Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам таваллудларини ёдга олиш: суннатми ёки бидъатми?
Робиъул-аввал ойи кириши билан мусулмонлар орасида яна бир савол кўтарилади:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таваллудларини ёдга олиш суннатми ёки бидъатми?
Бу масалада уламоларнинг қарашлари турлича. Айрим уламолар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобалар даврида бундай маросим бўлмаганини таъкидлаб, уни диний маросим сифатида жорий қилишни маъқулламайдилар.
Бошқа уламолар эса, агар бундай йиғилишларда шариатга хилоф ишлар бўлмаса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сийратлари, ахлоқлари ва суннатларини ўрганишни хайрли амаллар доирасида кўрадилар.
Шунинг учун бу масалада бир-биримизни айблашдан кўра, янада муҳим саволни беришимиз керак:
Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни қанчалик таниймиз ва фарзандларимизга у зотни қандай танитяпмиз?
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни таниш – муҳаббатнинг бошланиши
Инсон танимаган кишисини чин дилдан севиши қийин.
Бугун фарзандларимиз футболчилар, актёрлар, блогерлар ва турли машҳур шахсларни жуда яхши танийдилар. Уларнинг ҳаёти, қизиқишлари ва ҳатто кийиниш услубларигача биладилар.
Аммо улардан: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ким эдилар?” деб сўрасак, жавоб қандай бўлади?
Айниқса, Ғарбда улғаяётган мусулмон фарзандлари ҳар куни турли маданий байрамлар, машҳур шахслар ва оммавий қаҳрамонлар таъсирида бўлади. Агар биз уларга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари, ахлоқлари ва буюк фазилатларини танитмасак, бу бўшлиқни бошқалар тўлдириши мумкин.
Шунинг учун сийратни ўргатиш – оддий тарих ўрганиш эмас. Бу фарзанд қалбида кимга эргашиш ва кимни намуна деб билиш масаласидир.
Аллоҳ таоло: “Биз сизни оламларга раҳмат қилиб юбордик” (Анбиё, 107-оят) деб марҳамат қилган.
Демак, дунё Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оламларга раҳмат эканларини билиши керак. Биз эса бу раҳматни одамларга ўз сўзимиз, хулқимиз ва муомаламиз билан кўрсатишимиз лозим.
Ҳар бир янги иш бидъатми?
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бирор ишни қилмаганлари автоматик равишда кейинчалик қилинган ҳар қандай шаклни “ҳаром” ёки “бидъат” деб аташ учун етарли далил бўлмайди. Бу масалада ишнинг мақсади, мазмуни ва шариатдаги асоси ҳам кўриб чиқилади.
Масалан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида Қуръон бир китоб шаклида жамланмаган эди. Кейинчалик эҳтиёж туғилганида Абу Бакр розияллоҳу анҳу даврида саҳобалар уни бир мусҳафга жамладилар.
Шу билан бирга, диний ибодат ва маросимларни белгилашда эҳтиёткорлик зарур. Шу сабабли мавлуд масаласида уламоларнинг ихтилофи борлигини тан олиш ва бошқача фикрдаги мусулмонларни камситмаслик керак.
Энг муҳим вазифа – фарзандларимизни тарбиялаш
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга муҳаббат фақат бир кунлик тадбир билан эмас, кунлик ҳаёт билан шаклланади.
Фарзандимизга:
- овқатни “Бисмиллаҳ” билан бошлашни;
- ўнг қўл билан ейишни;
- салом беришни;
- уйга кириш ва чиқиш одобларини;
- ота-онага яхшилик қилишни;
- намоз ва зикрни;
- Қуръон ўқишни ўргатар эканмиз, уларга:
“Бу – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бизга ўргатган суннатларидир”, деб тушунтиришимиз керак.
Шунда фарзанд суннатни шунчаки қоида сифатида эмас, севган инсонининг йўли сифатида қабул қилади.
Бундан ҳам муҳими – ота-онанинг ўзи намуна бўлиши.
Фарзанд сиздан меҳр кўрса, сиздан кечиримлиликни кўрса, сиздан намозни, Қуръонни, ҳалолликни ва яхши муомалани кўрса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ахлоқлари ҳақидаги сўзларингиз унинг қалбига тезроқ етиб боради.
Аллоҳ таоло: “Албатта, сиз буюк хулқ узра эдингиз” (Қалам, 4-оят) деб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни мадҳ этган.
Шунинг учун фарзандларимизга у зотнинг раҳм-шафқатлари, сабрлари, кечиримлиликлари, саховатлари ва инсонларга бўлган гўзал муомалаларини ҳикоя қилиб беришимиз керак.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни танитиш фақат китоб ўқиш ёки маъруза қилиш билан чекланмайди.
Баъзан сизнинг хулқингиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳақидаги энг таъсирли даъват бўлиши мумкин.
Қўшнига яхши муносабатда бўлиш.
Савдода ҳалол бўлиш.
Оилага меҳр кўрсатиш.
Фарзандга мулойим муомала қилиш.
Кечиримли бўлиш.
Муҳтожга ёрдам бериш.
Инсонларга раҳм-шафқат билан муносабатда бўлиш.
Чунки биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг умматимиз. Агар у зотни яхши кўришимизни айтсак, бу муҳаббат хулқимизда ҳам кўриниши керак.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таваллудларини ёдга олиш масаласида уламолар ўртасида турли қарашлар мавжуд. Шунинг учун бу масалада бир-биримизни бидъатчи ёки адашган деб айблашдан олдин илм, одоб ва инсофни сақлашимиз керак.
Аммо бир нарсада ихтилоф йўқ: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни таниш, у зотни севиш, сийратларини ўрганиш ва суннатларига эргашиш – ҳар бир мусулмон учун буюк вазифа.
Айниқса, фарзандларимизнинг қалби кимга боғланишига эътибор беришимиз керак.
Бугун улар турли машҳур инсонларни танишлари мумкин. Аммо биз уларга инсониятга раҳмат қилиб юборилган зотни танитишимиз керак.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни севишни сўз билан эмас, ҳаётимиз билан кўрсатайлик.
Фарзандларимизга у зотнинг исмини эмас, у зотнинг ахлоқини ҳам мерос қилиб қолдирайлик.
Аллоҳ таоло қалбларимизни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган муҳаббат билан тўлдирсин, у зотнинг суннатларига чин дилдан эргашишни ва гўзал ахлоқларини ҳаётимизда намоён қилишни насиб этсин.
Даврон НУРМУҲАММАД