Мақолалар

Ҳижрат жойи бугун қайси юрт?

Чоп этилди Mart 16, 2026 Ҳижрат жойи бугун қайси юрт?da fikr bildirishni o'chirish

Ҳабашистон – Ислом тарихида алоҳида ўрин тутадиган, баракали  юртлардан бири. У исломий манбаларда биринчи ҳижрат қилинган диёр, адолатли подшо ҳукмронлик қилган мамлакат ва мусулмонларга паноҳ берган ўлка сифатида зикр этилади.

Исломнинг илк йиллари Маккада мусулмонларга нисбатан зулм ва тазйиқлар кучайган паллада Пайғамбар алайҳиссалом саҳобаларга Ҳабашистонга ҳижрат қилишни тавсия қилиб бундай деганлар: Ҳабашистон ерида бир подшоҳ бор, унинг ҳузурида ҳеч кимга зулм қилинмайди. Унинг юртига боринглар. Аллоҳ сизларга ҳозирги аҳволингиздан бир енгиллик ва чиқиш йўлини яратиб бергунча ўша ерда бўлинглар” (Бу ривоятни Байҳақий ҳасан санад билан келтирган).  

Шу тариқа милодий 615 йилда Ислом тарихидаги биринчи ҳижрат амалга ошган. Бу ҳижрат Исломнинг қўшни юртлар томонидан тинч ва адолат асосида қабул қилинганининг илк амалий намунаси бўлди.

Тарихий манбаларда Ҳабашистондаги ҳукмдор Нажоший адолатли подшо сифатида тасвирланади. Қурайш мушриклари мусулмонларни қайтариб олиш мақсадида элчилар юборганларида, Нажоший уларни тинглаб, қарор чиқаришдан олдин мусулмонларни ҳам эшитган. Жаъфар ибн Абу Толиб Нажоший ҳузурида Исломни баён қилиб, Марям сурасидан оятлар тиловат қилган. Нажоший ва унинг атрофидаги руҳонийлар бу оятларни эшитиб, кўз ёши тўкканлар. Кейин Нажоший: “Аллоҳга қасамки, сенинг гапинг Исо ибн Марям шаънига мана шу чўпчалик ҳам зарарли эмас!” деб мусулмонларни қурайш элчиларига топширишдан бош тортган.

Жумҳур уламонинг фикрига кўра, Нажоший Исломга кирган. Бу фикр Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг унга йўллаган мактублари, Нажошийнинг жавоб мактуби ва бошқа тарихий ривоятлар билан қувватланади. Энг муҳим далил эса Нажоший вафот этганида Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг унинг ҳақида: “Бугун солиҳ бир қул вафот этди”, деб ғойибона жаноза ўқиганларидир (Бухорий, Муслим). Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ундан бошқа бирон кишига ғойибона жаноза ўқимаганлар. Шу сабабли бу ҳодиса Нажошийнинг иймон келтирганига кучли далил

Нажоший даврида Ҳабашистонда мусулмонлар: хавфсиз яшаган, эркин ибодат қилган, таъқибга учрамаган. Айрим саҳобалар Нажоший вафот этгунига қадар Ҳабашистонда қолган. Шу жиҳатдан, Ҳабашистон Исломга қарши чиқмаган, балки уни ҳимоя қилган илк давлат сифатида ёдга олинади.

Нажошийдан кейинги Ҳабашистон тарихи исломий манбаларда кенг ёритилмаган. Бунинг сабаби ислом тарихчиларининг асосий эътибори Макка, Мадина ва кейинчалик исломий халифалик ҳудудларига қаратилгани билан изоҳланади. Аммо манбаларда Исломнинг Ҳабашистонда асосан тинч йўл билан тарқалгани, мусулмон жамоалар узлуксиз мавжуд бўлиб келгани таъкидланади.

Хулласи калом, Исломий манбаларга таянилган ҳолда айтилса, Ҳабашистон: Ислом тарихидаги биринчи ҳижрат юрти, адолатли подшо ҳукмронлик қилган мамлакат, Исломни қабул қилган ҳукмдор бошқарган диёр, мусулмонларга паноҳ ва ҳимоя берган баракали ўлка. Шунинг учун Ҳабашистон Ислом тарихида нафақат географик, балки маънавий жиҳатдан ҳам юксак аҳамиятга эга бўлган юрт сифатида алоҳида ҳурмат билан тилга олинади.

Қизиғи шундаки, кўпчилик юртдошларимиз юқоридаги ҳадисга асосланиб, Ҳабашистонни Африка қитъасидаги ягона давлат бўлган ва Нажоший Африканинг подшоҳи бўлган деб билади. Бироқ ҳадиси шарифда Пайғамбар алайҳиссалом “Ҳабашистон подшоҳи” демаганлар, балки “Ҳабашистон ерида бир подшоҳ бор”, деганлар. Бу билан у зот Африка қитъасидаги давлатлардан бирининг ҳукмдори деганлар.

“Нажоший” ҳукмдор дегани. Унинг исми шарифи – Ашҳама ибн Абжар. У тахминан 614–631 йилларда ҳукмронлик қилган, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам даврида яшаган Аксум подшоҳидир. Аксум подшолиги – қадимги дунёдаги катта империя бўлиб, I асрда бугунги Эфиопияда пайдо бўлган. Бу бой африка цивилизация асрлар давомида ривожланиб, кенг ҳудудни назорат қилган ҳамда Рим империясини Яқин Шарқ ва Ҳиндистон билан боғловчи мураккаб савдо йўлларига эга бўлган.

Демак, мусулмонлар ўша даврда Африка қитъасидаги бугунги Эфиопияга ҳижрат қилишган. Аммо дунё харитасига қарасангиз, бу давлат денгизга чиқа олмайди. Муҳожирлар  у ерга денгиз йўли билан қандай қилиб етиб келган бўлиши мумкин? Гап шундаки, 1993 йил Эфиопия таркибидан Эритерия ажралиб чиққан ва денгиз йўлини ёпиб қолган. Яъни Эфиопия 1993 йилгача денгиз бўйидаги давлат ҳисобланган.

Абдумалик ЖЎРАҚУЛ,

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ходими

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet