Мақолалар

Аждоддан авлодга ўтаётган мерос

Чоп этилди Mart 21, 2026 Аждоддан авлодга ўтаётган меросda fikr bildirishni o'chirish

– Бобожон, бизни ким яратган? – невараси доимгидек бобосини саволга тутади. Ковушини шоша-пиша кияётган бобоси:

– Болам, шунақа саволларни қаердан топасан а? Бор, коптогингни ўйна ёки китоб ўқи. Чойхонага кеч қоляпман.

…

– Бувижон, юлдузлар каттами ёки бизми? Уларни ушлаб кўрса бўладими? Бувижон, юлдузларни ҳам одамлар ясаганми? – 5 ёшар бола бувисига саволларни ёғдиради. Рўмолининг энг қимматини ҳафсала билан ўраётган бувисининг ярим соатдан кейин “гапи” бор. Кеч қолса кутиб қолишади.

– Болажоним, юлдузларни Худо яратган. Мен шошяпман. Бора қол, опанг билан расм чиз! Шошиб турганда шунақа-да бу болалар, – дея онахон рўмолига мослаб узук танлайди.

…

– Дада, нега намоз ўқиш керак? Аллоҳу акбар нима дегани?

– Аллоҳ буюк дегани. Худо буюргани учун ўқиймиз.

– Сиз ҳам ўқийсизми? Акмални айтишича, унинг дадаси намоз ўқир экан. Энди уларнинг жаннатда уйи бўлар экан…

– Буни фақат Худо билади. Вақт кўрсатади. Сенга планшет нега олиб бердим. Бор, мультик кўргин… Ишдан чарчаб келганда, бироз дам олишга қўйишсада, дея хаёлидан ўтказади кун бўйи ҳисобот тайёрлаган отаси. 

…

– Ойижон, катта бўлсам масжидда ишламоқчиман. Болалар ҳам катталардек масжидга бориб турса бўладими?

– Даданг билан бирга борсанг бўлади, ўғлим. Фақат катта бўлганингда дипломатми ёки бизнесмен бўлсанг яхшимикан.  Ўшанда масжидларга кўп-кўп эҳсонлар қила оласан…

– Эҳсон нима дегани, совғами?

– Топаётган пулингдан муҳтожларга бериш дегани.

– Фақат пул бериладими эҳсонда?

– Яна бошқа нарсалар билан ҳам эҳсон қилса бўлади, Нурмуҳаммадим.

– Ойижон, мен масжидда болаларга дарс беришни хоҳлайман.

– Шунақами! Жудаям чиройли ният қилибсан. Илоҳим ниятингга етгин, биз ҳам шу кунларни кўрайлик. Ҳозир бориб опанг билан магазиндан нон олиб келинглар, овқатланамиз…

Қизиқ, биз болаларни эшита оламизми? Уларни тўғри йўналтира олаяпмизми, ёки одамлар кўзида обрўйимизни оширадиган қилиб тарбия қилаяпмизми. Болалигимда мени ҳам худди шундай саволлар ўйлантирар эди. Бу жумбоқларга Бибижоним (бухоро шевасида биби – буви дегани) жавоб берардилар.

Бобом ва Бибим Қуръонни ёддан билишар, намозни ўз вақтида канда қилмай ўқишар, ҳар куни Аллоҳнинг муқаддас каломларини тиловат қилишар, бетоб бўлганимизда ҳам ҳатто биринчи бўлиб Қуръон суралари билан дам солишарди. Эсимда, уларнинг уйига саҳардан турли жойлардан боласини, онасини олиб келган турнақатор одамлар тўпланишарди. Бибим аёлларнинг, бобом эса эркакларнинг дардларига Қуръон оятларининг шифо оятлари билан дам солиб қўярдилар. Бобомнинг уйида тонг отмасдан уйғонар эдик. Уйни тўлдириб муқаддас каломларни тинглардик. Шунданми, хонадонларида дилга хотиржамлик бахшида этадиган ҳузур бўларди.

Одатда ёз ойларида таътилга чиққанимда, Бухорога уч ойга кетардим. Қизиғи, Бухоронинг жазирама иссиғи Бибим ва Бобожонимнинг ҳузурли уйларида билинмас эди. Хоналар салқин, ҳатто пашша учмас, покиза ва жуда-жуда нурли эди. Улар одмиёна яшар, лекин доим дастурхони ноз-неъматлар билан бисёр, хонадонлари файзли, кулги-қувончга тўла эди.

Ёдимда, ўша ёз чилласининг бирида раҳматли Бобожоним дарвозадан ўйчан аҳволда кириб келдилар. Бобомнинг нотинчлигини пайқаган бибим “Бирор кор-ҳол бўлдими?”, деб сўрадилар. Бобом табассум билан, худди ёш болалардек қувониб “Одамлар мендан биргаликда масжид қуришни, ва бу катта ишда сиз бош қош бўлинг деб маслаҳат солишди”, дедилар. Бибим дарҳол Аллоҳга ҳамд айтишни ва узоқдан-узоқ дуо қилишни бошладилар: Худоё Парвардигоро, шу кунларга етказганингга шукр. Илми нурингни ёйишда бизни ҳам хизматчи қилганингга шукр! Юзимизни ёруғ қил! Қани, Бобожониси туринг! Сизни энди катта ишлар кутмоқда, деб қувондилар. Бобом аввал масжид учун жой топиш зарурлигини ҳамда ҳокимиятдан рухсат олиш шартлигини тушунтирдилар. “Иби, бу иш нима бўлибди. Аллоҳнинг уйини барпо қиласизлар-у, жой топилмайдими. Ҳали кўрасиз, Аллоҳнинг назари тушган жойдан қурасизлар. Шу кунларга етказганига шукр!” 

Ўша куни Бобомнинг уйига фарзандлари келишди, табриклашди, ёрдамга тайёр эканликларини билдиришди. Бу хабардан бутун маҳалла хурсанд эди, барча Худо деган яхшилар қўлдан келганича меҳнати ва молини аямади. Масжид Бобожоним яшаётган кўчанинг бошида барпо бўладиган бўлди. Масжид қурилиши ҳақида эшитган сахий бойлар Бобомнинг ёнларига бирин-кетин келиб, бу савобли ишда қатнашиш истаги борлигини айтишарди.  

Келаси йил ёзда Бухорога келганимда, масжиднинг фундаменти ташланганини кўриб бахтиёр эдим. Биз Бибижоним билан усталарга таом пиширар эдик. Ошхонадаги шийпондан тушаётган қуёш нурларининг жиллоланишини томоша қилишни хуш кўрардим. Бибижоним эса овқат пишириш маҳали ҳам тинмай Қуръонни тиловат қилардилар. Қанийди, ҳозир ўша зикр қилинган калималарни сизларга Бибижонимнинг дилхуш товушлари билан етказа олсам. Қалбга ҳузур ва хотиржамлик бахшида этарди.

Бобожоним бошчилигида масжид бир неча йиллар давомида қурилди. Ҳар йили Бухорога борганимда масжиднинг анча ишлари битганини кўриб, қувонардим. Эсимда бухоролик қўли гул уста масжидга кунгиралари нақшинкор устунлар ясаб берганди. Уста Бобомга илтижо билан “Бобожон, якта дуо кунет, бас! Умедомо аз Парвардигор!”. Бобожоним устани узоқ дуо қилдилар. Кейин шу уста йиллар давомида эриша олмаётган ниятига етди. Ўғилли бўлди ва зурриёдининг исмини худди бобомникидек Қодир деб қўйганди.

“Бобожон, нега одамларга масжид қуриш шунчалик муҳим?” деган саволлар берсам, “Чиройли қизим! Масжид – Аллоҳнинг уйи. У ерда намоз ўқилади, Қуръон оятлари ўргатилади.  Ҳар бир мусулмон Аллоҳнинг хизматида бўлиши керак. Масжидлари бор юртда уруш бўлмайди. Барокат бўлади. Аслида Аллоҳ қалбимизга солгани ва куч-қувват бергани учун ҳам бу саводли ишдан умид қиляпмиз” деб тушунтирардилар.

Ўша ёз кечалари овқатдан кейин масжидда бўлаётган ишлар ва осмондаги чарақлаб турган юлдузлар ҳақида суҳбатлашишни хуш кўрардик. Бармоқларим билан осмонга тортилган бамисоли қоп-қора пардага қадалган ялтироқ олмосларни ушлаб кўришга жуда ошиқар эдим.

– Бибижон, юлдузларни Худо нега яратган, уларни ушлаб кўрсак бўладими?

– Аллоҳим ер ва осмондаги ҳеч бир нарсани беҳикмат яратмаган. Қуръонда осмонни чироқлар билан зийнатладик ва юлдузларни шайтонларга отиладиган қилиб қўйдик дейилади.

– Қандай қилиб?! Юлдузлар шайтонларни ҳайдайдими?

– Осмондаги фаришларнинг суҳбатларини тинглаб, ерга туширишга уринган шайтонлар Аллоҳнинг изни билан юлдузлар билан саваланади, бачам. Яна юлдузлар худди харитадек йўл кўрсатувчи ҳисобланади.

– Мўъжиза-ку, бибижон. Яна юлдузлар бизни кечалари кўзларимизни қувнатади.

Бибижоним ва Бобожонимдан кўп исломий билимларни ўргандим. Бирор нарсамни йўқотсам, Бибим ўргатганидек, дастрўмолчани тугун қилиб боғлаб, уйнинг бурчагига ташлайман ва Фотиҳа, Ихлос сураларини ўқийман. Ортидан Лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллаҳини 7 марта айтиб, “Эй, Аллоҳнинг малоикалари йўқотган нарсамни топишга Аллоҳнинг изни билан ёрдам беринглар” деб дуо қиламан.  

Бир саотга бормай, ёинки энг узоғи 3 кунда йўқолган нарсам топилади. Тавба, шу амални 13 ёшимдан бери қилиб келаман, доим ишлаган. Бобом кўп такрорлардилар: “Чиройли қизим, ислом дини бу – илм. Худди, физика, алгебра, кимёга ўхшаб, ўлчови бор илм!”

Бобожоним 93 ёшларида вафот этдилар. Шу йил Бибижоним 103 ёшни қарши олдилар. Ишонасизми, бибижоним фарзандлари, набира ва абираларини танимаслиги мумкин, лекин Қуръон каломлари хотираларидан чиқмаган. Бизга ҳам шундай барокатли умрда яшашликни насиб этсин!

Нафиса ПАРДАЕВА

“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 2-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet