Мақолалар

Одиёт сураси

Чоп этилди Noyabr 7, 2020 Одиёт сурасиda fikr bildirishni o'chirish

Қасамёд этаман пишқириб чопадиган, (чопганда туёқларидан) чақмоқ чақнатадиган, тонг пайтида (ёв сари) бостириб борадиган, бас, ўшанда (ортида) чанг қолдирадиган, шу (чанг) билан (душман) жамоасининг ўртасига кириб борадиган (от)ларгаки, ҳақиқатан, (кофир) инсон Парвардигори (ато этган неъматлар) га ношукрлик қилувчидир! Яна у бунга (ношукрлигига) гувоҳдир. Яна у мол дунё муҳаббатига жуда қаттиқ (берилувчи)дир. Ахир у билмасмики, (Қиёмат қоим бўлиб), қабрдагилар чиқарилганда ва диллардаги сирлар ошкор қилинганда – ана ўша Кунда, албатта, Парвардигорлари улардан (қилиб ўтган ишларидан) хабардор-ку! (Одиёт сураси, 1–11 оятлар).

Ушбу суранинг нозил бўлиши сабаби ҳақида Баззор, Ибн Абу Ҳотим ва Ҳоким раҳимаҳумуллоҳ Ибн Аббос розийаллоҳу анҳудан ривоят қилишади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам отлиқларни бир жойга юбордилар. Орадан бир ой ўтди ҳамки, улардан хабар келмади. Мана шунда Одиёт сураси нозил бўлди”.

“Қасамёд этаман пишқириб чопадиган, (чопганда туёқларидан) чақмоқ чақнатадиган, тонг пайтида (ёв сари) бостириб борадиган…” Ушбу ояти карима Аллоҳ таоло йўлида, тонг чоғида душман устига бостириб бораётган, ўта шиддат ила чопадиган, кучанганидан зирқираган овоз чиқараётган, шунингдек, туёқларидан учқун чақнатиб чопаётган отлар билан қасамдир.

“Бас, ўшанда (ортида) чанг қолдирадиган, шу (чанг) билан (душман) жамоасининг ўртасига кириб борадиган (от)ларгаки…”. Яъни, отлиқлар тонг вақтида ҳужумга ўтишади.

Аллоҳ таоло чопқир отлар билан қасамёд этди. Чунки отлар югурган вақтда бошқа уловларда бўлмаган мақтовли хислатларга эгадир. Отнинг пешонасида қиёмат кунига қадар яхшилик бор. Ўша даврда отлар турли сафарлар ва урушда асосий восита эди.

Отларга қаттиқ боғланиб, уларни қадрлайдиган одамлар талайгина. Ушбу қасамда киши риё, фахрланиш ва сумъадан холи ҳолда, эзгу мақсадлар учун от боқишга тарғиб бор.

“Ҳақиқатан, (кофир) инсон Парвардигори (ато этган неъматлар)га ношукрлик қилувчидир!” Инсон табиатан неъматга ношукр, уни кўп инкор этувчидир. Банда Аллоҳ таолонинг амрларини адо этмаслиги сабаб ношукрдир. Фақат нафсини енгган, дунё ва охират ишларини англаган, шариат ва унинг аҳкомларига бўйсунган кишигина Тоат­ибодатга, Аллоҳнинг фазлига юзланади ҳамда гуноҳ ва разолатлардан бош тортади.

Оятдаги “инсон”дан мурод инсониятдир. Лекин аксар уламолар Аллоҳ таолонинг “Ахир у билмасмики…” сўзига мувофиқ “инсон”дан кофир назарда тутилмоқда, дейишади. Яна айрим олимлар: “Барча инсонларнинг фитратида нушукрлик бор. Фақат Аллоҳ таоло Ўзининг лутфи ва тавфиқи билан асраганлари бундан мустасно. Парвардигорнинг: “Ахир у билмасмики…” жумласи эса инсон илми билан билиб олишга ҳаракат қилмаётгани учун танбеҳ қилиб айтилган бўлиши мумкин”, дейди.

“Яна у бунга (ношукрлигига) гувоҳдир”. Яъни, инсон ношукр ва инкор этувчи эканига шоҳиддир. Буни тили билан тан олади. Раббисига нисбатан исёни унинг гап­сўзи ва амалларида кўриниб, билиниб туради. Аллоҳ таоло айтганидек: “Мушриклар ўзларининг кофирликларига гувоҳ бўлган ҳолларида Аллоҳнинг масжидларини обод қилишлари мумкин эмас” (Тавба сураси, 17-оят). Қатода ва Суфён Саврий раҳимаҳумаллоҳ ушбу оятни: “Аллоҳ таоло мана шунга гувоҳдир”, деб тафсир қилишган.

“Яна у мол дунё муҳаббатига жуда қаттиқ (берилувчи)­ дир”. Яъни, инсон мол­дунёни яхши кўрганидан, бахилдир. Ёки у мол­дунёни қаттиқ яхши кўради. Уни топиш ва орттириш учун заҳмат чекади, ҳатто ўзини ҳалокатга ташлайди.

Ушбу оятдаги маънони уламолар икки хил таъвил қилишади. Бири: “Инсон мол­дунёга қаттиқ муҳаббат қўйган. Иккинчиси: “Мол­дунёга муҳаббати сабаб отларга ружу қўйган”. Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ: “Иккала
фикр ҳам тўғри”, деб баҳолаган.

Кейин мана шу сифатлар билан яшаб юрган инсон учун ваъид билан таҳдид солинади: “Ахир у билмасмики, (Қиёмат қоим бўлиб), қалбларнинг ичидаги нарсалар чиқарилганда ва диллардаги сирлар ошкор қилинганда – ана ўша Кунда, албатта, Парвардигорлари улардан (қилиб ўтган ишларидан) хабардор­ку!” Яъни, наҳотки кўрнамак инсон қабрдаги ўликлар ташқарига чиқарилишини билмаса?! Наҳот, у дилида сир тутган мақсади, яхши­ёмон нияти кун келиб ошкор бўлишини англамаса?!

Наҳот, қайта тирилган мурдаларнинг ҳолатларидан Аллоҳ таоло воқиф эканини билмаса?! Қиёмат кунида ҳам, ундан олдин ҳам Парвардигорга бандаларининг бирон нарсаси сир бўлмаганидан, энди ушбу кунда уларнинг барча амалларига жазо тўлиқ қилиб берилишидан ва зарра қадар зулм кўрмасликларидан хабарсиз бўлса?!

Агар инсонлар биргина мана шу оятни тўғри тушуниб етишганида эди, мол­дунёга бўлган ҳирслари уларни Аллоҳга шукр, ибодат ва охиратлари учун амал қилишдан машғул этмаган бўларди.

“Диллардаги сирлар ошкор қилинганда…” Аллоҳ таоло, хоссатан, қалбдаги нарсаларни зикр этишига сабаб, бошқа аъзоларнинг амаллари қалб амалларига тобедир. Агар қалбда хоҳиш ва ундов бўлмаганида эди, аъзоларнинг амаллари рўёбга чиқмасди.

“Ана ўша Кунда…” Аслида Аллоҳ таоло ҳар вақт инсонларнинг ҳолатларини билувчидир. Жазо кунида уларнинг ҳолларини билиши эса таъкид учун келгандир.

“Хабардор­ку…” лафзи: “Бандаларига жазо беради”, деб таъвил қилинади. Аллоҳ таоло бандаларнинг амалларини Ўзининг кенг қамровли илми билан билади ва хабардорлигидан унга жазо беради. Чунки бу ерда “хабир”, яъни “хабардор” дейилишидан мақсад таҳдиддир. Масалан, Оли Имрон сураси, 181­оятда: “Уларнинг бу сўзларини ёзиб қўямиз”, дейилади. Яъни, ёзиб қўйишдан уларнинг жазоси тайин экани тушунилади.

Ушбу оят Алллоҳ таолонинг барча жузъий, яъни кўз очиб юмилгунча бўлиб ўтадиган нарсаларни ҳам билишига далолат қилади. Яратган Парвардигор ана ўша кунда барча ҳолатларни билишини зикр этди. Бу ҳақиқатни инкор этган одам кофир бўлади.

Аллоҳ таоло Одиёт сурасида одатда инсонларнинг зеҳнини машғул қиладиган отлар билан қасамёд этди. Бу машғуллик уларда шукрни озайтириб юборади, ҳақиқий камолотга эришишдан, охиратлари учун амал қилишдан тўсиб қўяди.

Аслида инсон молни яхши кўриб, унинг хусусида бахиллик қиладиган табиатда яратилган. Шу сабаб у нафсини нажот ва саодатга элтадиган ишларга ўргатиши керак.

Аллоҳ таоло Ўзининг азалий, абадий, кенг қамровли илми билан инсонларнинг ибтидосини ҳам, интиҳосини ҳам билишидан огоҳлантирмоқда.

Бу ердаги огоҳлантириш ва таҳдид ақл эгаларини тааммул қилишга, охиратга тақво, фазилат озуқаси билан тайёрланишга, исён ва Аллоҳнинг амрларига қарши чиқишдан четда бўлишга чақириқдир.

Аллоҳ таолонинг ҳисоб­китоб кунида банданинг ҳамма амаллардан хабордорлиги Унинг азалий илми билан бошқа­бошқа нарса эмас.

Тафсири мунир асари асосида
Юлдуз КОМИЛОВА тайёрлади

“Ислом нури” газетасининг 2020 йил 11-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet