом Абу Довуд, Имом Насаий ва Имом Ҳоким ривоятлари).

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу кўплаб саҳобалар каби Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг вафотларидан кейин Мадинада тура олмади. Янги қурилган Басра шаҳрига илк жойлашганлардан бири бўлди. Ҳазрат Умар розияллҳу анҳу уни бир канал қазиш ишларига бош қилди. Ҳалифа буйруғига кўра, Басра яқинида бир канал қаздирди ва канал унинг номи билан – Наҳри-Маъқал дея номланди. Кейинчалик уммавийлар даврида Ҳуросон ва Басра волийси Убайдуллоҳ ибн Зиёд томонидан Убуллада қаздирилган каналнинг қазиш ишларига ҳам у бош-қош бўлди. Бу пайтга келиб саҳобаларнинг кўплари оламдан ўтган, қолганлари эса саноқли эди. Унинг бу хизматлари эвасига волий унга Басрада ер майдонлари туҳфа этди. Бу ерларда етиштирилган ҳурмоларга ҳам маъқалий нисбати берилади.

Маъқал ибн Ясор хазрат Али розияллоҳу анҳу даврида амалга оширилган Эрон фатҳида ҳам, Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу Басрага волийлик қилган пайтда бўлиб ўтган Истаҳр шаҳрининг иккинчи фатҳида ҳам қатнашди.

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу касалликка чалиниб, тўшакка михланганда волий Убайдуллоҳ ибн Зиёд уни зиёрат қилди. Шунда Маъқал розияллоҳу анҳу ҳеч кимга ривоят қилмаган ҳадисини биринчи марта унга айтиб берди. Ушбу ҳадиси шариф “Риёзус солиҳин” асарида келтирилган. Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу айтади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Аллоҳ азза ва жалла қайси бандани бир раийятга бошлиқ қилиб қўйса ва у раийятини алдаган ҳолда вафот этса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилади”, деганларини эшитдим» (Муттафақун алайҳ).

Маъқал ибн Ясор Карбало фожеасининг бош жавобгарини ёнида кўргач, бу ҳадисни риворят қилган эди. Убайдуллоҳ ибн Зиёд:

– Бу ҳадисни менга аввалроқ айтишингиз керакмасмида?!” – деб сўради.

– Йўқ, аввалроқ айта олмасдим, деди.

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу Убайдуллоҳ ибн Зиёднинг насиҳатларга қулоқ тутмайдиган золим бошлиқ эканлигини биларди. Шу сабабли ҳадисни аввалроқ айтиб берса, ҳеч қандай фойда бермаслигига, ёҳуд бошига бало олиб келишига кўзи етганди. Умри поёнига етаётганини англагач, ҳеч бўлмаса, бошқа мусулмонларга нафи тегсин, деган мақсадда ҳадисни айтди.

Маъқал ибн Ясор розияллоҳу анҳу 60 ҳижрий санада Басрада вафот этди.

Нигора МИРЗАЕВА тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 5-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet