Мақолалар

Cўраган эдингиз…

Чоп этилди Mart 16, 2020 Cўраган эдингиз…da fikr bildirishni o'chirish

 САВОЛ:  Йўл-йўлакай юртимизнинг турли ҳудудларида кўча бўйи­даги масжидларга намоз ўқиш учун кирамиз. Масжидда, хусусан, биринчи сафда, сажда қиладиган жойда “Аллоҳ” ва “Муҳаммад” лафзлари туширилган тасбеҳлар ерда ётганини кўрамиз. Шу тўғрими, бу борада динимизнинг ҳук­ми қандай?

 ЖАВОБ:  Аввало, Холиқимиз Аллоҳ таолонинг ҳамда ҳабибимиз Му­ҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи ва сал­ламнинг муборак номларига беэъти­бор бўлинаётганини пайқаган синчков мў­мин биродаримизга ташаккур айтамиз. Дарҳақиқат, бундай ҳолатларга биз ҳам кўп марта гувоҳ бўлганмиз. “Аллоҳ” ва “Муҳам­мад” лафзлари битилган тасбеҳ­ларни ерга қўйиш мумкин эмас. Шу боис жоме мас­жидлар имом-хатиблари ва ноибларидан ҳушёрроқ бў­лишларини, тасбеҳлар илиш учун махсус баландроқ илгичлар ясатишларини илтимос қиламиз.

 САВОЛ:  Алҳамдулиллаҳ, уч йил аввал ибодатга кирдим. Дини­мизни иштиёқ билан ўрганяпман. Мен фиқҳий масалаларга жуда қизиқаман. Яқинда бир имом домла кўп йиллик қазо намозлари бор киши аввалги йилла­риникини ўқиб, кейин қанчаси қолгани­ни аниқ билмаса, қазо намозларнинг тўртала ракатида ҳам зам сура ўқийди, деди. Шу тўғрими?

 ЖАВОБ:  Ҳа, тўғри айтибди. Кўп йиллик қазо намозлари бор киши аввалги йилларининг қазосини ўқиб, ке­йин қанчаси қолганини аниқ билмаса, ҳар бир ракатда Фотиҳани ўқиб, бир сурани зам қилади (“Заҳирия”). Чунки Аллоҳ таоло бандадан ўша намозларнинг қазосини афв этган бўлса, уларни адо этиш нафл бўлади. Нафл намозларнинг ҳар бир ракатига Фо­тиҳа ва зам сура ўқиш шарт.

 САВОЛ:  Ҳозир юртимизда яхши бир одат шаклланган. Гап шундаки, турмуш қуриш арафасидаги йигит-қизлар тиббий кўрикдан ўтиши керак. Аслида динимизда шифокор кў­ригидан қачон ўтиш керак?

 ЖАВОБ:  Ҳар бир киши соғлиғига эътибор қаратиши вожиб. Ша­риатда: “Вожибни бажариш учун керак бўлган нарса ҳам вожибдир”, деган қоида бор. Шифокор кўригидан қачон ўтиш эса, тиббиётда белгиланган меъёрлар орқали тартибга солинади. Бу масалада шифокор сўзига қараб ҳаракат қилинади. Албатта, шифокор ҳам ўз ишига масъулият билан ёндашиб, омонат берилган билимни суиистеъмол қилмаслиги лозим. Аллоҳ таоло айтади: «Албатта, Аллоҳ сизларни омонатларни ўз эгаларига топширишга буюради» (Нисо сураси, 58-оят).

 САВОЛ:  Тиббий текширув давомида аврат ҳисобланган жойларни очишга тўғри келса, нима қи­лиш керак?

 ЖАВОБ:  Аслида аврат ҳисобланган жойларни нафақат бегоналар олдида, балки ўзи ёлғиз қолганда ҳам заруратсиз очиш мумкин эмас. Лекин зарурат юзасидан очиш жоиз. Касаллик аврат жойларда ёки аврат жойларга боғлиқ бўлган ҳолларда аврат жойларни очмасдан туриб касалликни аниқлаб, даволаб бўлмайди. Буларнинг бари шариатда қайд этилган: “Зарурат ҳолати ман қилинган ишларга рухсат беради”, деган қоидага биноан амалга оширилади (Имом Суютий, “Ал-ашбоҳ ван-Назоир”, 74-бет).

Аврат жойларни очишда касалликни аниқлаш ёки даволаш учун керак бўлган миқдор билан чегараланиш шарт, ундан ортиғига рухсат йўқ.

 САВОЛ:  Аёл беморга эркак шифокор ёки аксинча бўлган ҳолат­ларда қандай йўл тутилса, шариатга мувофиқ бўлади?

 ЖАВОБ:  Беморлик ҳолати зарурат ҳолати ҳисобланади. Шунинг учун унинг ҳукмлари бошқа ҳолатлар ҳукмларидан кескин фарқ қи­лади. Оддий ҳолларда рухсат берилмаган нарсаларга зарурат туғилганида рухсат этилади (Имом ибн Нужайм, “Ал-ашбоҳ ван-назоир”, 85-бет).

Шундан келиб чиқиб бемор аёлга қараш учун етарли билим ва тажрибага эга бўлган аёл шифокор топилмаса, у ҳолда унга эркак шифокор қарашига рухсат берилади. Аксинча бўлган ҳолатнинг ҳукми ҳам шундай.

Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга Умму Сулайм каби мўмина аёл­лар ҳам жангда қатнашгани ва жангчиларга сув ташиганлари, ярадорларни муолажа қилганлари ҳақида сўз боради. Албатта, бу жангчилар аёлларга номаҳрам бўлган. Ушбу ҳадиси шарифдан ҳам зарурат чоғида аёл кишининг бегона эркакка қараши мумкинлиги келиб чиқади. Зеро, инсон ҳаётини сақлаб қолишда ҳар қандай тақиқлар олиб ташланади. Бироқ шифокор ва бемор мулоқоти касаллик доираси­да, касаллик чегарасида бўлиши керак. Шу­нингдек, агар муолажага ха­лақит бермай­диган бўлса, муолажа жойи­да бемор маҳрамларининг бўлишлари маъқулдир.

 САВОЛ:  Яқинда бир танишим жар­роҳлик амалиётини бошидан кечирди. Ислом жарроҳлик амалиёти­га рухсат берадими?

 ЖАВОБ:  Ҳа, албатта. Бунга далил Моида сурасининг 32-ояти. Аллоҳ таоло айтади: «…кимки бирор жонни ўлдирмаган ва ерда бузғунчилик қилиб юрмаган одамни ўлдирса, демак, гўё барча одамларни ўлдирибди ва кимки унга ҳаёт ато этса (яъни, ўлдиришдан бош тортса), демак, гўё барча одамларга ҳаёт берибди…»

Ушбу оятда инсон ҳаётига тажовуз қи­лиш гуноҳи баёни билан бирга, инсонга “ҳаёт бериш”нинг, яъни ҳаётда қолиш учун ёрдам беришнинг ажри ҳам зикр этилган.

Имом Бухорий, Имом Муслим ва бошқа муҳаддислар ривоят қилган ҳадисларда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бошларидан қон олдирганлари баён қи­линган. Бу эса жарроҳлик амалиётининг кичикроқ кўринишидир.

Толибжон НИЗОМОВ тайёрлади.

“Ҳидоят” журналининг 2020 йил, 2-сонидан

  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • padibet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor 777
  • slot gacor
  • ayamjp
  • ayamjp
  • ayamjp
  • slot gacor hari ini
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • rejekibetapk77.online -hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • bandar togel
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot 5k
  • slot depo 5k
  • toto slot
  • slot gacor
  • toto
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • hongkong pools
  • depo 5k
  • situs toto
  • situs toto
  • situs togel
  • situs togel
  • hk pools
  • situs toto
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot gacor
  • bandar togel
  • desabet
  • toto togel
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4d
  • situs toto
  • desabet
  • toto slot
  • toto slot
  • slot gacor
  • judi bola
  • toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel 4D
  • kudamania
  • rejekibet
  • situs togel
  • slot gacor
  • toto togel
  • Slot Gacor Hari Ini
  • toto togel
  • kudamania
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot dana
  • situs toto
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • situs toto
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot hoki
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot88
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • slot hoki
  • slot hoki
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desamania
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • judi bola
  • judi bola
  • situs hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto togel
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs toto
  • situs togel
  • toto slot
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • situs togel
  • situs togel
  • situs togel
  • bandar togel
  • slot resmi
  • slot gacor
  • slot hoki
  • slot gacor
  • slot resmi
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • toto slot
  • slot gacor
  • situs toto
  • slot gacor
  • slot dana
  • hk pools
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • slot gacor
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • desabet
  • slot gacor
  • situs toto
  • desabet
  • slot gacor
  • desa bet
  • desabet
  • Kudahoki
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • situs togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot maxwin
  • toto togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot gacor
  • slot resmi
  • situs hk pools
  • desabet
  • slot gacor
  • slot hoki
  • desabet
  • desabet
  • ayamjp
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot gacor
  • togel
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • togel
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs togel
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • kudahoki
  • desabet
  • slot gacor
  • slot gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • kuda hoki
  • desabet
  • situs judi
  • desabet
  • situs gacor
  • desabet
  • situs gacor
  • desa bet
  • desabet
  • toto
  • desabet
  • desabet
  • togel
  • desabet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desa bet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • situs toto
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • slot 5k
  • desa bet
  • slot gacor
  • situs gacor
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet
  • desabet