Мақолалар

“Тўйдан чиққан одамман…”

Чоп этилди Yanvar 28, 2026 “Тўйдан чиққан одамман…”da fikr bildirishni o'chirish

Бугун дабдабали тўйларни қисқартириш масаласига ҳукуматимизнинг ўзи бош-қош бўлмоқда. Оммавий ахборот воситаларида ҳам кўплаб чиқишлар қилинмоқда. Бу жараёнда зиёли, илм-маърифат аҳлининг фаол бўлаётгани қувонарли ҳол. Хусусан, бир қанча адабиётшунос олимларнинг “Ҳуррият” газетасининг шу йилги 42-сонида эълон қилинган фикрлари эътиборга молик. Шулардан айримларини келтирамиз.

Филология фанлари доктори, профессор

Баҳодир КАРИМ:

– Биз тўйларни яхши кўрамиз. Тўйларда қариндош-уруғ, қўни-қўшнилар билан хурсандчилик қиламиз. Яқинлар яхши ният билан тўёналар олиб келади. Тўй эгасига ҳар ким қўлидан келганча ёрдам беради: кимдир моддий, биров маънавий. Аммо реал кундалик турмушимизда ўзбекона тўйларни ўтказиш осон эмас. Бир куни Чорcу бозорига тушдим. Қарзини сўраётган одамга қарздорнинг: “Тўйдан чиққан одамман”, деган андишали гапини, узрномасини эшитиб қолдим.

Тўйдан чиққан одам ким? Тўйдан чиққан одам қандай? Тўйдан чиққан одамга нима бўлади? Тўғриси, хаёлимда тўйдан чиққан одамнинг ҳолини тасаввур қилиш учун шунга яқин бир дунё саволлар айланди. Қиз узатиб тўй берган ота бир неча ой қарзга ботиб юрадигандек кўринди. Тўйдан чиққан одамнинг уйидаги шўрлик қора қозон бир неча ой гўштнинг таъмидан бебаҳра қоладигандек туюлди менга. Туядек қиз узатиб, тугмадек жаз тотмаганини писанда қилаётгандек бўлди ота-она. Тўй берган хонадон ҳаётида улкан хурсандчиликдан кейин сиқилиш, асаббузарлик ва касалмандлик кунлари бошланадигандек кўринди.

Ким ўзарга қўша-қўша товоқлар қилгандан кўра сиҳат-саломатлик хусусида ўйлаган маъқул эмасми? Қўша-қўша кўрпа-ёстиқ, қозон-товоқ, кийим-кечак ва шунга ўхшаш лаш-лушларни кўз-кўз қилиш ўрнига фарзандларга салом бериш одобини ўргатиш фойдали бўлмайдими? Гўёки бу дунёда икки юз йил яшайдигандек келин-куёв учун юз турли сарполар қилинади. Келин кампирга, куёв чолга дўнган паллада ўша сарполар урфдан чиқиб қолгани боис писта пўчоғининг нархига пуллашга ҳаракат қилинади. Никоҳдаги маҳрнинг енгил бўлишини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қўллаб-қувватлаганлар. Бир темир узук ёки Қуръондан билган суралари эвазига никоҳ қилинган саҳобалар бўлган тарихда. Халифа Умар розияллоҳу анҳуга саҳобалардан бири ўз қизларини турмушга узатиш шарти билан омонатга қолдирар экан: “Агар яхши йигит бўлса, оёқ кийимининг боғичини маҳр учун берса ҳам бўлади”, деган мазмунда васият этгани тарих китобларида битилган. Тўғриси, тўйда исрофгарчиликнинг бўлмагани яхши. Унинг покиза, уруш-жанжалсиз ўтиши тўй эгасига боғлиқ: “Қўй семизи – қўйчидан, тўй тамизи – тўйчидан”.

Ўйлаб кўрайлик – бизга не бўлди? Гоҳида тирикчиликдан нолиб юрамиз. Иқтисодий танг ҳолатда қолганимиздан гапирамиз. Аммо молҳол сотиладими ёки бола-чақалар ризқидан қирқиладими ёхуд қарз олинадими – барибир данғиллама тўй қилинмаса, кўнгил жойига тушмайди. Бу ҳолат яхшими, ёмонми? Келин тушадиган уйдаги қайнонанинг қош-қовоғи билан ҳисоб-китоб қилинади. Ўринли-ўринсиз чиранишлар бўлади. Аслида, кўрпага қараб оёқ узатилгани яхши. Никоҳ тўйи бу – авлодини давом эттириш нияти билан қўшилаётган ёшларнинг элга гўзал ва покиза бир эълонидир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам “Бир қўй сўйиб бўлса ҳам, тўй қилинглар”, деганлар. Шу ўгитларига амал этилгани маъқул.

Адабиётшунос олим

Зуҳриддин ИСОМИДДИНОВ:

– Тўй ўтказмаган одам йўқ. Тўй ўтганидан сўнг ўзининг катта-кичик хатоларини англаб, афсусланмаган киши ҳам йўқ. Ахир ҳар қандай маърака кўпчилик билан бўлади, табиийки, одам шошади. Ўринли, ўринсиз сарфлар энди кўзига кўриниб қолади. Дабдабали тўй охири рўзғорни дабдала қилади.

Аммо, бизнингча, тўй, ҳаттоки аза тадбирларини ўтказишда ҳам “исроф яхши эмас”, “ортиқча чиқим нодуруст” каби юмшоқ насиҳатлар исрофгар одамларга таъсир қилмайди, чунки ундайлар газета-китоб ўқимайди. Шу боис енгилтабиат кишилар тўй-маъракада янги-янги бидъатларни ўйлаб топишади. Айниқса, сарф-харажат, исрофуволнинг каттаси никоҳ тўйларида юз беряпти. Ялтир-юлтур таклифнома тайёрлаб чиқариш, келин-куёвга сон-саноқсиз сарпо олиш, эл кўрсинга тиллоранг салла чопон, тўйдан олдин келин билан куёвнинг ҳар хил жоиз-ножоиз жойларда “севишиб” юрганининг расмлари ва “видео”лари ва бу тасвирларнинг тўйхона ресторанда пайдар-пай кўрсатилиши, тўйга бир неча ой қолганда келин-куёв аллақайси “устоз”га пул тўлаб, валс тушишни ўрганишлари, бир талай артистларнинг “хизмат ҳаққи”ю қистир-қистирига кетадиган пуллар, бир-биридан қиммат машиналар…

“Тўй – ёшларники”, деган ғалати бир гап чиқди. Айримлар буни бир мақол, ҳикматдай билиб, бир бирига уқтиради. Аслида, ундай эмас. Ўзбекда тўй – ҳамманики. Таомилимизга кўра, тўйда болалардан тортиб кексаларгача қатнашади. Аммо ҳозирда тўйхонада ФҲДЁ ходимаси икки ёшга бахт тилаб тугатиши биланоқ икки дақиқа карнай-сурнай, ана ундан кейин то тўй охирига қадар сочи ҳурпайган йигитлару қуймучигача яланғоч қизларнинг дискотекаси бошланади! Ва… шу билан охирига ҳам етади. Бундай тўйларда “санъаткор” кўп, аммо санъат хор бўлади, “маданий” бошловчилар сайраб туради, аммо маданият завол топади. Ҳозирда айрим тўйхоналарда ярим-яланғоч модаларнинг шармандали рақси ҳам маддалаяпти. Бундай аянчли ҳолларнинг моҳиятига назар ташласак, ҳаётимизга “оммавий маданият” ёпирилиб, кундан-кунга ўзлигимиздан айираётганини кўрамиз. Кўп мамлакатларда у аксар миллий ва умуминсоний қадриятларни йўққа чиқарди, одамларни шарм-ҳаёдан мосуво қилди, бир қанча эл-элатларнинг кўп асрлик маънавиятини маҳв этди…

Хўш, биз ўзбеклар нима қиламиз? Унга қарши тура оламизми ёки селда оққан хасдай чирпирак бўлиб, лоқайд қолаверамизми? Манфур “оммавий маданият”ни рад этиб, унга элимизнинг энг гўзал, эзгу удумларини қарши қўйиш учун нима етишмайди? Қадимий, асл халқона анъаналаримиз поймол қилинишига йўл қўйиб бераверсак, ким бўламиз? Ғафур Ғулом ёзган эди:

Қадим ўзбек халқисан,

Асл Одам авлоди,

Миср эҳромларидан

Тарихинг қарироқдир.

Биз қадимий анъаналарга, покиза удумларга эга элмиз. Нон ерга тушиб ётган бўлса, олиб, кўзимизга суртганмиз. Аслида, инсоф билан тўй қилишни бошқалар биздан ўрганиши керак эмасми?

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 12-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet